Koniec lata wcale nie oznacza końca sezonu sadzenia roślin. Wręcz przeciwnie – wrzesień i początek października to jeden z najlepszych okresów na zakładanie oraz uzupełnianie rabat bylinowych. Ziemia jest jeszcze nagrzana po lecie, a jednocześnie coraz częstsze opady i niższe temperatury ograniczają szybkie przesychanie podłoża.
Dobrze posadzona jesienią bylina może przed zimą rozpocząć rozwój nowych korzeni, a wiosną nie musi tracić czasu na aklimatyzację w nowym miejscu. Nie oznacza to jednak, że jesienią bez zastanowienia można sadzić każdą roślinę. Najlepiej wybierać gatunki odporne na mróz i dopasować termin do pogody oraz rodzaju gleby.
Dlaczego warto sadzić byliny jesienią?
Spis treści
Jesienne sadzenie ma jedną dużą przewagę nad sadzeniem w pełni sezonu: roślina nie musi jednocześnie walczyć z upałem, intensywnie rosnąć i utrzymywać dużej masy liści. Może stopniowo przystosować system korzeniowy do nowego stanowiska.
Najkorzystniejsze warunki występują zwykle we wrześniu i w pierwszej części października, kiedy gleba pozostaje jeszcze stosunkowo ciepła. Nie warto jednak kierować się wyłącznie kalendarzem. W ciepłą jesień sadzenie można przeprowadzać dłużej, natomiast przy szybkim nadejściu chłodów lepiej zakończyć je wcześniej.
Byliny uprawiane w doniczkach mają pod tym względem dużą przewagę, ponieważ podczas sadzenia ich bryła korzeniowa pozostaje niemal nienaruszona. Nie należy natomiast sadzić roślin do zamarzniętej, podmokłej lub bardzo rozmiękłej ziemi.
Funkie – jedne z najlepszych bylin do jesiennego sadzenia
Funkie, czyli hosty, bardzo dobrze nadają się zarówno do jesiennego sadzenia, jak i dzielenia starszych kęp. Są szczególnie cenne w miejscach półcienistych i cienistych, gdzie wiele efektownie kwitnących bylin radzi sobie słabiej.
Jesienią ich liście zaczynają stopniowo zamierać, ale znajdująca się pod ziemią część rośliny pozostaje żywa i przygotowuje się do kolejnego sezonu.
Funkie najlepiej rosną w glebie próchnicznej, żyznej i utrzymującej umiarkowaną wilgotność. Nie oznacza to jednak, że powinny stać w wodzie. Zastoiska wodne zimą mogą prowadzić do problemów z systemem korzeniowym.
Duże, kilkuletnie kępy można również jesienią wykopać, podzielić na kilka części i od razu posadzić w nowych miejscach.
Liliowce można sadzić i dzielić jesienią
Liliowiec to jedna z najbardziej wytrzymałych bylin ogrodowych. Rozrośnięte kępy mogą pozostawać w jednym miejscu przez wiele lat, dlatego często spotyka się je nawet w starych ogrodach, w których inne rośliny dawno zniknęły.
Wczesna jesień jest dobrym momentem na sadzenie liliowców oraz odmładzanie starszych kęp. Po wykopaniu roślinę można podzielić tak, aby każda nowa część posiadała zdrowe korzenie i fragment korony.
Liliowce najlepiej kwitną na stanowiskach słonecznych, choć tolerują również lekki półcień. Dobrze radzą sobie w przeciętnej ziemi ogrodowej, pod warunkiem że nie jest stale podmokła.
Piwonie – jesień to bardzo ważny termin
W przypadku piwonii termin sadzenia ma szczególne znaczenie. Jesień jest tradycyjnym okresem sadzenia i dzielenia piwonii zielnych, zwłaszcza gdy wykorzystujemy fragmenty karpy z odkrytym systemem korzeniowym.
Piwonia może później rosnąć w jednym miejscu przez dziesiątki lat, dlatego stanowisko warto wybrać uważnie. Najlepiej sprawdzi się miejsce słoneczne, z żyzną, przepuszczalną glebą.
Bardzo ważna jest również głębokość sadzenia. Piwonii nie należy zakopywać zbyt głęboko, ponieważ może przez kolejne lata rosnąć bujnie, ale słabo kwitnąć. Pąki znajdujące się na karpie powinny znaleźć się stosunkowo płytko pod powierzchnią ziemi.
Bergenie – odporne byliny na trudniejsze miejsca
Bergenia należy do bylin wyjątkowo odpornych i długowiecznych. Jej duże, skórzaste liście pozostają dekoracyjne przez znaczną część roku, a wiosną nad rozetami pojawiają się różowe lub purpurowe kwiatostany.
Jesień jest dobrym okresem na sadzenie nowych egzemplarzy oraz dzielenie mocno rozrośniętych kęp. Bergenie dobrze radzą sobie zarówno na słońcu, jak i w półcieniu, choć warunki stanowiska wpływają na ich wygląd i intensywność kwitnienia.
