Lamelownica należy do tych elektronarzędzi, których początkujący stolarz często nie uważa za niezbędne. Do momentu, kiedy pierwszy raz trzeba równo skleić kilka desek na blat, połączyć elementy mebla albo wykonać serię niewidocznych połączeń bez wkrętów wystających na powierzchni. Wtedy niewielka frezarka wykonująca półokrągłe gniazda zaczyna mieć naprawdę dużo sensu.
Zasada działania jest przy tym bardzo prosta. Lamelownica wykonuje odpowiadające sobie frezowania w dwóch łączonych elementach. Do powstałych gniazd wkłada się specjalne płaskie elementy, czyli lamelki, następnie nakłada klej, łączy obie części i ściska je do czasu związania kleju.
To właśnie połączenie prostoty, szybkości i powtarzalności sprawia, że lamelownice tak dobrze odnajdują się zarówno w stolarni, jak i w przydomowym warsztacie.
Co to jest lamelownica?
Spis treści
Lamelownica, nazywana również frezarką lamelkową, jest elektronarzędziem przeznaczonym do wykonywania płytkich, podłużnych gniazd pod specjalne płaskie łączniki. Najczęściej są nimi drewniane lamelki o charakterystycznym owalnym kształcie.
Wewnątrz urządzenia znajduje się niewielki frez tarczowy. Po ustawieniu maszyny na krawędzi deski użytkownik dociska mechanizm, a obracające się narzędzie zagłębia się w materiał tylko na ustawioną wcześniej głębokość. Powstaje w ten sposób regularne gniazdo.
Takie samo gniazdo wykonujemy w drugim elemencie.
Po wsunięciu lamelki oba frezowania spotykają się dokładnie naprzeciw siebie. Lamelka znajduje się całkowicie wewnątrz połączenia, dlatego po zakończeniu pracy z zewnątrz zazwyczaj nie widać żadnego łącznika.
Jak działa łączenie desek lamelownicą?
Załóżmy, że chcemy połączyć kilka desek i wykonać z nich blat.
Najpierw układamy deski w docelowej kolejności, wyrównujemy je i zaznaczamy miejsca, w których znajdą się lamelki. Najłatwiej przeciągnąć ołówkiem krótką linię przez styk dwóch sąsiednich desek. Dzięki temu na obu elementach otrzymujemy ten sam punkt odniesienia.
Następnie ustawiamy lamelownicę i wykonujemy gniazdo w pierwszej desce oraz odpowiadające mu gniazdo w drugiej.
Dalsza praca przebiega następująco:
- wykonujemy wszystkie gniazda,
- oczyszczamy je z pyłu,
- sprawdzamy połączenie „na sucho”,
- nanosimy klej na powierzchnie łączonych desek oraz do gniazd,
- wkładamy lamelki,
- składamy elementy,
- ustawiamy je dokładnie względem siebie,
- całość zaciskamy ściskami,
- pozostawiamy do związania kleju zgodnie z jego instrukcją.
W klasycznych drewnianych lamelkach kontakt z wilgocią zawartą w kleju powoduje pęcznienie drewna, dzięki czemu lamelka mocniej wypełnia wykonane gniazdo.
Lamelownica nie oznacza więc rezygnacji z klejenia ani ze ścisków. Jest dodatkowym elementem całego systemu wykonywania połączenia.
Czy lamelki naprawdę wzmacniają połączenie?
Tak, ale warto dobrze rozumieć ich funkcję.
W wielu konstrukcjach meblowych lamelka pomaga przenosić obciążenia, ogranicza możliwość wzajemnego przesuwania się elementów i zwiększa powierzchnię współpracującą wewnątrz połączenia. Dlatego może stanowić rzeczywiste wzmocnienie połączenia.
Jednocześnie w przypadku klasycznego klejenia długimi krawędziami dobrze przygotowanych desek, na przykład podczas wykonywania szerokiego blatu, bardzo istotną funkcją lamelek jest pozycjonowanie materiału.
Bez lamelek podczas zaciskania ściskami jedna deska może nieznacznie przesunąć się względem drugiej. Po wyschnięciu kleju powstaje próg, który trzeba później wyrównać strugiem, szlifierką albo inną metodą.
