Bylica piołun i bylica pospolita, czyli Artemisia absinthium oraz Artemisia vulgaris, to blisko spokrewnione rośliny o bardzo wyrazistym, gorzkim charakterze. Obie były cenione zarówno w tradycyjnym zielarstwie zachodnim, jak i w medycynie Wschodu.
Najważniejszym wspólnym kierunkiem ich działania jest wpływ na trawienie. Rośliny gorzkie od dawna stosowano wtedy, gdy brakowało apetytu, trawienie było powolne, pojawiało się uczucie ciężkości albo organizm potrzebował pobudzenia pracy żołądka i wątroby.
Bylica piołun była szczególnie kojarzona z bardzo silną goryczą, pobudzaniem apetytu, wspieraniem trawienia i działaniem przeciwpasożytniczym. Bylica pospolita miała łagodniejszy charakter, a oprócz trawienia łączono ją także z układem nerwowym i kobiecymi dolegliwościami.
Zajrzyj do naszego obszernego działu z ziołami.
Obserwuj nas na YouTube.
Bylica piołun i bylica pospolita – dwie rośliny o podobnej tradycji
Spis treści
Obie rośliny należą do tego samego rodzaju, ale w zastosowaniu zielarskim nie są identyczne.
Bylica piołun była traktowana jako mocne zioło gorzkie. Stosowano ją głównie przy problemach trawiennych, braku apetytu, pasożytach jelitowych i osłabionej pracy wątroby. Surowiec zawiera olejek lotny, w tym tujon, który nadaje mu intensywny, ostry charakter.
Bylica pospolita działała delikatniej. Wykorzystywano ją przy kłopotach trawiennych, ale także przy napięciu nerwowym, zaburzeniach miesiączkowania, bólach menstruacyjnych oraz w okresie połogu. W medycynie chińskiej była też używana do tzw. moksy, czyli ogrzewania określonych punktów ciała.
Łopian większy – roślina oczyszczająca, wspierająca skórę i trawienie
Charakter i skład bylicy
Bylice opisywane są jako rośliny o charakterze gorzkim, ostrym, wysuszającym i zasadniczo zimnym. Ten profil dobrze tłumaczy ich zastosowanie przy ospałym trawieniu, braku apetytu, zastojach i potrzebie pobudzenia pracy układu pokarmowego.
Wśród podstawowych związków obecnych w tych roślinach wymienia się:
- olejek lotny,
- substancje gorzkie,
- flawonoidy,
- garbniki,
- laktony seskwiterpenowe,
- związki poliacetylenowe,
- inulinę,
- hydroksykumaryny,
- tujon w przypadku piołunu.
Ten skład dobrze tłumaczy tradycyjne zastosowanie bylic jako ziół pobudzających trawienie, wzmacniających apetyt, działających przeciwpasożytniczo, przeciwzapalnie i regulująco.
Jakie części rośliny są wykorzystywane?
W zielarstwie wykorzystuje się przede wszystkim części nadziemne obu roślin. Używa się zarówno świeżego, jak i suszonego ziela.
W przypadku piołunu zbiera się części nadziemne latem, w czasie kwitnienia. Surowiec jest bardzo gorzki i mocny, dlatego zwykle stosuje się go ostrożnie i w niewielkich ilościach.
W przypadku bylicy pospolitej również używa się części nadziemnych. Roślinę zbiera się latem podczas kwitnienia. Z ziela przygotowuje się napary, odwary, nalewki oraz preparaty do zastosowania zewnętrznego.
Bylica piołun na trawienie i apetyt
Piołun jest jednym z najbardziej znanych ziół gorzkich. Tradycyjnie stosowano go jako surowiec pobudzający apetyt, wspierający trawienie oraz stymulujący pracę wątroby i macicy.
Gorzki smak odgrywa tu kluczową rolę. W zielarstwie uważano, że gorycz pobudza wydzielanie soków trawiennych i przygotowuje żołądek do pracy. Dlatego piołun stosowano przy braku łaknienia, uczuciu ciężkości po jedzeniu i ospałym trawieniu.
Nie jest to jednak zioło do beztroskiego picia jak zwykła herbatka. Piołun jest mocny, intensywny i wymaga umiaru.
Piołun jako zioło przeciw pasożytom
Piołun znany jest także jako roślina używana przeciwko robakom jelitowym. To jedno z jego najbardziej rozpoznawalnych tradycyjnych zastosowań.
Wykorzystywano go w formie naparu, a także płynu do obmywania przy zakażeniach pasożytami zewnętrznymi, takimi jak świerzb. Zioło to miało więc znaczenie zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne, szczególnie tam, gdzie problem wiązano z pasożytami.
Przy podejrzeniu pasożytów jelitowych warto jednak pamiętać, że zioła nie zastępują diagnostyki i leczenia, zwłaszcza u dzieci, kobiet w ciąży oraz osób osłabionych.
Bylica pospolita a układ nerwowy
Bylica pospolita była stosowana jako roślina delikatnie regulująca układ nerwowy. W tradycyjnym zastosowaniu używano jej przy napięciu, osłabieniu nerwowym i dolegliwościach związanych z zaburzoną równowagą organizmu.
