Wrześniowe grzybobranie często oznacza zejście z szerokich leśnych dróg, przedzieranie się przez młodniki, paprocie i gęste runo. Dokładnie w takich warunkach może dojść do niespodziewanego spotkania z dzikiem. W większości przypadków dzik nie szuka kontaktu z człowiekiem i jeśli ma możliwość, woli się oddalić. Nie oznacza to jednak, że można podejść do niego, przepędzać go albo próbować zrobić zdjęcie z kilku metrów.
Lasy Państwowe podkreślają, że dzikie zwierzę zaskoczone obecnością człowieka może zamiast ucieczki wybrać reakcję obronną. W przypadku dzika szczególnej ostrożności wymaga spotkanie z lochą prowadzącą młode, zwierzęciem rannym albo osobnikiem, któremu odcięliśmy możliwość spokojnego odejścia.
Spotkałeś dzika w lesie? Najpierw zatrzymaj się i oceń sytuację
Spis treści
Jeżeli zauważysz dzika wcześniej, a on nie zorientował się jeszcze, że jesteś w pobliżu, sytuacja jest stosunkowo prosta. Nie podchodź bliżej, nie wołaj, nie klaszcz i nie próbuj go przepędzać. Spokojnie wycofaj się tą samą drogą albo obejdź miejsce dużym łukiem.
Takie postępowanie zalecają zarówno Lasy Państwowe, jak i oficjalne materiały administracji publicznej. Gwałtowne ruchy mogą niepotrzebnie spłoszyć zwierzę, które wcześniej spokojnie żerowało.
Jeżeli dzik już cię zauważył, nadal nie ma powodu do paniki. Nie biegnij w jego kierunku ani nie próbuj sprawdzać, jak blisko pozwoli podejść. Zachowaj dystans i daj mu drogę odejścia.
Nie zaczynaj od ucieczki
Naturalną reakcją człowieka na duże zwierzę stojące kilka lub kilkanaście metrów dalej może być natychmiastowy sprint. To nie jest najlepszy pomysł.
Oficjalne zalecenia dotyczące spotkania z dzikiem wskazują, aby unikać gwałtownej ucieczki, krzyku i nerwowych ruchów. W przypadku bezpośredniego spotkania można zatrzymać się, a następnie, gdy sytuacja na to pozwala, spokojnie zwiększać dystans.
Dzik jest znacznie szybszy od człowieka. Próba urządzenia wyścigu po nierównym, pełnym gałęzi podłożu nie daje nam przewagi. Najważniejsze jest niedoprowadzanie do sytuacji, w której zwierzę poczuje, że musi się bronić.
Spokój, dystans i pozostawienie dzikowi możliwości odejścia są znacznie ważniejsze niż szybkie oddalenie się za wszelką cenę.
Locha z młodymi wymaga szczególnej ostrożności
Jedną z najbardziej ryzykownych sytuacji jest zauważenie małych, charakterystycznie pasiastych warchlaków. Wtedy należy założyć, że locha może znajdować się bardzo blisko, nawet jeśli jej jeszcze nie widzimy.
Młodych nie wolno dotykać, łapać, głaskać ani próbować odganiać. Nie należy także stawać pomiędzy nimi a dorosłą samicą. Zaniepokojona locha może potraktować człowieka jako zagrożenie dla potomstwa i zareagować obronnie. Lasy Państwowe wskazują spotkanie z samicą prowadzącą młode jako sytuację wymagającą szczególnej ostrożności.
Jeżeli podczas szukania grzybów zauważysz same warchlaki, nie podchodź, żeby zrobić zdjęcie. Wycofaj się w kierunku, z którego przyszedłeś, pozostawiając zwierzętom przestrzeń.
Co zrobić, jeśli dzik zaczyna iść w twoją stronę?
Samo poruszanie się dzika nie oznacza jeszcze szarży. Zwierzę może zwyczajnie próbować znaleźć drogę odejścia. Dlatego nie należy reagować na każdy ruch krzykiem czy wymachiwaniem rękami.
Jeżeli jednak dzik rzeczywiście rusza bezpośrednio w twoim kierunku, staraj się zwiększyć dystans i wykorzystać teren jako osłonę. Duży pień drzewa, gruby stojący pień lub inna solidna przeszkoda może oddzielić człowieka od zwierzęcia.
