We wrześniu balkon wcale nie musi pustoszeć. Wręcz przeciwnie, właśnie teraz pojawia się duży wybór roślin, które dobrze znoszą chłodniejsze noce i mogą zastąpić przekwitające petunie, surfinie czy część innych typowo letnich kwiatów. Wrzosy, chryzantemy, astry, bratki, fiołki rogate i rozchodniki pozwalają stworzyć kompozycję, która pozostanie dekoracyjna znacznie dłużej niż większość roślin kupowanych wiosną.
Nie trzeba przy tym wyrzucać wszystkiego, co rosło na balkonie przez lato. Zdrowe pelargonie mogą nadal kwitnąć we wrześniu i jesienią, dopóki temperatury pozostają dodatnie. Wrzesień jest więc raczej okresem stopniowej zmiany dekoracji niż datą, po której letnie skrzynki trzeba obowiązkowo opróżnić. Pelargonie są jednak wrażliwe na mróz i przed pierwszymi przymrozkami egzemplarze przeznaczone do przezimowania trzeba przenieść do odpowiednich warunków.
Wrzosy. Najbardziej charakterystyczny wybór na wrześniowy balkon
Spis treści
Jeżeli jesienny balkon kojarzy się z jedną konkretną rośliną, najczęściej jest nią wrzos. Wrzos pospolity może kwitnąć od lata aż do późnej jesieni, a różne odmiany oferują kwiaty białe, różowe, purpurowe i czerwone. Dodatkową zaletą jest zimozielone ulistnienie, dlatego roślina nie traci całej wartości dekoracyjnej zaraz po przekwitnięciu.
Wrzosy dobrze sprawdzają się w skrzynkach i donicach, ale potrzebują kwaśnego, przepuszczalnego podłoża. Nie należy sadzić ich w przypadkowej ziemi wykopanej z ogrodu ani pozostawiać w pojemniku, w którym przez wiele dni stoi woda.
Najlepiej wyglądają posadzone po kilka sztuk. Jedna większa donica z kilkoma wrzosami zwykle daje lepszy efekt niż pojedyncze małe rośliny ustawione w wielu miejscach balkonu.
Chryzantemy mogą zmienić balkon w kilka minut
Drugim bardzo mocnym wyborem są chryzantemy. Ich podstawową przewagą jest to, że we wrześniu można kupić gotowe, zwarte rośliny pokryte pąkami i kwiatami, dzięki czemu efekt pojawia się natychmiast.
Chryzantemy kwitną późnym latem i jesienią, a wiele odmian może pozostawać dekoracyjnych od września do listopada. Lubią stanowiska słoneczne oraz żyzne, przepuszczalne podłoże. Poszczególne odmiany różnią się jednak odpornością na niskie temperatury, dlatego nie każdą doniczkową chryzantemę należy traktować jako roślinę, która bez problemu przezimuje w pojemniku na balkonie.
Do skrzynek balkonowych najlepiej wybierać niskie, zwarte odmiany, ponieważ wysokie rośliny łatwiej przewracają się podczas jesiennego wiatru.
Astry to świetna alternatywa dla chryzantem
Astry są jednymi z najważniejszych kwiatów późnego lata i jesieni. W sprzedaży pojawiają się wtedy zwarte egzemplarze obsypane fioletowymi, różowymi, niebieskimi lub białymi kwiatami.
Wiele astrów bardzo dobrze nadaje się do uprawy w pojemnikach, szczególnie odmiany niskie i krzaczaste. Większość kwitnie późnym latem i jesienią, dlatego kupiona we wrześniu roślina nie jest jedynie krótkotrwałą dekoracją na kilka dni.
Na balkonie warto zapewnić astrom możliwie dużo światła. Trzeba także pilnować wilgotności ziemi, ponieważ rośliny kupowane w pełni kwitnienia mają sporą masę liści i kwiatów, a w stosunkowo niewielkich doniczkach podłoże potrafi szybko przeschnąć.
Bratki i fiołki rogate wracają właśnie jesienią
Bratki nie są wyłącznie kwiatami wiosennymi. Jesienią ponownie stają się bardzo dobrym wyborem do skrzynek i donic, ponieważ znacznie lepiej niż typowe rośliny letnie radzą sobie z obniżającymi się temperaturami.