Są dobrym wyborem szczególnie dla osób szukających roślin, które po przyjęciu się nie będą wymagały ciągłej pielęgnacji.
Floksy można rozmnażać przez podział
Floksy wiechowate należą do klasycznych bylin letnich rabat. Starsze egzemplarze z czasem tworzą duże kępy, które można podzielić i wykorzystać do stworzenia kolejnych nasadzeń.
Wczesna jesień, po zakończeniu głównego okresu kwitnienia, jest dobrym momentem na przesadzanie i dzielenie floksów. Nowo posadzone fragmenty trzeba po posadzeniu dokładnie podlać.
Floksy najlepiej czują się w glebie żyznej i niezbyt suchej. Warto zapewnić im również miejsce z dobrą cyrkulacją powietrza zamiast bardzo ciasnego sadzenia roślin jedna przy drugiej.
Tawułki dobrze wykorzystują jesienną wilgoć
Tawułki są znakomitym rozwiązaniem na wilgotniejsze rabaty położone w półcieniu. Ich pierzaste kwiatostany pojawiają się latem, natomiast jesienią można wykorzystać okres po kwitnieniu do sadzenia nowych roślin i odmładzania starszych egzemplarzy.
Najważniejsze jest niedopuszczanie do silnego przesuszenia podłoża. Tawułki zdecydowanie gorzej znoszą suche, nagrzewające się stanowiska niż okresowo wilgotną glebę.
Jeżeli ogród posiada zacienione miejsce, w którym wiele typowych bylin słonecznych nie chce dobrze rosnąć, tawułka jest jednym z gatunków szczególnie wartych uwagi.
Bodziszki – dobre do tworzenia większych plam na rabacie
Wieloletnie bodziszki obejmują wiele gatunków i odmian różniących się wysokością, kolorami kwiatów oraz wymaganiami. Łączy je jednak duża użyteczność na rabatach.
Rozrastające się kępy można jesienią dzielić, a nowe rośliny sadzić pomiędzy wyższymi bylinami, przy krzewach czy na obrzeżach rabat.
Bodziszki bardzo dobrze sprawdzają się jako rośliny okrywające powierzchnię gleby, dzięki czemu dojrzała rabata staje się bardziej zwarta i pozostawia mniej miejsca dla chwastów.
Krwawniki – bylina dla słonecznych i suchszych miejsc
Krwawnik jest dobrym przeciwieństwem tawułki. Preferuje przede wszystkim stanowiska słoneczne i dobrze przepuszczalne. Po przyjęciu się dobrze znosi okresowe niedobory wody.
Jesienią można sadzić nowe rośliny oraz dzielić większe kępy. Nie warto umieszczać krwawnika w ciężkiej ziemi, która przez całą zimę pozostaje mokra, ponieważ zdecydowanie lepiej radzi sobie w podłożu, z którego nadmiar wody łatwo odpływa.
Dobrze komponuje się z innymi bylinami przeznaczonymi na słoneczne rabaty naturalistyczne.
Rozchodniki i rozchodnikowce
Okazałe rozchodnikowce są szczególnie efektowne pod koniec lata i jesienią, kiedy nad grubymi, mięsistymi liśćmi rozwijają duże baldachowate kwiatostany.
Są to rośliny odporne na okresową suszę i nadające się na słoneczne stanowiska. Jesienią można sadzić dobrze ukorzenione egzemplarze, szczególnie jeżeli ziemia jest lekka i przepuszczalna.
Największym zagrożeniem nie jest dla nich zwykle sam mróz, lecz połączenie zimna ze stale mokrym podłożem.
Astry jesienne mogą od razu trafić na rabatę
Popularne marcinki są często kupowane właśnie jesienią, gdy można zobaczyć ich rzeczywisty kolor, wysokość i charakter kwitnienia.
Dobrze ukorzenione rośliny z doniczek można posadzić na rabacie jeszcze w czasie jesiennego sezonu. Nie warto jednak zwlekać do momentu, w którym zapowiadane są już regularne przymrozki, ponieważ świeżo posadzone rośliny powinny otrzymać trochę czasu na ustabilizowanie bryły korzeniowej w ziemi.
Astry szczególnie dobrze wyglądają sadzone większymi grupami, zamiast pojedynczych egzemplarzy rozrzuconych po całym ogrodzie.
Nie każda jeżówka powinna być sadzona późną jesienią
Jeżówki często sprzedawane są we wrześniu i październiku w pełni kwitnienia, co może sugerować, że jest to idealny termin ich sadzenia. Trzeba jednak zachować większą ostrożność.
