Ćma bukszpanowa potrafi w krótkim czasie pozbawić bukszpan niemal wszystkich liści. Nic więc dziwnego, że po zauważeniu gąsienic pojawia się kolejne pytanie: co stanie się, kiedy na krzewie zabraknie już pokarmu? Czy ćma bukszpanowa przeniesie się wtedy na tuje, trzmieliny, ligustry albo inne rośliny w ogrodzie?
W polskich warunkach można być pod tym względem stosunkowo spokojnym. Ćma bukszpanowa (Cydalima perspectalis) jest w Europie szkodnikiem silnie związanym z bukszpanami z rodzaju Buxus. To właśnie one są jej podstawowymi i potwierdzonymi roślinami żywicielskimi.
Czy ćma bukszpanowa atakuje inne rośliny?
Spis treści
W europejskich ogrodach typowym celem gąsienic ćmy bukszpanowej są bukszpany. Dotyczy to przede wszystkim popularnego bukszpanu wieczniezielonego (Buxus sempervirens), ale podatne są również inne gatunki należące do rodzaju Buxus, między innymi bukszpan drobnolistny (Buxus microphylla) czy Buxus sinica. EPPO klasyfikuje właśnie bukszpany jako główne rośliny żywicielskie tego szkodnika.
Nie ma więc podstaw, aby po pojawieniu się ćmy bukszpanowej opryskiwać profilaktycznie wszystkie krzewy znajdujące się w pobliżu. Jeżeli obok zniszczonego bukszpanu rośnie tuja, hortensja, róża, berberys czy większość innych popularnych roślin ogrodowych, nie oznacza to, że za chwilę zostaną zaatakowane przez te same gąsienice.
Co ważne, sam widok dorosłej ćmy siedzącej na innej roślinie również nie oznacza jej zaatakowania. Dorosły motyl jest ruchliwy i może zatrzymywać się na różnych roślinach lub innych powierzchniach. Za zniszczenia bukszpanu odpowiadają przede wszystkim żerujące gąsienice.
A co z trzmieliną i ostrokrzewem?
Tutaj sprawa jest trochę bardziej skomplikowana, ponieważ w części publikacji można znaleźć informacje, że ćma bukszpanowa była notowana również na roślinach należących do innych rodzajów.
W jej naturalnym, azjatyckim zasięgu wymieniano między innymi trzmieliny (Euonymus), ostrokrzew Ilex purpurea oraz muraję wiechowatą (Murraya paniculata). Nie oznacza to jednak automatycznie, że te same rośliny są obecnie realnie zagrożone przez europejskie populacje szkodnika.
Badania i obserwacje prowadzone poza Azją pokazują wyraźną różnicę. W Europie ćmę bukszpanową notowano przede wszystkim na bukszpanach. W przytaczanych przez kanadyjskie służby fitosanitarne doświadczeniach gąsienice nie były w stanie prawidłowo rozwijać się na niektórych gatunkach trzmieliny, a podczas kontroli roślin rosnących obok zaatakowanych bukszpanów nie stwierdzano typowych oznak zasiedlenia trzmielin czy ostrokrzewów.
Dlatego w warunkach polskiego ogrodu trzmieliny i ostrokrzewów nie należy traktować tak samo jak bukszpanu i zakładać, że ćma bukszpanowa będzie regularnie na nich żerowała.
Czy ćma bukszpanowa może przejść z bukszpanu na tuję?
To jeden z częstszych powodów niepotrzebnego niepokoju. Tuja, czyli żywotnik, nie jest typową rośliną żywicielską ćmy bukszpanowej.
Jeżeli tuje znajdują się bezpośrednio obok porażonego bukszpanu, można zauważyć na nich pojedynczą gąsienicę przemieszczającą się między roślinami albo dorosłego motyla. Nie oznacza to jednak, że szkodnik rozpoczął żerowanie na żywotniku.
Jeśli jednocześnie na tui pojawiają się brązowe fragmenty, uszkodzone pędy albo zasychające łuski, przyczyny należy szukać gdzie indziej, zamiast automatycznie przypisywać problem ćmie bukszpanowej.
Czy po zjedzeniu całego bukszpanu gąsienice zaczną zjadać inne krzewy?
To logiczne podejrzenie, ale właśnie tutaj charakter specjalizacji pokarmowej tego gatunku ma duże znaczenie.
Gąsienice ćmy bukszpanowej są przystosowane do żerowania na bukszpanach. Badania laboratoryjne wykazały nawet, że podawanie im niektórych roślin wymienianych wcześniej jako potencjalne rośliny żywicielskie kończyło się bardzo wysoką śmiertelnością albo brakiem możliwości ukończenia rozwoju.
Dlatego brak liści na jednym bukszpanie nie oznacza, że populacja ćmy automatycznie przestawi się na dowolną roślinę rosnącą obok.