RHS wymienia bratki i fiołki wśród podstawowych roślin nadających się do jesiennych i zimowych pojemników. Podczas łagodnej pogody mogą kontynuować kwitnienie także w chłodniejszej części roku.
To dobry wybór przede wszystkim tam, gdzie właściciel balkonu nie chce wymieniać całej kompozycji po pierwszych chłodniejszych nocach. Bratki mogą wyglądać niepozornie obok wielkich chryzantem, ale pod względem odporności na jesienną pogodę są znacznie bardziej praktyczne niż wiele efektownych roślin sezonowych.
Cyklamen wygląda efektownie, ale tutaj trzeba uważać na nazwę
Jesienią w sklepach bardzo często pojawiają się cyklameny i kuszą intensywnymi kolorami kwiatów. Można wykorzystać je na balkonie, ale nie każdy cyklamen sprzedawany we wrześniu jest tak samo odporny na mróz.
Popularny cyklamen perski, Cyclamen persicum, świetnie nadaje się do jesiennych dekoracji w osłoniętym miejscu, jednak mocny mróz może go uszkodzić. W chronionym miejscu potrafi kwitnąć dłużej, ale nie należy automatycznie traktować go jak całkowicie mrozoodpornej rośliny balkonowej.
Inaczej wygląda sytuacja z odpornymi gatunkami ogrodowymi. Cyklamen bluszczolistny, Cyclamen hederifolium, kwitnie wczesną jesienią i jest znacznie lepiej przystosowany do niskich temperatur. Kupując roślinę, warto więc sprawdzić pełną nazwę na etykiecie zamiast kierować się wyłącznie wyglądem kwiatów.
Rozchodniki są bardzo dobrym wyborem na słoneczny balkon
Jesienny balkon nie musi składać się wyłącznie z roślin kupowanych na kilka tygodni. Dobrym przykładem jest rozchodnik, obecnie wiele popularnych odmian klasyfikowanych jest jako Hylotelephium.
Rośliny te kwitną późnym latem i jesienią, dobrze radzą sobie na stanowiskach słonecznych i są bardzo odporne na mróz. Ich kwiatostany przyciągają owady, a po zaschnięciu mogą pozostać dekoracyjne także później.
Na balkon szczególnie dobrze nadają się odmiany o zwartym pokroju. W przeciwieństwie do chryzantemy kupowanej głównie dla chwilowego efektu, rozchodnik może pozostać w odpowiednio dużej donicy na kolejne sezony.
Żurawki nie mają wielkich jesiennych kwiatów, ale warto je wykorzystać
Jeżeli wrześniowa kompozycja ma przetrwać dłużej niż kilka tygodni, warto patrzeć nie tylko na kwiaty. Żurawki mają dekoracyjne liście w kolorach od zieleni przez limonkę i pomarańcz aż po bordo i niemal czarny fiolet.
Dobrze komponują się z wrzosami, bratkami i niewielkimi trawami ozdobnymi. RHS zalicza żurawki do roślin szczególnie przydatnych w pojemnikach na chłodniejszą część sezonu.
Jesienna donica złożona z samych roślin kwitnących może szybko stracić efekt po przekwitnięciu. Dodanie jednej rośliny o dekoracyjnych liściach sprawia, że kompozycja pozostaje atrakcyjna nawet wtedy, gdy liczba kwiatów zaczyna spadać.
Pelargonii nie wyrzucaj tylko dlatego, że zaczął się wrzesień
To jeden z częstszych błędów podczas jesiennej zmiany balkonu. Jeśli pelargonie są zdrowe, mają pąki i nadal kwitną, nie ma powodu usuwać ich pierwszego dnia września.
Pelargonie mogą kwitnąć długo, szczególnie na słonecznym, osłoniętym balkonie. Problemem nie jest sam wrzesień, lecz spadek temperatur i pojawienie się przymrozków, których rośliny te nie tolerują.
Podobnie można postąpić z innymi zdrowymi roślinami letnimi. Petunie, calibrachoa czy werbeny nie stają się bezużyteczne wraz z końcem sierpnia. Jeżeli wyglądają dobrze, można pozostawić je jeszcze przez część września i stopniowo zastępować roślinami jesiennymi.
