Sadząc niewielkie drzewko, zwykle trzeba uzbroić się w cierpliwość. Wiele popularnych gatunków potrzebuje kilkunastu, a czasem kilkudziesięciu lat, aby stworzyć dużą koronę i rzeczywiście zmienić wygląd ogrodu. Istnieją jednak drzewa, które rozwijają się znacznie szybciej.
W odpowiednich warunkach już po kilku sezonach mogą zapewnić cień, prywatność, osłonę przed wiatrem oraz wyraźnie zaznaczony pionowy element kompozycji.
Przygotowany ranking nie jest laboratoryjnym pomiarem przyrostów. Tempo wzrostu konkretnego drzewa zależy między innymi od:
- wieku sadzonki,
- jakości gleby,
- ilości dostępnej wody,
- nasłonecznienia,
- temperatur zimowych,
- nawożenia,
- sposobu prowadzenia i cięcia,
- lokalnych warunków klimatycznych.
Mimo tych różnic można wskazać gatunki, które w polskich ogrodach i parkach rosną zdecydowanie szybciej od dębów, buków, cisów czy większości ozdobnych magnolii.
1. Paulownia – moje najszybciej rosnące drzewo w ogrodzie
Spis treści
Na pierwszym miejscu umieszczam paulownię, ponieważ mam ją we własnym ogrodzie i mogę ocenić jej tempo wzrostu nie tylko na podstawie opisów, ale przede wszystkim własnej obserwacji.
Po około pięciu latach moja paulownia ma już prawie 15 metrów wysokości, a szerokość jej korony oceniam na co najmniej 7–8 metrów. Z niewielkiego drzewa bardzo szybko stała się jednym z najważniejszych i najbardziej widocznych elementów całego ogrodu.
Paulownia wyróżnia się:
- bardzo szybkim wzrostem młodych pędów,
- ogromnymi liśćmi,
- rozłożystą koroną,
- intensywnym odrastaniem po silnym cięciu,
- egzotycznym wyglądem.
W polskich doświadczeniach przyrost paulowni w pierwszym roku może wynosić około 2,5–4,5 metra, natomiast od trzeciego roku szczególnie intensywnie zaczyna rozwijać się jej korona. Nie każde drzewo osiągnie takie rezultaty, ale potencjał wzrostowy paulowni jest bezsprzecznie bardzo duży.
Jakich warunków potrzebuje paulownia?
Paulownię najlepiej sadzić na stanowisku:
- słonecznym,
- ciepłym,
- osłoniętym od silnego wiatru,
- z przepuszczalną, żyzną ziemią,
- bez długotrwałego zastoiska wody.
Największym zagrożeniem dla młodych egzemplarzy są silne zimowe mrozy oraz późne przymrozki, które mogą uszkodzić młode pędy i pąki kwiatowe. Starsze, dobrze ukorzenione drzewa zwykle znoszą trudniejsze warunki lepiej.
Trzeba również pamiętać, że paulownia nie jest niewielkim drzewkiem do ciasnego ogródka. Jej korona może z czasem zająć ogromną powierzchnię, dlatego nie należy sadzić jej bezpośrednio przy domu, ogrodzeniu, przewodach ani niewielkiej altanie.
Paulownia omszona jest gatunkiem obcego pochodzenia, któremu ze względu na szybki wzrost, zdolność regeneracji i możliwość rozprzestrzeniania się przypisuje się potencjał inwazyjny. Warto więc kontrolować pojawiające się siewki i nie dopuszczać do niekontrolowanego rozsiewania poza ogrodem.
Paulownia jest dobrym wyborem dla osoby, która ma dużo miejsca i chce szybko uzyskać wielkie, efektowne drzewo.
2. Brzoza brodawkowata – szybko rośnie nawet na słabszej ziemi
Drugie miejsce zajmuje brzoza brodawkowata, nazywana również brzozą zwisłą. To jeden z najbardziej charakterystycznych gatunków polskiego krajobrazu.
Brzoza jest drzewem pionierskim. Oznacza to, że potrafi stosunkowo szybko zasiedlać niezagospodarowane tereny, nieużytki, piaszczyste gleby i miejsca, w których bardziej wymagające drzewa radzą sobie znacznie gorzej. Jest pospolita na polskim niżu oraz w niższych położeniach górskich.