Lamelki pomagają utrzymać powierzchnie na jednakowej wysokości.
Nie należy jednak traktować lamelownicy jako zamiennika połączeń konstrukcyjnych. W przypadku elementów przenoszących duże obciążenia, grubych belek czy odpowiedzialnych konstrukcji mogą być potrzebne czopy, kołki, śruby lub inne odpowiednio zaprojektowane połączenia.
Do czego można wykorzystać lamelownicę?
Zastosowanie jest znacznie szersze niż samo robienie blatów. Lamelownica bardzo dobrze sprawdza się przy wykonywaniu:
blatów z klejonych desek, stołów, stolików, półek, szafek, regałów, korpusów meblowych, ram, elementów zabudowy, skrzyń, boków mebli, połączeń narożnych oraz wielu innych konstrukcji z drewna i materiałów drewnopochodnych.
Można wykonywać nią między innymi połączenia:
- deska–deska na jednej płaszczyźnie,
- krawędź–krawędź,
- krawędź–płaszczyzna,
- narożne,
- typu T,
- pod kątem,
- stosowane podczas składania korpusów meblowych.
Klasyczne lamelownice mogą pracować nie tylko w litym drewnie, ale również w sklejce, MDF i wielu płytach drewnopochodnych.
Co właściwie wkłada się w otwory zrobione lamelownicą?
To pytanie pojawia się bardzo często przy pierwszym kontakcie z maszyną.
Elementy wyglądające jak małe, płaskie kawałki drewna to lamelki drewniane, nazywane również płytkami połączeniowymi. W anglojęzycznych materiałach można spotkać określenie wood biscuit lub po prostu biscuit.
Nie są one zazwyczaj częścią urządzenia, którą wykorzystujemy wielokrotnie. To materiał eksploatacyjny kupowany w większych opakowaniach.
Najpopularniejsze standardowe oznaczenia to:
| Rozmiar lamelki | Typowe zastosowanie |
|---|---|
| 0 | mniejsze i węższe elementy |
| 10 | średniej wielkości elementy, półki, meble |
| 20 | większe deski, panele i blaty |
Rozmiary 0, 10 i 20 są powszechnie stosowanym systemem standardowych drewnianych lamelek, a klasyczna lamelownica ma zazwyczaj ustawienia głębokości odpowiadające właśnie takim łącznikom.
W praktyce warto stosować największą lamelkę, która bezpiecznie mieści się w danym elemencie, pamiętając o pozostawieniu odpowiedniej ilości materiału wokół frezowanego gniazda.
Gdzie kupuje się lamelki do lamelownicy?
Nie trzeba kupować ich razem z maszyną ani później szukać dokładnie tego samego producenta elektronarzędzia.
Standardowe drewniane lamelki są powszechnie dostępne jako osobny materiał eksploatacyjny. Można znaleźć je w sklepach stolarskich, sklepach z elektronarzędziami, hurtowniach akcesoriów do obróbki drewna oraz sklepach internetowych.
Najłatwiej szukać pod hasłami:
„lamelki do lamelownicy”, „lamelki drewniane 20”, „lamelki drewniane 10”, „lamelki drewniane 0” albo „płytki połączeniowe do drewna”.
Kupując je, trzeba przede wszystkim zwrócić uwagę na rozmiar i kompatybilność z wykonywanym gniazdem, a nie na nazwę producenta elektronarzędzia.
Lamelki warto przechowywać w suchym miejscu i najlepiej w zamkniętym opakowaniu. Drewniane elementy tego typu reagują na wilgoć, dlatego nie powinny przez długi czas leżeć w zawilgoconym warsztacie.
Jakie są rodzaje lamelownic?
Na pierwszy rzut oka większość urządzeń wygląda podobnie, ale można wyróżnić kilka grup.
Klasyczna lamelownica sieciowa
To najprostsza konstrukcja. Urządzenie podłączamy przewodem do gniazdka i korzystamy ze standardowych drewnianych lamelek.