Nie jest to typowe zioło uspokajające w prostym znaczeniu tego słowa. Bardziej chodzi o działanie regulujące i porządkujące, szczególnie gdy napięcie łączyło się z problemami trawiennymi lub miesiączkowymi.
Bylica pospolita w kobiecych dolegliwościach
Jednym z ważnych zastosowań bylicy pospolitej były sprawy kobiece. Roślinę wykorzystywano przy skąpych, bolesnych i przedłużających się miesiączkach. Tradycyjnie traktowano ją także jako środek pobudzający macicę.
Bylica pospolita była też stosowana przy przedłużającym się porodzie i zatrzymaniu łożyska. To pokazuje, że traktowano ją jako roślinę silnie oddziałującą na macicę, dlatego wymaga dużej ostrożności.
Właśnie z tego powodu kobiety w ciąży nie powinny stosować bylic bez konsultacji z lekarzem.
Bylica pospolita w medycynie Wschodu
W medycynie Wschodu bylica pospolita była używana między innymi w formie suszonych laseczek do ogrzewania określonych punktów ciała. Taka praktyka znana jest jako moksa. W tym zastosowaniu roślina służyła do usuwania zimna i wilgoci.
To zupełnie inny sposób użycia niż napar czy nalewka. Roślina nie była tu przede wszystkim pita, lecz spalana w kontrolowany sposób, aby uzyskać efekt rozgrzewający w określonych punktach.
Formy stosowania bylicy piołunu
Piołun można stosować w kilku tradycyjnych formach. Najczęściej wykorzystywano napar, nalewkę, kompres oraz płyn do obmywania.
Napar z piołunu
Napar stosowano przy osłabionym trawieniu, słabym łaknieniu i uczuciu żołądka, który „nie pracuje”. Używano go także jako środka przeciw robakom jelitowym.
Nalewka z piołunu
Nalewkę stosowano w bardzo małych ilościach. Ze względu na mocny charakter rośliny nie przekraczano niewielkich dawek.
Kompres z piołunu
Kompres przykładano na miejsca stłuczone i ukąszenia. Przygotowywano go z materiału namoczonego w naparze.
Płyn do obmywania
Napar stosowano zewnętrznie przy zakażeniach pasożytami, w tym przy świerzbie.
Formy stosowania bylicy pospolitej
Bylica pospolita również była używana na kilka sposobów. Najczęściej przygotowywano z niej napar, odwar lub nalewkę.
Napar
Napar stosowano przy objawach związanych z przeziębieniem lub jako środek pobudzający trawienie. Używano go również w celu łagodzenia przewodu pokarmowego w stanach z gorączką.
Odwar
Odwar łączono z innymi ziołami i stosowano przy bólach miesiączkowych. Szczególnie często pojawiał się w mieszankach o charakterze rozgrzewającym.
Nalewka
Nalewkę stosowano przy bolesnym miesiączkowaniu, skąpych miesiączkach i przedłużającym się krwawieniu. Tradycyjnie używano jej również przy porodzie i zatrzymaniu łożyska.
Przeciwwskazania i środki ostrożności
Bylic nie należy stosować w czasie ciąży. Mogą pobudzać macicę i zwiększać ryzyko poważnych powikłań, dlatego jest to jedno z najważniejszych przeciwwskazań.
Ostrożność dotyczy również karmienia piersią, ponieważ tujon obecny w piołunie może przenikać do organizmu dziecka z mlekiem matki.
W przypadku nalewek stosowanych przy kłopotach z wątrobą lub niedyspozycji przewodu pokarmowego zalecano rozcieńczanie ich gorącą wodą, aby obniżyć zawartość alkoholu.
Piołun i bylica pospolita nie są ziołami do długiego, przypadkowego stosowania. To rośliny mocne, gorzkie i aktywne, dlatego trzeba podchodzić do nich z umiarem.
Bylica piołun i bylica pospolita – podsumowanie
Bylica piołun i bylica pospolita to dwie blisko spokrewnione rośliny o gorzkim, ostrym i wysuszającym charakterze. Piołun był ceniony przede wszystkim jako mocne zioło na trawienie, apetyt, wątrobę i pasożyty. Bylica pospolita działała łagodniej, ale miała szersze zastosowanie przy układzie nerwowym, trawieniu i kobiecych dolegliwościach.
W zielarstwie wykorzystywano głównie nadziemne części roślin, świeże lub suszone. Przygotowywano z nich napary, nalewki, odwary, kompresy i płyny do obmywania.
To rośliny skuteczne w tradycyjnym ujęciu, ale wymagające szczególnej ostrożności. Nie powinny być stosowane w ciąży, podczas karmienia piersią ani bez kontroli w większych dawkach. Właśnie dlatego bylice należy traktować jako zioła silne, a nie codzienną herbatkę do swobodnego picia.ające szczególnej ostrożności. Nie powinny być stosowane w ciąży, podczas karmienia piersią ani bez kontroli w większych dawkach. Właśnie dlatego bylice należy traktować jako zioła silne, a nie codzienną herbatkę do swobodnego picia.