Młoda brzoza, zwłaszcza na słonecznym stanowisku, może rosnąć bardzo dynamicznie. W stosunkowo krótkim czasie tworzy:
- wysoki pień,
- lekką i przewiewną koronę,
- charakterystyczną jasną korę,
- delikatne, poruszające się na wietrze gałęzie.
Brzoza nie zapewnia tak gęstego cienia jak paulownia, klon czy katalpa. Jej korona jest znacznie bardziej ażurowa. Dzięki temu pod drzewem pozostaje stosunkowo jasno i można próbować sadzić tam rośliny tolerujące półcień.
Gdzie posadzić brzozę?
Najlepiej rośnie w pełnym słońcu. Jest tolerancyjna względem podłoża, ale po posadzeniu młode drzewko powinno być regularnie podlewane.
Brzoza tworzy płytki i szeroko rozchodzący się system korzeniowy, który może silnie konkurować z trawnikiem oraz roślinami rosnącymi pod koroną. Z tego powodu z czasem ziemia bezpośrednio przy pniu może być sucha.
To dobre drzewo do:
- ogrodu naturalistycznego,
- większej działki,
- kompozycji leśnej,
- sadzenia pojedynczego lub w niewielkich grupach,
- szybkiego zazielenienia pustej przestrzeni.
3. Wierzba biała – bardzo szybki wzrost, ale ogromne rozmiary
Wierzba biała należy do najbardziej dynamicznie rosnących rodzimych drzew. Szczególnie dobrze rozwija się w miejscach wilgotnych, nad stawami, rowami, strumieniami oraz na glebach, które dla wielu innych gatunków byłyby zbyt mokre.
Może osiągać około 25 metrów wysokości, a jej szeroko rozbudowana korona potrzebuje dużo przestrzeni. Wierzby są uznawane za drzewa bardzo szybko rosnące, łatwe do odmładzania i dobrze reagujące na regularne cięcie.
Jej zalety to:
- szybkie tworzenie dużej korony,
- duża tolerancja na wilgotne podłoże,
- łatwe rozmnażanie z odpowiednio przygotowanych pędów,
- możliwość prowadzenia jako drzewo ogławiane,
- duża wartość dla owadów.
Wierzba nie jest jednak odpowiednia do każdego ogrodu. Ma silny, rozległy system korzeniowy, kruche gałęzie i może osiągnąć ogromne rozmiary.
Nie należy sadzić jej blisko:
- fundamentów,
- drenaży,
- kanalizacji,
- zbiorników,
- utwardzonych nawierzchni,
- granicy niewielkiej działki.
To znakomite drzewo nad duży naturalny staw, ale ryzykowny wybór do małego ogrodu przydomowego.
4. Topola – błyskawicznie tworzy wysoką osłonę
Topole są znane z niezwykle szybkiego wzrostu. Młode drzewa potrafią w krótkim czasie osiągnąć kilka metrów wysokości, dlatego przez lata sadzono je przy drogach, na terenach przemysłowych, w parkach oraz jako osłony przeciwwiatrowe.
Rodzaj ten obejmuje drzewa przeważnie bardzo szybko rosnące i osiągające duże rozmiary.
W Polsce można spotkać między innymi:
- topolę czarną,
- topolę białą,
- topolę osikę,
- topole mieszańcowe,
- topolę włoską o wąskiej, kolumnowej koronie.
Topola może stosunkowo szybko stworzyć:
- wysoką zieloną ścianę,
- osłonę przed wiatrem,
- tło dla dużego ogrodu,
- zacienienie rozległej działki.
Cena szybkiego wzrostu jest jednak wysoka. Topole mają zwykle kruche drewno, rozległy system korzeniowy i stosunkowo szybko się starzeją. Niektóre tworzą również liczne odrosty.
Do typowego niewielkiego ogrodu topola zwykle nie będzie najlepszym wyborem. Można ją rozważyć na dużej działce, gdzie znajduje się daleko od domu, samochodów, przewodów i miejsc intensywnie użytkowanych.
5. Klon srebrzysty – szybka korona i intensywny cień
Klon srebrzysty pochodzi z Ameryki Północnej, ale jest sadzony w Europie jako szybko rosnące drzewo parkowe i ozdobne.