Lasy Państwowe zwracają uwagę, że wejście na drzewo może być rozwiązaniem tylko w określonych warunkach. Nie należy zakładać, że zdążymy wspiąć się na przypadkowe drzewo, ponieważ dzik porusza się bardzo szybko, a pochylony pień również nie musi zapewniać bezpieczeństwa.
W oficjalnych zaleceniach wskazuje się również, że jeśli zwierzę faktycznie biegnie w stronę człowieka, należy próbować zejść z jego toru ruchu, zamiast ścigać się z nim na wprost.
Krzyk, machanie kijem i rzucanie szyszkami tylko pogarsza sytuację
Dzik nie jest zwierzęciem, które należy „postraszyć”, aby zrobić sobie przejście. Próby krzyczenia, rzucania przedmiotami, uderzania kijem w drzewa czy podchodzenia w celu przepędzenia mogą spowodować dokładnie odwrotny efekt.
Nie płoszymy, nie gonimy i nie prowokujemy dzikich zwierząt. Jest to jedna z podstawowych zasad zachowania w lesie wskazywanych przez Lasy Państwowe.
Jeżeli grupa dzików żeruje na miejscu, przez które prowadzi zaplanowana trasa grzybobrania, nie ma potrzeby sprawdzać, kto ustąpi pierwszy. Można zmienić kierunek marszu albo zaczekać w odpowiedniej odległości.
Koszyk borowików nie jest wart ryzykowania bezpośredniego kontaktu z kilkudziesięciokilogramowym dzikim zwierzęciem.
Grzybiarz powinien nauczyć się rozpoznawać miejsca, w których były dziki
Czasami zwierzęcia jeszcze nie widać, ale teren bardzo wyraźnie pokazuje jego obecność.
Jednym z najbardziej charakterystycznych śladów jest buchtowanie, czyli przekopywanie ziemi ryjem podczas poszukiwania pokarmu. Podłoże może wyglądać tak, jakby ktoś miejscami przejechał małą glebogryzarką. Dziki pozostawiają również tropy racic, korzystają z błotnistych babrzysk, a po kąpieli ocierają się o pnie drzew.
Świeżo rozkopana wilgotna ziemia, liczne tropy i intensywnie użytkowane babrzysko są sygnałem, że zwierzęta regularnie korzystają z tego fragmentu lasu.
Nie oznacza to, że trzeba natychmiast zawracać. Powinno natomiast zwiększyć naszą uwagę, szczególnie w gęstym młodniku, przy wysokich paprociach i innych miejscach ograniczających widoczność.
Najłatwiej zaskoczyć dzika tam, gdzie sam niewiele widzisz
Podczas grzybobrania problemem jest specyficzny sposób poruszania się po lesie. Człowiek często patrzy kilka metrów przed siebie na ściółkę, pochyla się, klęka przy grzybach i przechodzi pomiędzy gęstymi krzakami.
Dzik ma dobry słuch i węch, a gorszy wzrok, dlatego często wykryje obecność człowieka wcześniej i zdąży odejść. Ryzyko nieprzyjemnego spotkania rośnie, gdy obie strony znajdą się nagle bardzo blisko siebie.
Dlatego przed wejściem w bardzo gęste zarośla dobrze jest rozejrzeć się i nasłuchiwać. Nie chodzi o chodzenie po lesie z hałasem. Wystarczy nie skradać się celowo do zauważonego zwierzęcia i nie próbować przechodzić kilka metrów obok niego.
Dzik przy koszyku grzybów nie jest powodem do robienia zdjęcia z bliska
Telefon bardzo często staje się pierwszą rzeczą wyciąganą po zobaczeniu dzikiego zwierzęcia. Zdjęcie z dużej odległości nie stanowi problemu. Gorzej, gdy człowiek zaczyna podchodzić, aby uzyskać lepszy kadr.
Lasy Państwowe przypominają, aby fotografując dzikie zwierzęta zachowywać odpowiedni dystans i nie stresować ich natarczywą obecnością.
