Jesienią nawet niewielkie grzybobranie potrafi skończyć się kilkoma koszami grzybów, które trzeba szybko przerobić. Można je mrozić, marynować albo wykorzystać od razu, ale jednym z najpraktyczniejszych sposobów konserwacji pozostaje suszenie. Dobrze wysuszony prawdziwek, podgrzybek czy koźlarz zajmuje niewiele miejsca, długo zachowuje aromat i może później trafić do sosu, zupy, farszu albo zostać zmielony na grzybowy proszek.
Właśnie dlatego suszarki do grzybów stały się tak popularne. Pozwalają utrzymać znacznie bardziej przewidywalne warunki niż suszenie na kaloryferze, przy piecu czy na rozłożonych tackach. Nie oznacza to jednak, że każda suszarka działa równie dobrze. Różnice dotyczą przede wszystkim sposobu rozprowadzania ciepłego powietrza, regulacji temperatury, wielkości sit i rzeczywistej pojemności urządzenia.
Jak działa suszarka do grzybów?
Spis treści
Zasada działania jest stosunkowo prosta. Urządzenie podgrzewa powietrze i wymusza jego przepływ przez kolejne poziomy z rozłożonymi produktami. Ciepłe, suche powietrze odbiera wilgoć z powierzchni grzybów, a następnie jest odprowadzane na zewnątrz.
Samo ciepło nie wystarcza. Gdyby grzyby zostały zamknięte w ciepłej przestrzeni bez odpowiedniego ruchu powietrza, wilgoć nie miałaby gdzie uciekać. Produkty nagrzewałyby się, ale suszenie przebiegałoby powoli i nierównomiernie.
Dlatego w dobrej suszarce współpracują ze sobą trzy elementy: grzałka, wentylator oraz system otworów umożliwiających swobodny przepływ powietrza pomiędzy tacami.
W praktyce właśnie cyrkulacja powietrza ma ogromny wpływ na to, czy wszystkie sita wyschną równomiernie.
Suszarki do grzybów z pionowym i poziomym nawiewem
Najczęściej spotykane urządzenia można podzielić według sposobu przepływu powietrza.
W prostych suszarkach tace układane są jedna na drugiej, a wentylator znajduje się na dole albo w górnej części urządzenia. Powietrze przechodzi pionowo przez wszystkie poziomy. To konstrukcja prosta, kompaktowa i bardzo wygodna do domowego suszenia.
Jeżeli nawiew znajduje się na dole, dolne sita mogą wysychać szybciej niż górne. Przy większej liczbie tac podczas suszenia warto więc kontrolować postęp i w razie potrzeby zamieniać je miejscami.
Drugim rozwiązaniem jest nawiew poziomy. Wentylator umieszczony z tyłu urządzenia rozprowadza ogrzane powietrze równolegle przez wszystkie poziomy. Dzięki temu warunki na poszczególnych tacach są zazwyczaj bardziej zbliżone.
Nie oznacza to jednak, że do okazjonalnego suszenia kilku koszy grzybów koniecznie potrzebne jest rozbudowane urządzenie. Dobrze zaprojektowana suszarka z pionowym nawiewem również może bardzo skutecznie suszyć grzyby.
Jaką suszarkę do grzybów wybrać?
Pierwszym parametrem, na który warto zwrócić uwagę, powinna być regulacja temperatury.
Grzyby nie wymagają bardzo wysokich temperatur. Znacznie ważniejsza jest możliwość utrzymania stabilnego poziomu przez wiele godzin. Termostat pozwalający ustawić temperaturę w zakresie mniej więcej 35 do 70°C daje możliwość suszenia nie tylko grzybów, ale również ziół, owoców i warzyw.
Drugą ważną cechą jest wentylator. Suszarka wykorzystująca aktywny nawiew zwykle działa szybciej i bardziej równomiernie niż urządzenie polegające przede wszystkim na samym ogrzewaniu.
