Kiedy śliwki zaczynają dojrzewać niemal jednocześnie, domowy dżem jest jednym z najprostszych sposobów na wykorzystanie większej ilości owoców. Dżem śliwkowy można przygotować bez żelfixu i dodatkowej pektyny – odpowiednią konsystencję uzyskuje podczas gotowania owoców z cukrem i odparowywania części wody.
Do przygotowania najlepiej wykorzystać dojrzałe, zdrowe śliwki. Mogą być miękkie, ale nie powinny nosić śladów pleśni, fermentacji ani gnicia. W przypadku przetworów szczególnie ważna jest również czystość słoików i zakrętek oraz prawidłowe utrwalenie gotowego produktu.
Poniższy przepis daje klasyczny, gęsty dżem ze śliwek bez żelfixu, który można wykorzystać do pieczywa, naleśników, owsianki, ciast i domowych wypieków.
Składniki na domowy dżem ze śliwek
Spis treści
Z podanej porcji powinno powstać około 5–6 niewielkich słoików, zależnie od czasu gotowania i stopnia odparowania owoców.
- 1,8 kg śliwek przed usunięciem pestek,
- 1,2 kg cukru,
- 350 ml wody,
- 60 ml soku z cytryny.
Sok z cytryny nie powinien dominować w smaku. Jego zadaniem jest przede wszystkim uzupełnienie kwasowości owocowej, a przy okazji ograniczenie przesadnej słodyczy dżemu.
Jakie śliwki najlepiej nadają się na dżem?
Najlepsze są śliwki w pełni wybarwione i dojrzałe, ale wciąż zachowujące wyraźny smak oraz kwasowość. Nie warto przygotowywać całej partii wyłącznie z mocno przejrzałych owoców, ponieważ ich smak jest bardziej mdły, a naturalna zdolność tworzenia zwartej konsystencji może być mniejsza.
Śliwki nie muszą wyglądać idealnie. Owoce lekko obite można wykorzystać po dokładnym usunięciu uszkodzonych fragmentów. Śliwek spleśniałych, nadgniłych lub pachnących fermentacją nie należy dodawać do przetworów.
Skórki można pozostawić. Podczas gotowania zmiękną, a jednocześnie wzmocnią kolor i śliwkowy charakter dżemu.
Dżem ze śliwek – przygotowanie krok po kroku
1. Przygotuj śliwki
Śliwki dokładnie umyj pod bieżącą wodą i osusz. Każdy owoc przekrój na pół i usuń pestkę.
Większe śliwki warto dodatkowo pokroić na ćwiartki. Dzięki temu szybciej się rozpadną i łatwiej będzie uzyskać równomierną konsystencję.
Przy tej okazji dokładnie obejrzyj owoce. Wszystkie fragmenty uszkodzone, nadgniłe lub ze śladami pleśni należy wyrzucić.
2. Rozgotuj owoce
Pokrojone śliwki przełóż do szerokiego garnka z grubszym dnem. Wlej wodę i zacznij powoli podgrzewać.
Kiedy całość zacznie się gotować, zmniejsz moc palnika. Gotuj śliwki, regularnie mieszając, aż owoce zmiękną i zaczną się rozpadać.
Na tym etapie można pozostawić większe kawałki owoców albo rozgnieść je drewnianą łyżką. Jeżeli dżem ma być całkowicie gładki, owoce można rozdrobnić blenderem, choć nie jest to konieczne do uzyskania dobrego dżemu.
3. Dodaj cukier i sok z cytryny
Do rozgotowanych śliwek wsyp cukier i dodaj sok z cytryny. Dokładnie wymieszaj.
Podgrzewaj powoli do momentu rozpuszczenia cukru, a następnie zwiększ temperaturę i doprowadź dżem do wyraźnego wrzenia.
Od tej chwili trzeba mieszać znacznie częściej. Gęstniejący dżem łatwo przypala się przy dnie, szczególnie w końcowym etapie gotowania.
4. Gotuj do odpowiedniej konsystencji
Dżem gotuj bez przykrycia. Woda stopniowo odparowuje, a masa staje się coraz bardziej skoncentrowana i gęsta.
Nie warto kierować się wyłącznie czasem. Duże znaczenie mają szerokość garnka, moc palnika, odmiana śliwek oraz zawartość wody w owocach.
Najważniejszym sygnałem jest wyraźne zgęstnienie masy. Po przeciągnięciu drewnianą łopatką po dnie garnka ślad powinien pozostawać widoczny przez moment, zanim dżem ponownie go wypełni.
Jak sprawdzić, czy dżem ze śliwek jest już wystarczająco gęsty?
Najprostsza domowa metoda wymaga wcześniej schłodzonego talerzyka.
Włóż mały talerz do lodówki lub zamrażarki jeszcze przed rozpoczęciem gotowania. Pod koniec smażenia nałóż na niego łyżeczkę gorącego dżemu i pozostaw na chwilę.
Po ostudzeniu masa powinna wyraźnie zgęstnieć. Jeżeli po przechyleniu talerza nadal spływa niemal jak sok, dżem wymaga dalszego gotowania.
Trzeba pamiętać, że gorący dżem zawsze jest rzadszy niż zimny. Zbyt długie gotowanie tylko dlatego, że masa w garnku wydaje się płynna, może doprowadzić do uzyskania przesadnie zwartej konsystencji po wystudzeniu.
5. Przygotuj słoiki
Do przechowywania dżemu używaj wyłącznie czystych, nieuszkodzonych słoików i szczelnych zakrętek.
