Ogórecznik lekarski, czyli Borago officinalis, to roślina o charakterystycznych, niebieskich kwiatach i szorstkich liściach. W tradycyjnym zielarstwie ceniono go przede wszystkim jako zioło wzmacniające organizm w stresie, wspierające nadnercza, łagodzące kaszel oraz pomocne przy podrażnieniach skóry.
Dawniej ogórecznik kojarzono z odwagą, pogodą ducha i wzmocnieniem serca. Współczesne spojrzenie na tę roślinę wskazuje bardziej konkretny kierunek działania: ogórecznik może wspierać organizm w sytuacjach stresowych i pomagać mu odzyskać równowagę po przeciążeniu.
Zajrzyj do naszego obszernego działu z ziołami.
Obserwuj nas na YouTube.
Ogórecznik lekarski – roślina dla przemęczonych i zestresowanych
Spis treści
Ogórecznik opisywany jest jako roślina o charakterze zimnym, wilgotnym i lekko słodkim. W tradycyjnym zastosowaniu nie był więc ziołem rozgrzewającym, ale raczej łagodzącym, nawilżającym i wspierającym organizm wtedy, gdy ten jest przeciążony.
Szczególnie interesujące jest jego powiązanie ze stresem. Liście ogórecznika stosowano jako środek wzmacniający nadnercza w sytuacjach stresowych lub wtedy, gdy organizm wymagał odbudowy po dużym obciążeniu. To pokazuje, że roślina była traktowana jako wsparcie dla osób zmęczonych, osłabionych i wyczerpanych napięciem.
Jakie części ogórecznika wykorzystuje się w zielarstwie?
W zielarstwie wykorzystuje się przede wszystkim liście, kwiaty i nasiona ogórecznika.
Liście stosowano świeże, posiekane lub w postaci soku. Używano ich przy stresie, kaszlu, zapaleniu opłucnej, kokluszu, gorączce oraz zewnętrznie przy podrażnionej skórze.
Kwiaty tradycyjnie dodawano do wina, aby poprawić nastrój i dodać pogody ducha. Używano ich także do przygotowania syropów przeciwkaszlowych.
Nasiona są źródłem cennego oleju stosowanego w kapsułkach. Olej z nasion ogórecznika wykorzystywano przy problemach reumatycznych, egzemie oraz zaburzeniach miesiączkowania.
Owies zwyczajny – zboże wzmacniające nerwy, skórę i organizm
Bylica piołun i bylica pospolita – gorzkie zioła na trawienie, pasożyty i kobiece dolegliwości
Łopian większy – roślina oczyszczająca, wspierająca skórę i trawienie
Najważniejsze składniki ogórecznika
Ogórecznik zawiera między innymi:
- saponiny,
- śluz,
- garbniki,
- witaminę C,
- wapń,
- potas,
- kwasy tłuszczowe w nasionach,
- kwas cis-linolenowy,
- kwas gamma-linolenowy.
Szczególnie ważne są nasiona, ponieważ to właśnie z nich pozyskuje się olej bogaty w cenne kwasy tłuszczowe. Z kolei liście i kwiaty zawierają związki odpowiadające za działanie łagodzące, napotne i wykrztuśne.
Działanie ogórecznika według tradycyjnego zastosowania
Ogórecznik był stosowany jako roślina:
- pobudzająca nadnercza,
- moczopędna,
- przeciwgorączkowa,
- przeciwreumatyczna,
- napotna,
- wykrztuśna,
- wspierająca organizm w stresie,
- łagodząca podrażnienia skóry.
To zioło nie działało więc tylko w jednym kierunku. Łączono je zarówno z układem nerwowym i reakcją stresową, jak i z drogami oddechowymi, skórą oraz stanami zapalnymi.
Ogórecznik na stres i osłabienie nerwowe
Najbardziej charakterystyczne zastosowanie liści ogórecznika dotyczy stresu. Liście stosowano jako środek wzmacniający nadnercza przy przeciążeniu organizmu.
Nalewkę z liści pito jako środek wzmacniający po wyczerpującym okresie oraz w sytuacjach stresowych. Sok ze świeżych liści stosowano przy niepokoju, obniżeniu nastroju i przygnębieniu.
W tradycyjnym ujęciu ogórecznik miał więc działać nie tyle typowo uspokajająco, ile wzmacniająco. Chodziło o pomoc organizmowi, który jest zmęczony długotrwałym napięciem i potrzebuje odbudowy.