Warto również przyjrzeć się sitom. Im większa powierzchnia pojedynczej tacy, tym większą porcję grzybów można wysuszyć jednocześnie. Sama liczba poziomów potrafi być myląca. Sześć małych tac niekoniecznie pomieści więcej produktu niż cztery duże.
Znaczenie ma także wysokość między sitami. Bardzo płytkie tacki sprawdzają się przy cienkich plasterkach, ale mogą utrudniać suszenie większych kawałków.
Przydatny jest również timer, choć nie należy traktować go jako mechanizmu, który całkowicie zwalnia z kontrolowania procesu. Grzyby nie suszą się według zegarka. Ta sama suszarka może jednego dnia zakończyć pracę po pięciu godzinach, a innym razem potrzebować dziewięciu.
Czy moc suszarki jest najważniejsza?
Nie.
Wysoka moc podana na opakowaniu wygląda atrakcyjnie, ale nie mówi jeszcze, czy urządzenie dobrze suszy. Znacznie ważniejsze jest to, jak efektywnie suszarka wykorzystuje grzałkę i jak równomiernie rozprowadza ogrzane powietrze.
Mocniejsze urządzenie może szybciej osiągać zadaną temperaturę i lepiej radzić sobie z dużą ilością wilgotnych produktów. Nie oznacza to jednak, że należy wybierać suszarkę wyłącznie według największej liczby watów.
Przy domowym użytkowaniu bardziej praktyczne są stabilna temperatura, sprawny nawiew oraz odpowiednia powierzchnia tac.
Jak przygotować grzyby do suszenia?
Do suszenia powinny trafiać przede wszystkim zdrowe, jędrne i prawidłowo rozpoznane grzyby jadalne.
To szczególnie ważne, ponieważ suszenie nie jest metodą, która zamienia grzyb niejadalny albo trujący w bezpieczny produkt. Jeżeli istnieją jakiekolwiek wątpliwości dotyczące oznaczenia gatunku, taki okaz nie powinien trafić ani do suszarki, ani do kuchni.
Grzyby należy dokładnie przejrzeć, usunąć miejsca robaczywe, zabrudzone i uszkodzone. Resztki ziemi, igliwia i ściółki najlepiej usuwać delikatnie nożem, pędzelkiem lub miękką szczoteczką.
Jeżeli nie jest to konieczne, nie warto moczyć grzybów przed suszeniem. Chłoną wodę, którą suszarka będzie później musiała ponownie odparować.
Większe kapelusze i trzony należy pokroić. Najlepiej sprawdzają się plastry o podobnej grubości, dzięki czemu będą traciły wilgoć w zbliżonym tempie.
W praktyce dla większości grzybów dobrze sprawdzają się kawałki o grubości około 4 do 7 mm. Bardzo cienkie plastry wyschną szybciej, ale łatwiej się kruszą. Zbyt grube mogą pozostać wilgotne w środku mimo suchej powierzchni.
Jak układać grzyby w suszarce?
To jeden z najczęściej popełnianych błędów.
Kawałków nie powinno się układać jeden na drugim ani wciskać ciasno pomiędzy sąsiednie plastry. Powietrze musi mieć możliwość dotarcia do możliwie dużej powierzchni każdego kawałka.
Jeśli tacka zostanie szczelnie przykryta grubą warstwą grzybów, przepływ powietrza zostanie ograniczony. Suszenie potrwa dłużej, a poszczególne kawałki mogą wyschnąć nierównomiernie.
Najlepszy efekt daje pojedyncza, dość luźno rozłożona warstwa.
W jakiej temperaturze suszyć grzyby?
Dla większości popularnych grzybów leśnych bardzo dobrym zakresem jest około 45 do 55°C.
Nie ma potrzeby od razu ustawiać maksymalnej temperatury dostępnej w urządzeniu. Suszenie ma usuwać wodę, a nie gwałtownie nagrzewać produkt.
