Kupując drewno w tartaku lub od prywatnego sprzedawcy, bardzo często spotkamy cenę podaną za 1 m³ tarcicy. Dla osoby, która wcześniej kupowała głównie pojedyncze deski albo kantówki, metr sześcienny niewiele jednak mówi. Czy będzie to 20 desek, 50, a może ponad 100? Wszystko zależy od ich wymiarów.
Przeliczenie nie jest trudne. Wystarczy znać grubość, szerokość i długość deski, a następnie obliczyć jej objętość. Dzięki temu jeszcze przed zakupem można sprawdzić, ile materiału rzeczywiście otrzymamy, ile będzie kosztowała pojedyncza deska i czy bardziej opłaca się kupić drewno na sztuki, czy całymi metrami sześciennymi.
Co właściwie oznacza 1 m³ drewna?
Spis treści
Jeden metr sześcienny to objętość sześcianu o wymiarach:
1 m × 1 m × 1 m = 1 m³
W przypadku tarcicy nie oznacza to jednak, że sprzedawca musi ułożyć deski w idealny sześcian o takich wymiarach. Objętość można wyliczyć na podstawie wymiarów poszczególnych elementów.
Przykładowa deska:
25 mm grubości × 150 mm szerokości × 4000 mm długości
po przeliczeniu na metry ma wymiary:
0,025 × 0,15 × 4 m
Jej objętość wynosi więc:
0,025 × 0,15 × 4 = 0,015 m³
Jeżeli chcemy wiedzieć, ile takich desek mieści się w jednym metrze sześciennym:
1 ÷ 0,015 = 66,67
Teoretycznie zatem 1 m³ odpowiada około 66 pełnym deskom o wymiarach 25 × 150 × 4000 mm, a pozostała część metra sześciennego przypada na niepełną kolejną deskę.
Jak obliczyć liczbę desek z 1 m³?
Można korzystać z jednego prostego wzoru:
liczba desek = 1 m³ ÷ objętość jednej deski
Objętość jednej deski:
grubość w metrach × szerokość w metrach × długość w metrach
Najczęstszy błąd polega na podstawianiu milimetrów bez wcześniejszego przeliczenia ich na metry.
Przykładowo:
- 25 mm = 0,025 m
- 32 mm = 0,032 m
- 42 mm = 0,042 m
- 52 mm = 0,052 m
- 150 mm = 0,15 m
- 200 mm = 0,20 m
- 4000 mm = 4 m
Po przeliczeniu można już normalnie wykonywać działanie.
Ile desek 4-metrowych wychodzi z 1 m³?
Dobrze pokazuje to przykład desek o długości 4 metrów i szerokości 15 cm.
| Grubość deski | Wymiary deski | Objętość jednej sztuki | Liczba z 1 m³ |
|---|---|---|---|
| 25 mm | 25 × 150 × 4000 mm | 0,015 m³ | ok. 66 szt. |
| 32 mm | 32 × 150 × 4000 mm | 0,0192 m³ | ok. 52 szt. |
| 42 mm | 42 × 150 × 4000 mm | 0,0252 m³ | ok. 39 szt. |
| 52 mm | 52 × 150 × 4000 mm | 0,0312 m³ | ok. 32 szt. |
Widać wyraźnie, że niewielka różnica w grubości bardzo mocno wpływa na liczbę desek przypadających na metr sześcienny.
Z tego powodu informacja „sprzedaję 1 m³ desek” niewiele mówi, dopóki nie poznamy ich wymiarów.
A co, jeśli deski mają 20 cm szerokości?
Szerokość robi równie dużą różnicę.
Przy długości 4 metrów i szerokości 200 mm otrzymamy:
| Grubość | Wymiary | Liczba z 1 m³ |
|---|---|---|
| 25 mm | 25 × 200 × 4000 mm | ok. 50 szt. |
| 32 mm | 32 × 200 × 4000 mm | ok. 39 szt. |
| 42 mm | 42 × 200 × 4000 mm | ok. 29 szt. |
| 52 mm | 52 × 200 × 4000 mm | ok. 24 szt. |
Dlatego przy zakupie tarcicy warto pytać nie tylko o grubość i długość, ale również o rzeczywistą lub przeciętną szerokość desek.
Tarcica nieobrzynana komplikuje obliczenia
W tartakach bardzo często spotkamy tarcicę nieobrzynaną, czyli deski, których krawędzie nie zostały jeszcze przycięte równolegle. Mogą mieć korę, oflis i zmienną szerokość na całej długości.
W takim przypadku nie można zakładać, że każda deska ma identyczną szerokość.
Jedna może mieć przykładowo 17 cm na jednym końcu i 24 cm na drugim, podczas gdy następna będzie znacznie węższa.
Dlatego liczba sztuk w jednym metrze sześciennym tarcicy nieobrzynanej może być bardzo różna. Przy zakupie większej ilości ważniejsza od samej liczby desek jest ich rzeczywista objętość oraz ilość materiału, którą będzie można wykorzystać po obrzynaniu.
1 m³ tarcicy nie oznacza 1 m³ gotowego materiału stolarskiego
To bardzo ważne, szczególnie jeśli drewno ma później trafić do warsztatu.
Kupując przykładowo 1 m³ surowej lub sezonowanej tarcicy, nie należy zakładać, że po obróbce pozostanie dokładnie metr sześcienny gotowych desek.
Część materiału zostanie usunięta podczas:
obrzynania, wyrównywania powierzchni, strugania na grubość, docinania końców oraz usuwania fragmentów z wadami drewna.