Ogórecznik przy kaszlu i infekcjach
Ogórecznik był też wykorzystywany przy problemach oddechowych. Stosowano go przy kaszlu, wczesnych stadiach zapalenia opłucnej oraz kokluszu.
Liście traktowano jako środek napotny i wykrztuśny. Oznacza to, że mogły wspierać organizm podczas infekcji, pomagać przy gorączce i ułatwiać oczyszczanie dróg oddechowych.
Kwiaty ogórecznika również miały znaczenie w tym zakresie. Przygotowywano z nich syrop, który stosowano jako środek wykrztuśny przy kaszlu.
Ogórecznik na skórę
Ogórecznik stosowano także zewnętrznie. Sok z liści wykorzystywano jako płukankę łagodzącą podrażnioną, suchą skórę oraz wysypki pojawiające się na tle nerwowym.
To ciekawe połączenie: ogórecznik był używany zarówno wewnętrznie przy napięciu, jak i zewnętrznie przy zmianach skórnych, które mogły nasilać się pod wpływem stresu.
Olej z nasion ogórecznika
Nasiona ogórecznika są źródłem oleju bogatego w cenne kwasy tłuszczowe. Olej ten był stosowany jako środek wspierający przy dolegliwościach reumatycznych oraz przy zaburzeniach miesiączkowania.
W tradycyjnym zastosowaniu sięgano po niego również przy egzemie i reumatoidalnym artretyzmie. Najczęściej występował w postaci kapsułek i był traktowany jako preparat wspomagający.
Kwiaty ogórecznika w kuchni i zielarstwie
Kwiaty ogórecznika mają nie tylko znaczenie zielarskie, ale również kulinarne. Piękne, niebieskie kwiaty dodawano do sałatek jako dekoracyjny i jadalny składnik.
Tradycyjnie dodawano je także do wina, aby poprawić nastrój. W zastosowaniu leczniczym przygotowywano z nich syrop używany przy kaszlu.
Formy stosowania ogórecznika
Ogórecznik można stosować w kilku tradycyjnych formach. Najczęściej wykorzystywano napar z liści, nalewkę, sok ze świeżych liści, płukankę, olej z nasion oraz syrop z kwiatów.
Napar z liści
Napar stosowano we wczesnych stadiach chorób płucnych, przy zaziębieniach i gorączce. Można było łączyć go z innymi ziołami o podobnym kierunku działania, aby wzmocnić efekt wykrztuśny.
Nalewka z liści
Nalewkę pito jako środek wzmacniający po okresie osłabienia oraz przy stresie.
Sok ze świeżych liści
Sok przygotowywano ze świeżych liści. Stosowano go przy niepokoju, obniżeniu nastroju i przygnębieniu.
Płukanka z soku
Rozcieńczony sok stosowano zewnętrznie do przemywania podrażnionej, suchej skóry oraz wysypek związanych z napięciem nerwowym.
Kapsułki z olejem z nasion
Olej z nasion stosowano w kapsułkach jako środek wspomagający przy egzemie, reumatyzmie i zaburzeniach miesiączkowania.
Syrop z kwiatów
Syrop przygotowany z naparu kwiatowego stosowano jako środek wykrztuśny przy kaszlu. Można go było łączyć z innymi składnikami roślinnymi o podobnym kierunku działania.
Przeciwwskazania i ostrożność
Ogórecznik nie powinien być traktowany całkowicie beztrosko, zwłaszcza w formie skoncentrowanych preparatów. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu oleju z nasion, kapsułek i większych dawek.
Osoby przewlekle chore, kobiety w ciąży, kobiety karmiące piersią oraz osoby przyjmujące leki powinny zachować rozwagę i nie stosować ogórecznika bez konsultacji ze specjalistą.
Ogórecznik lekarski – podsumowanie
Ogórecznik lekarski to roślina o ciekawym i szerokim zastosowaniu. W tradycyjnym zielarstwie ceniono go jako zioło wspierające organizm w stresie, wzmacniające nadnercza, łagodzące kaszel, działające napotnie i wykrztuśnie.
Liście wykorzystywano przy stresie, niepokoju, kaszlu, gorączce i podrażnieniach skóry. Kwiaty stosowano w syropach przeciwkaszlowych i jako dodatek kulinarny. Nasiona dostarczały oleju używanego przy egzemie, reumatyzmie i zaburzeniach miesiączkowania.
To zioło ma opinię rośliny dodającej odwagi i wzmacniającej ciało w trudniejszych momentach. Jednocześnie wymaga rozsądku, zwłaszcza przy stosowaniu preparatów skoncentrowanych.