Dzik, który spokojnie stoi kilkadziesiąt metrów dalej, nie jest zaproszeniem do podejścia na pięć metrów. To samo dotyczy warchlaków. Ładne zdjęcie młodego dzika może skończyć się bardzo źle, jeśli jego matka znajduje się kilka metrów dalej w zaroślach.
Z psem na grzyby? Tutaj ryzyko wyraźnie rośnie
Pies może zauważyć albo wyczuć dzika znacznie wcześniej niż jego właściciel. Jeśli pobiegnie za zwierzęciem, zacznie szczekać albo je osaczać, sytuacja może zmienić się w ciągu kilku sekund.
Pies w lesie powinien być pod kontrolą, w praktyce na smyczy lub lince. Lasy Państwowe wskazują, że spuszczony pies może ruszyć za dzikim zwierzęciem, a spotkanie z dzikiem może zakończyć się ciężkimi obrażeniami czworonoga. Aktualne zalecenia Lasów Państwowych z 2026 roku wyraźnie rekomendują prowadzenie psa na smyczy lub lince treningowej.
W przypadku spotkania dzika nie pozwalaj psu szczekać na niego, zbliżać się ani ruszać w pogoń. Zamiast odstraszyć zwierzę, pies może sprowokować reakcję obronną, a następnie wrócić w stronę właściciela z dzikiem za sobą.
Czy dziki atakują ludzi?
Takie przypadki mogą się zdarzyć, ale atak na człowieka nie jest normalnym celem zachowania dzika. Lasy Państwowe określają ataki dzików na ludzi jako bardzo rzadkie. Największe ryzyko pojawia się w sytuacji bezpośredniego zagrożenia, zaskoczenia zwierzęcia z niewielkiej odległości lub obrony młodych.
Dzik jest jednak zwierzęciem dużym, silnym i szybkim. Dlatego nawet niewielkie prawdopodobieństwo ataku należy traktować poważnie.
Nie należy również podchodzić do osobnika, który wygląda na rannego, osłabionego albo zachowuje się nietypowo. Ranne dzikie zwierzę może reagować nieprzewidywalnie.
Martwy dzik w lesie? Nie dotykaj go i nie pozwalaj podejść psu
Podczas grzybobrania można natrafić również na padłego dzika. Nie należy dotykać zwłok, przesuwać ich ani zabierać żadnych fragmentów.
Lasy Państwowe przypominają, że znalezienie martwego zwierzęcia należy zgłosić odpowiednim służbom, między innymi gminie lub nadleśnictwu. Powodem może być choroba zakaźna, dlatego z padłym zwierzęciem nie powinien mieć kontaktu również pies.
Jeżeli sytuacja stwarza bezpośrednie zagrożenie dla ludzi, na przykład ranny dzik znajduje się przy uczęszczanej drodze i reaguje agresywnie, należy zachować duży dystans i powiadomić odpowiednie służby.
Najważniejsza zasada podczas spotkania z dzikiem jest bardzo prosta
Nie musisz dzika przepędzać. Musisz pozwolić mu odejść.
Jeżeli zwierzę cię nie zauważyło, spokojnie się wycofaj. Jeżeli zauważyło, nie wykonuj gwałtownych ruchów i zwiększaj dystans bez prowokowania go. Jeżeli widzisz warchlaki, nie podchodź do nich nawet na chwilę. Psa trzymaj na smyczy, a w gęstych fragmentach lasu zwracaj uwagę na świeże ślady buchtowania i odgłosy zwierząt.
Spotkanie z dzikiem podczas grzybobrania zazwyczaj kończy się tym, że człowiek idzie w swoją stronę, a dzik w swoją. Najbardziej niebezpieczne sytuacje powstają wtedy, gdy próbujemy tę naturalną zasadę zmienić: podchodzimy, gonimy, fotografujemy z kilku metrów albo odcinamy zwierzęciu drogę ucieczki. W lesie jesteśmy gośćmi, a kilka minut cierpliwości może wystarczyć, żeby bezpiecznie wrócić do szukania grzybów.
Zobacz również:
Gdzie na grzyby? Sosna, brzoza, dąb czy buk? Te drzewa podpowiadają, czego szukać w lesie
ATLAS: Grzyby jadalne | Grzyby trujące
Obserwuj nas na Facebook-u.
