Końcówka sierpnia to moment, gdy część warzyw nadal plonuje pełną parą, ale na grządkach zaczynają pojawiać się również pierwsze rośliny, które wyraźnie kończą swój sezon. Zasychające ogórki, wyeksploatowane krzaki cukinii, fasola po ostatnim zbiorze czy pojedyncze rośliny, które przestały już produkować wartościowe owoce, nie powinny pozostawać na grządce aż do zimy.
Posprzątanie warzywnika po zakończeniu uprawy to jedna z podstawowych czynności zarówno w ogrodzie amatorskim, jak i profesjonalnej produkcji. Nie chodzi wyłącznie o estetykę. Resztki roślin mogą być miejscem zimowania patogenów i szkodników, a oczyszczona grządka znacznie łatwiej przygotowuje się do kolejnego sezonu.
Roślina przestała plonować? Nie trzymaj jej na grządce z sentymentu
Spis treści
Jeżeli ogórek jest już praktycznie całkowicie zaschnięty, cukinia nie wytwarza nowych owoców, fasola zakończyła zbiór, a stare krzaki zaczynają się rozpadać, utrzymywanie ich na grządce nie przynosi większych korzyści.
Najpierw warto zebrać wszystkie nadające się jeszcze do wykorzystania owoce, a następnie usunąć części nadziemne roślin. Przy okazji należy pozbierać z ziemi gnijące pomidory, ogórki, cukinie oraz inne pozostawione resztki.
Szczególnie ważne jest usunięcie roślin, na których w sezonie pojawiały się plamy, gnicie, zamieranie liści, nietypowe przebarwienia albo inne objawy chorobowe. Pozostawienie zakażonego materiału na grządce może zwiększać ilość materiału infekcyjnego pozostającego w ogrodzie na kolejny sezon.
Zdrowe resztki warzyw są bardzo dobrym materiałem na kompost
Jeżeli rośliny były zdrowe, zdecydowana większość ich pozostałości może zostać wykorzystana.
Na kompost mogą trafić między innymi:
- zdrowe liście i łodygi warzyw,
- resztki sałaty, fasoli, ogórków czy cukinii,
- niewykorzystane zdrowe owoce,
- chwasty, o ile nie mają dojrzałych nasion,
- skoszona trawa,
- suche liście i inne zdrowe resztki roślinne.
Większe łodygi warto wcześniej rozdrobnić. Dzięki temu szybciej się rozłożą i łatwiej będzie wymieszać je z pozostałymi składnikami kompostu.
Dobry kompost nie powinien składać się wyłącznie ze świeżej zielonej masy. Mokre resztki roślinne dobrze jest przeplatać suchszym materiałem bogatym w węgiel, np. suchymi liśćmi, rozdrobnioną słomą czy niewielką ilością rozdrobnionej tektury. Mikroorganizmy prowadzące rozkład potrzebują również dostępu do powietrza i odpowiedniej wilgotności.
Chory pomidor albo ogórek? Lepiej nie wrzucać go do zwykłego kompostownika
Tutaj warto zachować ostrożność.
W profesjonalnie prowadzonym, gorącym kompostowaniu odpowiednio wysoka temperatura może ograniczyć przeżywalność wielu patogenów. Problem polega na tym, że typowy przydomowy kompostownik często nie nagrzewa się równomiernie i wystarczająco mocno, aby mieć pewność, że materiał chorobowy został unieszkodliwiony.
Dlatego do zwykłego domowego kompostu lepiej nie wrzucać:
- mocno porażonych chorobami roślin,
- gnijących części z wyraźnymi objawami infekcji,
- roślin silnie opanowanych przez szkodniki,
- chwastów posiadających już dojrzałe nasiona,
- perzu i innych chwastów łatwo odrastających z kłączy lub fragmentów korzeni.
To prosty sposób na uniknięcie sytuacji, w której razem z gotowym kompostem ponownie rozprowadzimy po ogrodzie chwasty albo materiał chorobowy. Takie ograniczenia pojawiają się również w zaleceniach dotyczących przydomowego kompostowania.
Nie masz kompostownika? Tym bardziej nie zostawiaj wszystkiego na grządce
Brak kompostownika nie jest powodem, żeby stare rośliny zostawić w warzywniku do wiosny.