Znacznie większym zagrożeniem są kolejne bukszpany znajdujące się w ogrodzie. Jeżeli jeden krzew jest bardzo silnie zaatakowany, warto natychmiast sprawdzić wszystkie pozostałe Buxus, nawet jeżeli rosną kilkanaście metrów dalej.
Jak rozpoznać, że roślinę rzeczywiście zaatakowała ćma bukszpanowa?
Charakterystyczne objawy najłatwiej zauważyć wewnątrz krzewu. Gąsienice początkowo mogą pozostawać dobrze ukryte, dlatego bukszpan należy regularnie rozchylać i oglądać również od środka, a nie tylko patrzeć na jego zewnętrzną powierzchnię.
Na zaatakowanych roślinach pojawiają się:
- zielonkawe gąsienice z ciemnymi podłużnymi pasami i czarnymi punktami,
- delikatne oprzędy pomiędzy liśćmi i pędami,
- fragmenty nadgryzionych lub całkowicie zjedzonych liści,
- drobne odchody pozostawione pomiędzy gałązkami,
- stopniowe przerzedzenie krzewu,
- przy silnym ataku niemal całkowite ogołocenie pędów.
Przy dużej liczbie gąsienic bukszpan może wyglądać tak, jakby w bardzo krótkim czasie zaczął gwałtownie zamierać. RHS wskazuje całkowitą defoliację bukszpanów jako jeden z najbardziej charakterystycznych skutków silnego żerowania tego szkodnika.
Inna roślina obok bukszpanu ma pogryzione liście? Nie zakładaj od razu, że to ćma
To szczególnie ważne w środku sezonu, gdy w ogrodzie występują jednocześnie dziesiątki gatunków owadów.
Jeżeli ćma bukszpanowa pojawiła się na bukszpanie, a kilka metrów dalej ktoś zauważy uszkodzone liście innego krzewu, łatwo połączyć oba fakty. Wcale nie muszą mieć jednak wspólnej przyczyny.
Na innych roślinach mogą żerować zupełnie inne gąsienice, chrząszcze, larwy owadów czy ślimaki. Dlatego przed wykonaniem zabiegu ochronnego warto znaleźć sprawcę i obejrzeć same uszkodzenia.
Zwalczanie ćmy bukszpanowej na roślinie, która w rzeczywistości nie jest przez nią atakowana, nie ma uzasadnienia.
Czy można posadzić inną roślinę w miejscu zniszczonego bukszpanu?
Tak. Jeżeli bukszpan został usunięty po bardzo silnym ataku ćmy, nie oznacza to, że w tym miejscu nie można już sadzić innych gatunków krzewów.
Ćma bukszpanowa nie jest szkodnikiem glebowym, który pozostaje w ziemi i czeka na dowolną nową roślinę. Problem związany jest przede wszystkim z obecnością odpowiednich roślin żywicielskich, czyli bukszpanów.
Jeżeli w pobliżu pozostają inne bukszpany, należy je natomiast dokładnie sprawdzić. Mogą znajdować się na nich jaja, młode gąsienice lub kolejne stadia rozwojowe szkodnika.
Właśnie dlatego usunięcie jednego najbardziej zniszczonego krzewu nie rozwiązuje problemu, jeśli w ogrodzie znajduje się jeszcze kilka innych bukszpanów.
Czy trzeba obawiać się o cały ogród?
Nie. Pojawienie się ćmy bukszpanowej nie oznacza zagrożenia dla wszystkich roślin w ogrodzie. Jest to bardzo groźny szkodnik bukszpanów, ale jednocześnie owad o stosunkowo wąskiej specjalizacji pokarmowej w warunkach europejskich.
Doniesienia o możliwości żerowania na trzmielinach, ostrokrzewach czy innych roślinach dotyczą przede wszystkim azjatyckiego obszaru pochodzenia gatunku. Dostępne obserwacje z Europy wskazują natomiast na bardzo silne związanie ćmy bukszpanowej z roślinami rodzaju Buxus.
Jeżeli więc gąsienice zniszczyły bukszpan, najważniejsze jest kontrolowanie pozostałych bukszpanów, a nie opryskiwanie całego ogrodu. Tuje, hortensje, róże i większość pozostałych roślin ozdobnych nie stają się nagle kolejnym celem tylko dlatego, że rosną obok zaatakowanego krzewu.
Największe ryzyko dotyczy kolejnego bukszpanu – i właśnie tam warto skierować swoją uwagę.
Zobacz również:
Jak odstraszyć lisa z ogrodu? Skuteczne i humanitarne sposoby zabezpieczenia posesji
Jak pozbyć się kreta z ogrodu? Skuteczne sposoby na krety i kretowiska
Jak wytępić mrówki w ogrodzie warzywnym? Skuteczne metody bez niszczenia upraw