Jeżeli z deski o grubości 42 mm chcemy przygotować element o dokładnej grubości 40 mm, musimy mieć zapas pozwalający wyrównać obie powierzchnie. Jeżeli deska jest skręcona, wygięta lub nierówna, konieczne może być zebranie większej ilości materiału.
Dlatego przy planowaniu stołu, blatu, ławki czy innego elementu stolarskiego nie warto kupować dokładnie matematycznego minimum drewna.
Jak policzyć, ile kosztuje jedna deska?
Znając cenę metra sześciennego, można bardzo łatwo oszacować cenę pojedynczego elementu.
Załóżmy, że:
1 m³ tarcicy kosztuje 1000 zł.
Deska ma wymiary:
25 × 150 × 4000 mm
Jej objętość to:
0,015 m³
Cena materiału przypadającego na taką deskę wyniesie:
0,015 × 1000 zł = 15 zł
Przy cenie 1500 zł/m³ byłoby to:
0,015 × 1500 = 22,50 zł
Jest to bardzo przydatny sposób porównywania ofert. Ogłoszenie z pozornie wysoką ceną za metr sześcienny może w rzeczywistości okazać się atrakcyjne, jeżeli sprzedawana tarcica ma dobre wymiary, jakość i wilgotność.
Można też policzyć w drugą stronę
Załóżmy, że potrzebujemy 20 desek 42 × 180 × 3000 mm.
Najpierw objętość jednej:
0,042 × 0,18 × 3 = 0,02268 m³
Następnie:
20 × 0,02268 = 0,4536 m³
Do wykonania projektu potrzeba więc matematycznie około 0,454 m³ takiego materiału.
W praktyce należałoby jeszcze uwzględnić zapas na selekcję i obróbkę.
To zdecydowanie lepsza metoda planowania zakupu niż zgadywanie, czy „pół kubika powinno wystarczyć”.
Metr sześcienny a metr przestrzenny – to nie jest to samo
Przy zakupie drewna łatwo pomylić dwa różne pojęcia.
Metr sześcienny materiału drzewnego opisuje jego objętość, natomiast metr przestrzenny odnosi się do objętości stosu razem z przestrzeniami pomiędzy kawałkami.
Ma to szczególne znaczenie przy drewnie opałowym, ale warto o tym pamiętać również podczas rozmowy ze sprzedawcą. Jeśli kupujemy tarcicę do stolarstwa lub budowy, najlepiej upewnić się, w jaki sposób sprzedawca wylicza oferowaną ilość drewna.
Czy wilgotność drewna wpływa na liczbę desek w metrze sześciennym?
Do obliczenia objętości używamy aktualnych wymiarów materiału. Trzeba jednak pamiętać, że drewno zmienia swoje wymiary wraz ze zmianą wilgotności, przede wszystkim w kierunku poprzecznym do włókien.
Dlatego przy zakupie materiału przeznaczonego do precyzyjnej stolarki nie należy patrzeć wyłącznie na cenę za metr sześcienny. Znaczenie mają również wilgotność, sposób suszenia, prostoliniowość desek, występowanie pęknięć, sęków oraz innych wad wpływających na późniejszy uzysk materiału.
Tania tarcica, z której trzeba odrzucić dużą część materiału, może ostatecznie kosztować więcej niż drewno droższe, ale lepiej przygotowane.
Jak szybko ocenić ofertę tarcicy przed zakupem?
Jeżeli widzimy ogłoszenie typu:
„tarcica sosnowa, grubość 25, 32, 42 i 52 mm, cena 1000 zł/m³”
warto przed wyjazdem zapytać sprzedawcę o kilka dodatkowych informacji: długości desek, przeciętne szerokości, to czy są obrzynane, wilgotność oraz sposób składowania.
Dopiero wtedy można realnie policzyć, ile sztuk otrzymamy.
Przykładowo 1 m³ desek 25 mm może oznaczać około 100 desek 10-centymetrowych, ale tylko około 50 desek 20-centymetrowych, jeżeli każda ma 4 metry długości.
To nadal dokładnie ten sam metr sześcienny drewna.
Najprostszy wzór, który warto zapamiętać
Przy zakupie tarcicy wystarczą właściwie dwa działania.
Objętość jednej deski:
grubość × szerokość × długość
Wszystkie wartości podajemy w metrach.
Następnie:
1 ÷ objętość jednej deski = liczba desek w 1 m³
Jeżeli natomiast znamy liczbę potrzebnych desek:
objętość jednej deski × liczba sztuk = potrzebna liczba m³ drewna
Dzięki temu można w kilka minut sprawdzić praktycznie dowolną ofertę tartaku.
Ile desek jest w 1 m³? Nie ma jednej odpowiedzi
Nie istnieje jedna stała liczba desek przypadających na metr sześcienny. Wszystko zależy od ich grubości, szerokości i długości. Przy tych samych czterometrowych deskach różnica pomiędzy materiałem 25 a 52 mm może oznaczać niemal dwukrotnie inną liczbę sztuk.
Jeszcze przed zakupem warto więc wyjąć kalkulator i przeliczyć konkretną ofertę. Pozwala to nie tylko sprawdzić liczbę desek, ale również oszacować koszt jednej sztuki, zaplanować ilość drewna do projektu i porównać oferty różnych tartaków na tych samych zasadach.
Inne ciekawe artykuły o podstawach stolarstwa:
Wodowanie drewna – na czym polega i jaki jest cel?
Czym się różni wyrówniarka od grubościówki?
Własna stolarnia – jaki sprzęt jest niezbędny na start? Kompletny przewodnik dla początkujących
Pilarka tarczowa czy ukośnica? Czym się różnią i którą wybrać do warsztatu?
Lamelownica do drewna – jak działa, jakie lamelki kupić i dlaczego warto ją mieć?