Jeżówki zdecydowanie nie lubią zimowego nadmiaru wilgoci. Na lekkiej, przepuszczalnej glebie dobrze ukorzenioną roślinę z doniczki można posadzić jeszcze odpowiednio wcześnie, ale na ciężkich i mokrych stanowiskach bezpieczniejszym terminem będzie wiosna.
Szczególną ostrożność warto zachować przy niewielkich sadzonkach i bardziej wymagających odmianach.
Uważaj również na niektóre trawy ozdobne
Jesień kojarzy się z trawami ozdobnymi, ponieważ właśnie wtedy wiele z nich prezentuje się najbardziej efektownie. Nie oznacza to jednak, że wszystkie powinny być sadzone właśnie w tym okresie.
Trawy rozpoczynające wzrost wcześnie i dobrze znoszące chłód można sadzić jesienią, natomiast gatunki ciepłolubne lepiej pozostawić do wiosny.
Dotyczy to między innymi popularnych miskantów, rozplenic czy prosa rózgowatego, które zaczynają intensywny wzrost później. Posadzone wiosną mają cały sezon na stworzenie silnego systemu korzeniowego przed pierwszą zimą.
Do kiedy można sadzić byliny jesienią?
Nie istnieje jedna data, po której sadzenie bylin staje się niemożliwe. Polska jesień potrafi być bardzo różna – jednego roku jeszcze pod koniec października panują łagodne temperatury, a innego pierwsze silniejsze przymrozki pojawiają się znacznie wcześniej.
Dlatego najbezpieczniejszym okresem jest wrzesień oraz początek października. Im późniejszy termin, tym większe powinny być sadzonki i tym bardziej odporne gatunki warto wybierać.
Rośliny uprawiane w pojemnikach można technicznie sadzić znacznie dłużej, dopóki gleba nie jest zamarznięta ani podmokła, jednak późne sadzenie zawsze pozostawia im mniej czasu na przygotowanie się do zimy.
Jak prawidłowo posadzić byliny jesienią?
Przed posadzeniem warto dokładnie usunąć chwasty wieloletnie, ponieważ późniejsze wyciąganie perzu czy podagrycznika spomiędzy rozrośniętych kęp będzie znacznie trudniejsze.
Dołek powinien być nieco większy od bryły korzeniowej. Roślinę najczęściej umieszcza się na podobnej głębokości, na jakiej rosła w doniczce, chyba że konkretny gatunek wymaga innego sposobu sadzenia.
Po zasypaniu korzeni ziemię należy delikatnie docisnąć i obficie podlać. Podlewanie jest potrzebne nawet wtedy, gdy temperatura nie jest wysoka – woda pomaga glebie dokładnie przylegać do korzeni i usuwa duże przestrzenie powietrzne powstałe podczas sadzenia.
Na lekkich stanowiskach można zastosować warstwę ściółki z kompostu, rozdrobnionej kory lub innego odpowiedniego materiału organicznego. Nie należy jednak zasypywać grubą warstwą samego środka młodej rośliny.
Największy jesienny błąd? Sadzenie do mokrej, ciężkiej ziemi
Ogrodnicy często bardziej obawiają się mrozu niż wilgoci. Tymczasem dla wielu bylin właśnie długotrwale podmokła i zimna gleba może być zimą większym problemem niż niska temperatura powietrza.
Korzenie potrzebują nie tylko wody, ale także dostępu do tlenu. Jeżeli ciężka ziemia przez wiele tygodni pozostaje całkowicie nasiąknięta, delikatniejsze gatunki mogą zacząć zamierać.
Dlatego przed stworzeniem jesiennej rabaty warto przyjrzeć się miejscu po większym deszczu. Jeżeli woda stoi tam długo, najpierw trzeba poprawić warunki albo wybrać gatunki rzeczywiście tolerujące wilgotniejsze podłoże.
Jesienią można stworzyć rabatę, która wystartuje już pierwszej wiosny
Sadzenie bylin we wrześniu i na początku października pozwala wykonać znaczną część pracy wtedy, gdy w ogrodzie zaczyna robić się spokojniej. Funkie, liliowce, piwonie, bergenie, floksy, tawułki, bodziszki, krwawniki, rozchodnikowce czy astry mogą w odpowiednich warunkach dobrze rozpocząć życie na nowym stanowisku właśnie jesienią.
Najważniejsza nie jest jednak sama lista gatunków. Liczy się połączenie właściwej rośliny, odpowiedniego stanowiska, przepuszczalnej gleby i dostatecznie wczesnego terminu sadzenia. Wtedy jesienna praca na rabacie może zaprocentować już od pierwszych ciepłych tygodni kolejnego sezonu.
Zobacz również:
Jak stworzyć własny ogród japoński? Praktyczne pomysły i wskazówki
Połóż karton na chwastach i zostaw go w spokoju. Super sposób na oczyszczenie kawałka ogrodu
Najbardziej absurdalny, ale skuteczny sposób na pozbycie się chwastów przed domem
Dołącz do nas na Facebook-u.