Najlepsza skrzynka na wrzesień nie musi składać się z jednego gatunku
Najciekawsze efekty daje łączenie roślin o różnej wysokości i strukturze. Wrzos można zestawić z żurawką i fiołkiem, chryzantemę z niewielką trawą ozdobną, a rozchodnik z wrzosami i zimozielonym bluszczem.
Nie trzeba jednak upychać dziesięciu gatunków do jednej skrzynki. Jesienią rośliny rosną wolniej niż latem, więc efekt powinien być dobrze widoczny już w dniu sadzenia. W kompozycjach przeznaczonych na chłodniejszy okres najlepiej używać od razu roślin odpowiedniej wielkości.
Dobrą zasadą jest połączenie jednej rośliny dominującej, jednej niższej kwitnącej i jednego elementu dekoracyjnego z liści. Taka skrzynka wygląda naturalnie i nie przypomina przypadkowej kolekcji tego, co akurat zostało w sklepie.
Na słoneczny balkon wybór jest największy
Balkon południowy lub zachodni daje dobre warunki między innymi dla wrzosów, astrów, chryzantem i rozchodników. Wrzosy najobficiej kwitną w słońcu, podobnie jak rozchodniki.
Trzeba jednak pamiętać, że wrześniowe słońce nadal może mocno nagrzewać niewielkie doniczki. Chłodna noc nie oznacza, że następnego dnia podłoże nie wyschnie. Szczególnie świeżo kupione chryzantemy i astry trzeba regularnie kontrolować.
Na balkon północny lepiej wybierać rośliny tolerujące mniej światła
W cieniu trudniej uzyskać tak obfite kwitnienie jak na południowym balkonie, ale jesienna skrzynka nadal może wyglądać dobrze. Przy mniejszej ilości światła większego znaczenia nabierają żurawki, bluszcz, turzyce oraz odporne cyklameny lub fiołki.
Nie należy natomiast przenosić na głęboko zacieniony balkon wrzosów i oczekiwać równie intensywnego kwitnienia jak na stanowisku słonecznym. Dobór roślin do ilości światła jest ważniejszy niż dobór ich kolorów.
Jesienią największym problemem może być nie susza, lecz nadmiar wody
Latem balkonowe rośliny często podlewa się codziennie. We wrześniu ten nawyk może zacząć szkodzić. Niższe temperatury ograniczają parowanie, a po okresach deszczowej pogody ziemia pozostaje wilgotna znacznie dłużej.
Każda jesienna skrzynka powinna mieć drożne otwory odpływowe. Doniczka bez odpływu może po kilku ulewach zamienić się w pojemnik wypełniony wodą, w którym korzenie zaczną cierpieć z powodu braku powietrza.
Pojemniki użytkowane zimą warto dodatkowo unieść nieco nad posadzkę, aby ułatwić odpływ wody. W chłodniejszej części roku podlewa się je oszczędniej, ale podłoża również nie można pozostawiać całkowicie suchego przez długi czas.
Co wybrać, jeśli balkon ma wyglądać dobrze jak najdłużej?
Jeżeli dekoracja ma przetrwać tylko kilka jesiennych tygodni, najmocniejszy efekt dadzą chryzantemy, wrzosy i astry. Są kolorowe, łatwo dostępne i już w momencie zakupu mogą całkowicie odmienić balkon.
Jeżeli zależy nam na większej odporności na chłód i dłuższym wykorzystaniu roślin, lepszą podstawą będą bratki, fiołki, wrzosy, rozchodniki, żurawki oraz inne odporne byliny i rośliny zimozielone przystosowane do uprawy w pojemnikach.
Najważniejsze jest jednak to, aby we wrześniu nie traktować balkonu jak przestrzeni, której sezon właśnie się skończył. Odpowiednio dobrane rośliny mogą utrzymać kolor przez całą jesień, a część z nich pozostanie dekoracyjna także wtedy, gdy letnie pelargonie i petunie będą już tylko wspomnieniem.
Zobacz również:
Najbardziej trujące grzyby w Polsce. Te gatunki mogą zabić, choć wcale nie wyglądają groźnie
ATLAS: Grzyby jadalne | Grzyby trujące
Obserwuj nas na Facebook-u.
Sprawdź również aplikację GDZIE NA GRZYBY – Aktualna mapa grzybowa tworzona przez społeczność grzybiarzy w Polsce.