Jego liście są mocno powcinane, zielone od góry i srebrzystobiałe od spodu. Podczas wiatru korona charakterystycznie mieni się jasnymi refleksami.
Klon srebrzysty jest opisywany jako bardzo silnie rosnące drzewo, natomiast odmiana Pyramidale może docelowo osiągnąć około 20 metrów wysokości.
Najlepiej rośnie na glebie:
- świeżej,
- umiarkowanie wilgotnej,
- żyznej,
- w miejscu słonecznym lub lekko zacienionym.
Jego mocną stroną jest szybkie tworzenie szerokiej korony. Wadą pozostaje dość kruche drewno, przez które starsze gałęzie mogą łamać się podczas wichur lub pod ciężarem mokrego śniegu.
Klonu srebrzystego nie powinno się sadzić tuż przy domu, miejscu parkingowym ani nad często używaną strefą wypoczynku.
Ciekawą alternatywą może być szybko rosnący klon Freemana, na przykład odmiana Autumn Blaze, ceniona również za intensywne jesienne przebarwienie.
6. Robinia akacjowa – szybko rośnie i znosi trudne warunki
Roślina potocznie nazywana w Polsce akacją w rzeczywistości jest robinią akacjową. To szybko rosnące drzewo o ażurowej koronie, pierzastych liściach i pachnących, białych kwiatach.
Robinia potrafi rosnąć na:
- ubogich glebach,
- suchych stanowiskach,
- terenach zdegradowanych,
- nasypach,
- skarpach,
- miejscach silnie nasłonecznionych.
Jest drzewem żywotnym, intensywnie odrastającym i wytwarzającym odrosty korzeniowe. W źródłach ogrodniczych robinie określane są jako silnie rosnące drzewa zdolne do rozprzestrzeniania się za pomocą odrostów.
Ta cecha jest jednocześnie jej największą wadą. Po wycięciu drzewa z korzeni mogą pojawiać się kolejne młode pędy, niekiedy w znacznej odległości od pierwotnego pnia.
Robinia jest w Polsce gatunkiem obcym i może rozprzestrzeniać się poza miejscem posadzenia. Dlatego w ogrodzie wymaga kontroli.
Nie należy mylić typowej robinii akacjowej z popularną robinią Umbraculifera, szczepioną na pniu i tworzącą regularną kulistą koronę. Odmiana kulista rośnie znacznie spokojniej i nie osiąga tempa ani rozmiarów typowego gatunku.
7. Metasekwoja chińska – szybko rosnący iglak, który zrzuca igły
Metasekwoja wygląda jak klasyczne drzewo iglaste, ale jesienią jej miękkie igły przebarwiają się na rdzawobrązowy kolor i opadają.
Jest to silnie i szybko rosnące drzewo, które w odpowiednim miejscu może osiągnąć około 25 metrów wysokości. Najlepiej rozwija się na glebie próchnicznej, wilgotnej, ale przepuszczalnej, w pełnym słońcu. Na suchym stanowisku również może przetrwać, jednak jej wzrost będzie wolniejszy.
Metasekwoja ma początkowo regularny, stożkowaty pokrój. Z czasem tworzy potężny pień, którego podstawa może wyraźnie się rozszerzać.
Jej największe zalety to:
- szybki wzrost,
- regularna sylwetka,
- miękkie, niekłujące igły,
- piękne jesienne przebarwienie,
- dobra odporność na niskie temperatury,
- oryginalny wygląd.
Jest znakomitym drzewem soliterowym do dużego ogrodu, ale nie nadaje się do sadzenia kilka metrów od budynku.
8. Olsza czarna – idealna na podmokłą działkę
Olsza czarna jest rodzimym drzewem, które naturalnie rośnie na terenach wilgotnych, przy rzekach, rowach i na podmokłych obrzeżach lasów.
Tam, gdzie inne drzewa cierpią z powodu nadmiaru wody, olsza może rozwijać się bardzo dobrze. Na odpowiednim stanowisku rośnie szybko i w stosunkowo krótkim czasie tworzy wysoką koronę.
To dobry wybór na:
- działkę z wysokim poziomem wód gruntowych,
- brzeg większego stawu,
- teren okresowo podmokły,
- naturalistyczny ogród,
- większą posesję w pobliżu łąki lub lasu.