Do pracy stacjonarnej w warsztacie jest to bardzo praktyczne rozwiązanie. Nie interesuje nas stan akumulatora, a sam przewód przy pracy przy stole zazwyczaj nie stanowi dużego problemu.
Lamelownica akumulatorowa
Zasada działania jest praktycznie taka sama, ale urządzenie korzysta z akumulatora.
Największą zaletą jest mobilność. Można podejść do dużego blatu, gotowej zabudowy czy konstrukcji znajdującej się poza stołem warsztatowym bez rozwijania przewodu.
Nowoczesne profesjonalne systemy narzędziowe obejmują już akumulatorowe lamelownice, co dodatkowo zwiększyło wygodę korzystania z tej technologii.
Frezarki do specjalnych systemów łączników
Tutaj trzeba uważać na nazewnictwo. Na rynku znajdują się również bardziej zaawansowane frezarki wykonujące gniazda pod specjalne łączniki montażowe, rozłączne lub samoczynnie zaciskające się elementy.
Z wyglądu i sposobu pracy mogą przypominać klasyczną lamelownicę, ale wykorzystywany system połączenia może być zupełnie inny.
Nie należy więc zakładać, że każda frezarka do płaskich łączników będzie współpracowała ze wszystkimi rodzajami lamelek. Istnieją zarówno standardowe drewniane płytki, jak i bardziej zaawansowane systemowe łączniki przeznaczone do konkretnych rodzajów gniazd.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze lamelownicy?
W przypadku tego urządzenia precyzja jest ważniejsza niż imponująca liczba watów na opakowaniu.
Jeżeli dwa gniazda zostaną wykonane na różnych wysokościach, deski po złożeniu nie znajdą się w jednej płaszczyźnie. Tym samym znika jedna z największych zalet całej technologii.
Dlatego szczególnie zwróciłbym uwagę na kilka elementów.
Sztywność prowadnicy
Prowadnica powinna blokować się pewnie i nie wykazywać wyczuwalnych luzów po ustawieniu wysokości oraz kąta.
To właśnie do niej odnosimy położenie frezu względem materiału.
Powtarzalność zagłębiania frezu
Mechanizm powinien poruszać się płynnie i za każdym razem wracać do pozycji początkowej. Jeżeli przy kolejnych frezowaniach maszyna zachowuje się inaczej, seryjne wykonywanie dokładnych połączeń będzie trudne.
Regulacja głębokości
Dobra lamelownica powinna umożliwiać wygodne ustawienie głębokości odpowiadającej popularnym rozmiarom lamelek, przede wszystkim 0, 10 i 20.
Czytelne znaczniki
Na obudowie i podstawie znajdują się linie wskazujące środek wykonywanego gniazda. Powinny być dobrze widoczne, ponieważ to właśnie nimi ustawiamy maszynę względem wcześniej naniesionej kreski.
Odsysanie pyłu
Podczas każdego frezowania powstają wióry i drobny pył. Możliwość podłączenia odkurzacza zdecydowanie poprawia komfort pracy i ogranicza gromadzenie się materiału w wykonywanym gnieździe.
Regulacja kąta prowadnicy
Jeżeli urządzenie ma służyć nie tylko do klejenia prostych blatów, regulowana prowadnica znacznie zwiększa jego możliwości. Przydaje się podczas wykonywania połączeń narożnych i elementów ustawionych względem siebie pod kątem.
Dostępność frezów i części eksploatacyjnych
Przed zakupem warto również sprawdzić, czy bez problemu można dokupić frez tarczowy, worek lub adapter odsysania oraz inne elementy podlegające zużyciu.
Ergonomia
Lamelownicę trzeba jednocześnie oprzeć o materiał, precyzyjnie ustawić względem znacznika i zagłębić frez. Dobrze wyprofilowany uchwyt i stabilna podstawa są więc ważniejsze, niż może się początkowo wydawać.
Dlaczego lamelownica stała się tak popularnym narzędziem?
Powód jest dość prosty: rozwiązuje kilka problemów jednocześnie, a sama technika nie wymaga bardzo skomplikowanego oprzyrządowania.
Zamiast wykonywać tradycyjne czopy i gniazda można zaznaczyć kilka miejsc, wykonać serię frezowań i po chwili mieć elementy przygotowane do klejenia.