Szkło nie może mieć pęknięć ani wyszczerbień przy krawędzi, ponieważ mogą one uniemożliwić prawidłowe zamknięcie.
Słoiki powinny być dokładnie umyte i odpowiednio przygotowane termicznie przed napełnianiem. Najlepiej robić to pod koniec gotowania dżemu, aby podczas napełniania były jeszcze ciepłe. Nie należy wlewać wrzącego produktu do zimnego szkła, ponieważ nagła różnica temperatur zwiększa ryzyko jego pęknięcia.
6. Przełóż gorący dżem do słoików
Gotowy, gorący dżem przełóż do przygotowanych słoików. Nie napełniaj ich całkowicie po samą krawędź – pozostaw niewielką wolną przestrzeń pod wieczkiem.
Jeżeli brzeg słoika został zabrudzony dżemem, dokładnie go wytrzyj. Czysta krawędź ma znaczenie dla prawidłowego zamknięcia wieczka.
Słoiki szczelnie zakręć.
Czy dżem ze śliwek trzeba pasteryzować?
Jeżeli dżem ma trafić do spiżarni i być przechowywany przez wiele miesięcy, najpewniejszą metodą jest utrwalenie napełnionych słoików w gorącej wodzie, a nie poleganie wyłącznie na wlaniu gorącego produktu i odwróceniu słoika do góry dnem.
Na dnie dużego garnka połóż ściereczkę lub użyj wkładki przeznaczonej do pasteryzacji. Ustaw słoiki tak, aby nie uderzały bezpośrednio o siebie.
Zalej je gorącą wodą odpowiednią do temperatury słoików i doprowadź do wrzenia. Dla niewielkich słoików z dżemem stosuje się krótką pasteryzację we wrzącej wodzie, po której słoiki należy wyjąć i pozostawić nieruchomo do całkowitego ostygnięcia.
Po ostygnięciu sprawdź każde zamknięcie. Wieczko powinno być wklęsłe i nie może charakterystycznie „klikać” po naciśnięciu.
Czy trzeba odwracać słoiki z dżemem do góry dnem?
Nie ma takiej potrzeby, jeżeli słoiki zostały prawidłowo napełnione, zamknięte i poddane obróbce cieplnej.
Samo odwracanie gorących słoików nie zastępuje prawidłowej pasteryzacji. Po wyjęciu z kąpieli wodnej najlepiej postawić je normalnie na ręczniku i pozostawić bez przesuwania do wystudzenia.
Dopiero później należy sprawdzić, czy wszystkie wieczka zostały prawidłowo zassane.
Dlaczego dżem ze śliwek wyszedł zbyt rzadki?
Pierwszym powodem może być po prostu zbyt krótki czas odparowywania wody. Śliwki różnią się soczystością, dlatego dwie partie przygotowane według tych samych proporcji nie zawsze zgęstnieją w identycznym czasie.
Znaczenie ma również wielkość garnka. W szerokim naczyniu powierzchnia parowania jest większa, dlatego dżem zwykle redukuje się szybciej niż w wysokim i wąskim garnku.
Nie należy jednak ratować dżemu wielogodzinnym gotowaniem na bardzo dużym ogniu. Wraz z gęstnieniem rośnie ryzyko przypalenia cukru i owoców przy dnie.
Czy można zrobić dżem ze śliwek z mniejszą ilością cukru?
Można przygotować mniej słodkie smarowidło owocowe, ale nie należy po prostu dowolnie zmniejszać ilości cukru w przepisie przeznaczonym do długiego przechowywania w temperaturze pokojowej.
Cukier wpływa nie tylko na smak, ale również na strukturę i trwałość tradycyjnych dżemów. Mocne ograniczenie jego ilości może dać bardziej płynną konsystencję.
Jeżeli zależy nam na dżemie z niewielką ilością cukru, lepszym rozwiązaniem jest zastosowanie pektiny przeznaczonej specjalnie do przetworów niskosłodzonych zgodnie z instrukcją producenta albo przechowywanie takiego produktu w lodówce lub zamrażarce.
Jak przechowywać domowy dżem śliwkowy?
Prawidłowo zamknięte i utrwalone słoiki przechowuj w chłodnym, suchym i zacienionym miejscu. Bezpośrednie światło i wysoka temperatura przyspieszają pogarszanie koloru i jakości przetworów.
Każdy słoik warto opisać datą przygotowania.
Jeżeli wieczko jest wybrzuszone, pojawiła się pleśń, zawartość wydostaje się ze słoika albo przetwór wygląda lub pachnie nietypowo, nie należy go próbować.
Po otwarciu dżem trzeba przechowywać w lodówce i nabierać zawsze czystą łyżeczką.
Domowy dżem ze śliwek warto przygotować właśnie teraz
Koniec lata i początek sezonu na dojrzałe śliwki to najlepszy moment, aby zamknąć część zbiorów w słoikach. Domowy dżem śliwkowy nie potrzebuje długiej listy składników – podstawą są dobre owoce, cukier, odpowiednie gotowanie i właściwe przygotowanie słoików.
Najwięcej pracy wymaga drylowanie śliwek, później pozostaje już kontrolowanie konsystencji i mieszanie gęstniejącej masy. Kilka słoików przygotowanych podczas pełni sezonu pozwala wrócić do smaku dojrzałych śliwek długo po zakończeniu zbiorów.
Zobacz również:
Rusza sezon na śliwki. Co zrobić z dużą ilością owoców? 5 prostych sposobów
Knedle ze śliwkami. Prosty przepis na miękkie ciasto, które nie rozpada się podczas gotowania
Ciasto ze śliwkami – prosty przepis na miękkie ciasto z kruszonką