Nie jest natomiast najlepszym drzewem do suchej, piaszczystej części ogrodu.
Olsza może rozmnażać się z nasion, a także z sadzonek zdrewniałych.
Jej opadające liście wzbogacają glebę, a system korzeniowy współpracuje z mikroorganizmami zdolnymi do wiązania azotu. Dzięki temu olsza może rozwijać się także na stosunkowo ubogich terenach, pod warunkiem że ma odpowiednio dużo wilgoci.
9. Modrzew europejski – jeden z szybciej rosnących rodzimych iglaków
Modrzew europejski jest drzewem iglastym, które jesienią zrzuca igły. Wiosną wypuszcza miękkie, jasnozielone przyrosty, natomiast jesienią przebarwia się na intensywnie złoty kolor.
W młodym wieku, na dobrym stanowisku, modrzew może rosnąć zdecydowanie szybciej niż wiele świerków, jodeł czy sosen.
Najlepiej rozwija się:
- w pełnym słońcu,
- na glebie przepuszczalnej,
- na podłożu umiarkowanie wilgotnym,
- w miejscu z dobrą cyrkulacją powietrza.
Nie lubi ciężkiego cienia ani stale zalanej ziemi.
Modrzew z czasem staje się bardzo dużym drzewem o mocnym pniu i szeroko rozbudowanym systemie korzeniowym. Typowy gatunek nadaje się przede wszystkim do dużych ogrodów, parków oraz rozległych działek.
Do mniejszego ogrodu lepiej wybierać karłowe lub szczepione odmiany modrzewia, ale trzeba pamiętać, że nie będą rosły równie szybko jak forma podstawowa.
10. Katalpa – szybko tworzy rozłożystą koronę i wielkie liście
Ranking zamyka katalpa bignoniowa, nazywana surmią. Nie rośnie tak błyskawicznie jak paulownia, wierzba czy topola, ale na dobrym stanowisku potrafi stosunkowo szybko zbudować dużą, szeroką koronę.
Jej największą ozdobą są:
- wielkie sercowate liście,
- jasne kwiaty z kolorowym rysunkiem,
- długie, zwisające owoce przypominające strąki fasoli,
- rozłożysta korona zapewniająca gęsty cień.
Typowa katalpa może osiągnąć około 10–15 metrów wysokości, zależnie od odmiany i warunków. Niektóre formy dorastają jeszcze wyżej.
Katalpa potrzebuje miejsca:
- słonecznego,
- ciepłego,
- osłoniętego przed bardzo silnym wiatrem,
- z żyzną i umiarkowanie wilgotną ziemią.
Młode pędy mogą być uszkadzane przez późne przymrozki, dlatego drzewa sadzone w chłodniejszych częściach kraju często zaczynają intensywny wzrost dopiero po ustabilizowaniu się temperatur.
W sprzedaży często spotyka się katalpę Nana, szczepioną na pniu i tworzącą kulistą koronę. Jest bardzo dekoracyjna, ale nie należy oczekiwać od niej takiego wzrostu jak od typowej katalpy. Sama odmiana Nana jest karłowa i przeważnie nie kwitnie.
Porównanie szybko rosnących drzew
| Miejsce | Drzewo | Tempo wzrostu | Docelowe rozmiary | Najlepsze zastosowanie |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Paulownia | Bardzo szybkie | Bardzo duże | Soliter i szybki cień |
| 2 | Brzoza brodawkowata | Szybkie | Duże | Ogród naturalistyczny |
| 3 | Wierzba biała | Bardzo szybkie | Bardzo duże | Brzeg stawu i wilgotna działka |
| 4 | Topola | Bardzo szybkie | Bardzo duże | Osłona na rozległym terenie |
| 5 | Klon srebrzysty | Szybkie | Bardzo duże | Duża korona i cień |
| 6 | Robinia akacjowa | Szybkie | Duże | Sucha, uboga działka |
| 7 | Metasekwoja chińska | Szybkie | Bardzo duże | Drzewo reprezentacyjne |
| 8 | Olsza czarna | Szybkie | Duże | Teren podmokły |
| 9 | Modrzew europejski | Szybkie | Bardzo duże | Duży ogród i działka |
| 10 | Katalpa | Umiarkowanie szybkie | Duże | Cień i dekoracyjne liście |
Szybki wzrost drzewa nie zawsze jest zaletą
Widząc małą sadzonkę, łatwo zapomnieć, że za kilkanaście lat może stać się ogromnym drzewem. Gatunki rosnące najszybciej często mają również:
- szerokie korony,
- ekspansywne korzenie,
- kruche gałęzie,
- dużą masę opadających liści,
- tendencję do tworzenia odrostów,
- wysokie zapotrzebowanie na wodę,
- ograniczoną przydatność do małych ogrodów.