Połączenia pozostają ukryte wewnątrz drewna. Jednocześnie lamelki pomagają podczas składania dużych elementów i ograniczają ich wzajemne przesuwanie.
Do tego dochodzi powtarzalność. Jeżeli mamy do wykonania kilka półek albo sklejamy blat składający się z wielu desek, ten sam rodzaj gniazda można wykonywać jedno po drugim w ciągu kilku sekund.
Nie oznacza to, że lamelownica zastępuje całą klasyczną stolarkę. Raczej wypełnia bardzo praktyczną przestrzeń pomiędzy zwykłym klejeniem a bardziej czasochłonnymi metodami wykonywania stolarskich złączy.
Czy początkujący powinien kupić lamelownicę?
Nie jest to pierwsze elektronarzędzie, które trzeba kupić do warsztatu. Bez lamelownicy również można zrobić stół, blat czy szafkę.
Jeżeli jednak planujemy regularne wykonywanie mebli, klejenie szerszych blatów, półek, skrzyń, korpusów i innych konstrukcji z desek, jej użyteczność szybko zaczyna być widoczna.
Najbardziej docenia się ją właśnie wtedy, gdy zaczynamy wykonywać kilka podobnych projektów i zależy nam nie tylko na tym, żeby elementy się trzymały, ale również żeby ich składanie było szybkie i powtarzalne.
Dla początkującego ciekawa jest również sama prostota technologii: zaznaczamy punkt, przykładamy maszynę, wykonujemy gniazdo, powtarzamy operację w drugim elemencie, dodajemy lamelkę i klej, a następnie składamy całość.
Lamelownica szczególnie dobrze pokazuje swoją wartość podczas klejenia blatów
To chyba jeden z najlepszych przykładów zastosowania tego narzędzia.
Wyobraźmy sobie blat z sześciu przygotowanych desek. Wszystkie mają równe krawędzie i możemy po prostu nanieść klej, zestawić je ze sobą i ścisnąć.
Problem zaczyna się podczas dociskania. Poszczególne deski mogą próbować przesuwać się w pionie i po związaniu kleju powierzchnia wymaga dodatkowego wyrównywania.
Jeżeli wcześniej wykonamy odpowiadające sobie gniazda i zastosujemy lamelki, znacznie łatwiej utrzymać sąsiednie deski w tej samej płaszczyźnie podczas zaciskania.
Nadal kleimy całe krawędzie desek. Nadal używamy odpowiedniej liczby ścisków. Nadal musimy prawidłowo przygotować drewno.
Lamelownica nie wykonuje za nas całej pracy.
Sprawia natomiast, że jej bardzo ważny etap staje się łatwiejszy do kontrolowania.
Lamelownica nie robi mebla za stolarza, ale potrafi bardzo ułatwić jego wykonanie
Właśnie dlatego jest ciekawym narzędziem również dla osób, które dopiero zaczynają przygodę ze stolarstwem.
Nie wymaga przechodzenia od razu do skomplikowanych tradycyjnych połączeń, a pozwala tworzyć szybkie, powtarzalne i niewidoczne połączenia elementów drewnianych.
Trzeba jedynie pamiętać o jednej zasadzie: lamelka jest częścią połączenia, a nie magicznym zamiennikiem kleju i poprawnego przygotowania materiału.
Powierzchnie muszą do siebie pasować, gniazda powinny zostać wykonane precyzyjnie, należy zastosować odpowiedni klej i właściwie ścisnąć elementy.
Jeżeli te podstawy są zachowane, lamelownica może stać się jednym z tych urządzeń, po które przy budowie mebli i klejeniu blatów sięga się wyjątkowo często.
Inne ciekawe artykuły o podstawach stolarstwa:
Wodowanie drewna – na czym polega i jaki jest cel?
Czym się różni wyrówniarka od grubościówki?
Własna stolarnia – jaki sprzęt jest niezbędny na start? Kompletny przewodnik dla początkujących
Pilarka tarczowa czy ukośnica? Czym się różnią i którą wybrać do warsztatu?