Przy temperaturze około 45 do 50°C proces przebiega spokojnie i pozwala zachować dobry aromat. Przy większych, bardziej wilgotnych kawałkach można pracować w okolicy 50 do 55°C.
Znacznie wyższa temperatura nie musi oznaczać lepszego efektu. Powierzchnia kawałków może wyschnąć szybko, podczas gdy wewnątrz nadal pozostanie wilgoć.
| Etap | Orientacyjna temperatura |
|---|---|
| Początkowe suszenie | 40 do 45°C |
| Główne suszenie | 45 do 50°C |
| Dosuszanie grubszych kawałków | 50 do 55°C |
Nie trzeba jednak zmieniać temperatury kilka razy podczas każdego suszenia. Ustawienie około 50°C i regularna kontrola grzybów jest prostym i skutecznym rozwiązaniem dla domowego użytkownika.
Jak długo suszyć grzyby w suszarce?
Nie istnieje jedna prawidłowa odpowiedź.
Czas zależy od gatunku, zawartości wody, wielkości kawałków, liczby wykorzystanych sit, temperatury oraz wydajności nawiewu.
Najczęściej trzeba liczyć od kilku do kilkunastu godzin.
Cienkie plasterki niewielkich owocników mogą być gotowe po około 4 do 6 godzinach. Grubsze kawałki oraz mocno uwodnione grzyby mogą wymagać 8, 10, a czasami nawet więcej godzin.
Dlatego podany przez producenta orientacyjny czas powinien być jedynie wskazówką.
Najlepszym miernikiem jest sam produkt.
Po czym poznać, że grzyby są dobrze wysuszone?
Dobrze wysuszone grzyby są wyraźnie lekkie i pozbawione miękkiego, wilgotnego wnętrza.
Cienkie kawałki powinny być suche i łatwo się łamać. Nie mogą przypominać elastycznej, wilgotnej gumy.
Jeżeli po przełamaniu grubszego kawałka jego środek nadal jest miękki albo wyraźnie wilgotny, suszenie należy kontynuować.
To bardzo ważne przed zamknięciem produktu w słoiku. Pozostawiona wilgoć może podczas przechowywania doprowadzić do pogorszenia jakości, a nawet pojawienia się pleśni.
Czy podczas suszenia trzeba przekładać tace?
To zależy od konstrukcji urządzenia.
W suszarce z bardzo równomiernym przepływem powietrza może nie być takiej potrzeby. W prostszych konstrukcjach z pionowym nawiewem różnica pomiędzy górnymi i dolnymi poziomami potrafi być zauważalna.
Jeżeli po kilku godzinach grzyby na jednym poziomie są wyraźnie bardziej suche, warto zamienić tace miejscami.
Nie ma natomiast potrzeby co kilkanaście minut otwierać suszarki i sprawdzać każdego kawałka. Każde otwarcie powoduje chwilową utratę temperatury i zaburzenie cyrkulacji.
Najczęstszy błąd: próba przyspieszenia suszenia temperaturą
Po kilku godzinach suszenia łatwo dojść do wniosku, że proces trwa za długo i podnieść temperaturę niemal do maksimum.
To zwykle nie jest najlepsze rozwiązanie.
Przy suszeniu produktów zawierających dużo wody liczy się czas połączony z ciągłym przepływem powietrza. Podniesienie temperatury nie rozwiąże problemu, jeśli tacki są przepełnione albo plastry zostały pokrojone zbyt grubo.
Jeśli suszenie przebiega zdecydowanie za wolno, najpierw warto sprawdzić rozmieszczenie produktów i drożność nawiewu.
Czy można suszyć różne grzyby jednocześnie?
Można, ale najlepiej wybierać gatunki i kawałki o podobnej wielkości.
Jeżeli na jednej tacy znajdą się bardzo cienkie plastry, a obok ogromne fragmenty trzonów, część produktu będzie gotowa znacznie wcześniej.