Przed posadzeniem trzeba sprawdzić nie tylko wysokość drzewa, ale również docelową szerokość korony oraz charakter systemu korzeniowego.
Szczególnej ostrożności wymagają wierzby, topole, klony srebrzyste, robinie oraz bardzo silnie rosnące paulownie.
Jak przyspieszyć wzrost młodego drzewa?
Nawet najszybciej rosnący gatunek może zatrzymać rozwój, jeżeli zostanie posadzony w nieodpowiednim miejscu.
Wybierz właściwe stanowisko
Drzewo światłolubne posadzone w głębokim cieniu nie wykorzysta swojego potencjału. Podobnie gatunek wymagający wilgotnej ziemi będzie rozwijał się słabo na suchym piachu.
Regularnie podlewaj po posadzeniu
Przez pierwsze dwa lub trzy sezony najważniejsze jest głębokie podlewanie strefy korzeniowej. Codzienne zwilżanie samej powierzchni ziemi jest mniej skuteczne niż rzadsze, ale obfite dostarczanie wody.
Ściółkuj ziemię wokół pnia
Warstwa kory, zrębków lub kompostu ogranicza parowanie wody i rozwój chwastów. Ściółka nie może jednak dotykać bezpośrednio pnia. Usypywanie wysokiego kopca wokół szyjki korzeniowej sprzyja zawilgoceniu i uszkodzeniom kory.
Nie przesadzaj z nawożeniem
Duża dawka nawozu azotowego może powodować gwałtowny wzrost miękkich pędów, które są bardziej podatne na mróz, choroby i wyłamywanie.
Dobre przygotowanie stanowiska, podlewanie i ochrona gleby są ważniejsze niż intensywne nawożenie.
Nie przywiązuj drzewa zbyt sztywno
Palik powinien stabilizować bryłę korzeniową, ale pień musi mieć możliwość delikatnego poruszania się na wietrze. Dzięki temu stopniowo się wzmacnia.
Które szybko rosnące drzewo wybrać?
Wybór zależy przede wszystkim od wielkości działki oraz rodzaju ziemi.
Na dużą, słoneczną działkę można wybrać:
- paulownię,
- metasekwoję,
- modrzew,
- klon srebrzysty.
Na teren wilgotny najlepiej nadają się:
- wierzba biała,
- olsza czarna,
- metasekwoja.
Na słabą i suchą glebę można rozważyć:
- brzozę brodawkowatą,
- robinię akacjową.
Jeżeli potrzebna jest szeroka, dekoracyjna korona, dobrym rozwiązaniem może być:
- katalpa,
- paulownia,
- klon srebrzysty.
Paulownia pozostaje moją osobistą zwyciężczynią
Każdy ogród ma inne warunki i nie każde drzewo osiągnie takie same przyrosty. W moim przypadku bezkonkurencyjna okazała się jednak paulownia.
Po pięciu latach ma prawie 15 metrów wysokości i koronę szeroką na około 7–8 metrów. Dzisiaj trudno uwierzyć, że jeszcze kilka sezonów temu była niepozorną młodą rośliną.
To właśnie pokazuje, że szybko rosnące drzewo może w stosunkowo krótkim czasie całkowicie zmienić charakter ogrodu. Trzeba tylko od początku przewidzieć, ile przestrzeni będzie potrzebowało w przyszłości.
Drzewa nie sadzi się na jeden sezon. Dobre miejsce trzeba wybrać nie dla małej sadzonki, ale dla potężnego drzewa, którym może stać się za kilka lub kilkanaście lat.
Zobacz również:
Co można zrobić ze starej opony do ogrodu? 10 kreatywnych pomysłów
Z czego zrobić obrzeża w ogrodzie? Najlepsze materiały do rabat, trawnika i ścieżek