Grządkę warto oczyścić bez względu na to, czy resztki zostaną później wykorzystane we własnym ogrodzie.
Zdrowe resztki roślinne można oddać jako bioodpady lub odpady zielone zgodnie z zasadami obowiązującymi w danej gminie. Przy większych ilościach rozwiązaniem może być również lokalny PSZOK lub zbiórka odpadów zielonych, jeżeli jest organizowana na danym terenie.
W polskich systemach gospodarki bioodpadami do tej frakcji zalicza się między innymi pozostałości roślin, chwasty oraz resztki owoców i warzyw, ale szczegółowe zasady odbioru i dopuszczalne ilości mogą różnić się między gminami.
Najgorszym rozwiązaniem jest zostawienie sterty starych, często częściowo chorych roślin dokładnie w miejscu, w którym w kolejnym roku znowu planowane są warzywa.
Po sprzątaniu nie zapomnij o podporach, sznurkach i klipsach
Końcówka uprawy to dobry moment, żeby od razu uporządkować również całe stanowisko.
Usuń sznurki po ogórkach i pomidorach, pozbieraj plastikowe zapinki, podpory oraz fragmenty agrowłókniny. Paliki, kratki, narzędzia i podpory używane przy roślinach z objawami chorób warto oczyścić przed ponownym wykorzystaniem.
Patogeny mogą pozostawać nie tylko w materiale roślinnym, dlatego higiena sprzętu jest normalnym elementem profilaktyki chorób w warzywniku.
Pusta grządka przed zimą? Można jeszcze zrobić coś pożytecznego
Po usunięciu warzyw wiele osób przekopuje ziemię i zostawia ją nagą aż do wiosny. Nie zawsze musi tak być.
Ciekawą opcją jest wysiew poplonu, czyli roślin uprawianych pomiędzy dwoma właściwymi uprawami. Ich zadaniem może być osłanianie powierzchni gleby, ograniczenie erozji i zachwaszczenia oraz przechwytywanie składników pokarmowych, które bez roślin mogłyby być łatwiej wymywane.
Pod koniec lata stosuje się między innymi owies, facelię, gorczycę czy różne mieszanki, natomiast gatunek trzeba dobrać do rzeczywistego terminu siewu i tego, co będzie rosło na grządce w kolejnym sezonie.
W drugiej połowie sierpnia na część szybko rosnących poplonów zaczyna być już późno. W polskich zaleceniach rolniczych facelia i gorczyca należą do gatunków wymagających stosunkowo wczesnego wysiewu. Jeżeli grządka zwolni dopiero we wrześniu lub październiku, można rozważyć gatunki zimujące, takie jak żyto ozime, które dobrze znosi późniejszy siew i pozostaje okrywą również przez zimę.
Trzeba tylko pamiętać, że poplon nie zwalnia z płodozmianu. Przykładowo gorczyca należy do rodziny kapustowatych, dlatego nie jest najlepszym wyborem na grządkę, na której chcemy dodatkowo zwiększać udział roślin z tej samej rodziny.
Najpierw zbiory, później porządek. Nie odwrotnie
Nie trzeba likwidować zdrowych pomidorów czy papryki tylko dlatego, że zbliża się wrzesień. Dopóki roślina jest zdrowa, ma owoce i nadal realnie plonuje, powinna zostać na miejscu.
Porządki zaczynają się tam, gdzie dana uprawa rzeczywiście dobiegła końca.
Zbierz ostatnie warzywa, usuń zużyte rośliny, oddziel zdrowy materiał od chorego, oczyść stanowisko i dopiero wtedy zdecyduj, czy grządka zostanie przykryta ściółką, obsiana poplonem czy przygotowana w inny sposób do zimy.
Nie jest to najbardziej efektowna praca w ogrodzie, ale właśnie takie jesienne sprzątanie często decyduje o tym, z jakim stanem grządek zaczniemy kolejny sezon.
Przeczytaj także:
Połóż karton na chwastach i zostaw go w spokoju. Super sposób na oczyszczenie kawałka ogrodu
Najbardziej absurdalny, ale skuteczny sposób na pozbycie się chwastów przed domem