W trakcie suszenia można po prostu wyjmować pojedyncze kawałki, które osiągnęły już odpowiednią suchość, pozostawiając pozostałe na kolejny etap.
Silnie aromatyczne gatunki warto również traktować osobno, jeżeli zależy nam na zachowaniu ich charakterystycznego zapachu.
Czy suszarka może pracować przez wiele godzin?
Do tego właśnie została zaprojektowana.
Suszenie grzybów jest procesem długotrwałym, więc urządzenie powinno być przystosowane do ciągłej pracy przez wiele godzin. Warto jednak zawsze stosować się do instrukcji konkretnego sprzętu.
Suszarka powinna stać na stabilnej, twardej i odpornej na temperaturę powierzchni, z zapewnionym dostępem powietrza do otworów wentylacyjnych.
Nie należy przykrywać urządzenia, wciskać go pomiędzy przedmioty ani blokować otworów odpowiedzialnych za przepływ powietrza.
Co zrobić z grzybami po zakończeniu suszenia?
Nie powinno się przesypywać gorących grzybów bezpośrednio do szczelnie zamkniętego słoika.
Po zakończeniu pracy warto pozostawić je na krótko do całkowitego wystudzenia. Dopiero wtedy można ocenić ich rzeczywistą strukturę.
Jeżeli podczas studzenia któryś z kawałków okazuje się nadal elastyczny i wilgotny, powinien wrócić do suszarki.
Całkowicie suche i wystudzone grzyby najlepiej przechowywać w szczelnych pojemnikach, w miejscu suchym, ciemnym i oddalonym od intensywnych zapachów.
Dobrze sprawdzają się szczelnie zamykane słoiki. Ich dodatkową zaletą jest możliwość łatwego kontrolowania zawartości. Jeśli na ściankach zacznie pojawiać się wilgoć, oznacza to, że grzyby zostały zamknięte zbyt wcześnie i wymagają ponownego dosuszenia.
Czy warto kupić suszarkę tylko do grzybów?
Jeżeli grzyby zbieramy raz w roku i wracamy z lasu z niewielkim koszykiem, zakup osobnego urządzenia nie zawsze będzie konieczny.
Sytuacja wygląda inaczej, gdy jesienią regularnie przynosimy do domu kilka kilogramów grzybów. Wtedy suszarka do grzybów pozwala znacznie łatwiej kontrolować cały proces, niezależnie od temperatury w mieszkaniu i pogody za oknem.
Co ważne, urządzenie nie musi później przez jedenaście miesięcy stać nieużywane. Ta sama konstrukcja nadaje się do suszenia jabłek, gruszek, śliwek, warzyw, ziół oraz innych produktów odpowiednich do dehydracji.
Dobra suszarka do grzybów nie musi być najbardziej rozbudowana
Przy zakupie łatwo skupić się na liczbie programów, wyglądzie panelu sterującego albo maksymalnej mocy. Tymczasem podczas suszenia grzybów najważniejsze są znacznie prostsze rzeczy.
Urządzenie powinno zapewniać stabilną temperaturę około 45 do 55°C, sprawną cyrkulację powietrza, wystarczająco dużą powierzchnię sit oraz możliwość łatwego czyszczenia.
Przy częstym suszeniu dodatkowym atutem będzie równomierny nawiew na wszystkie poziomy, timer oraz większa powierzchnia robocza. Przy okazjonalnym użytkowaniu prostsza suszarka z regulacją temperatury może być całkowicie wystarczająca.
Największy wpływ na końcowy efekt i tak ma sposób jej używania. Równo pokrojone grzyby, luźne ułożenie na tacach, umiarkowana temperatura i cierpliwe dosuszenie są ważniejsze niż maksymalna liczba funkcji urządzenia.
Dobrze wykorzystana suszarka pozwala w ciągu kilku godzin zamienić świeże grzyby w produkt, który zachowuje intensywny aromat i może czekać w spiżarni na moment, gdy sezon grzybowy będzie już tylko wspomnieniem.
