Nalewka z lawendy, czyli lawendówka, to trunek zupełnie inny niż wiśniówka, malinówka czy śliwkówka. Tutaj nie chodzi o sok z owoców, kolor ani długą macerację. Lawenda działa aromatem. I właśnie dlatego trzeba używać jej ostrożnie, bo kilka gramów za dużo może sprawić, że nalewka zacznie smakować jak perfumy albo mydło.
Najlepsza lawendówka jest delikatna, kwiatowa, lekko cytrynowa i subtelnie słodka. Powinna pachnieć ogrodem w ciepły dzień, a nie kosmetyczną saszetką do szafy. Kluczowe są trzy rzeczy: dobra lawenda, krótka maceracja i łagodny syrop, który nie zabije aromatu.
Do nalewki najlepiej nadaje się lawenda wąskolistna, czyli Lavandula angustifolia. To ta najczęściej uprawiana w ogrodach, na rabatach i przy ścieżkach. Nie używaj lawendy z kwiaciarni, bukietów dekoracyjnych ani suszu niewiadomego pochodzenia, jeśli nie masz pewności, że nadaje się do celów spożywczych.
Składniki na nalewkę z lawendy
Spis treści
Z tej porcji wychodzi około 800–900 ml nalewki.
700 ml wódki 40%
12 g świeżych kwiatów lawendy lub 5 g suszonych kwiatów lawendy spożywczej
180 g cukru
220 ml wody
sok z połowy cytryny
skórka z połowy cytryny, tylko żółta część
opcjonalnie: 1 łyżeczka miodu lipowego
opcjonalnie: 1 mały kawałek wanilii, tylko do wersji deserowej
Jeśli robisz lawendówkę pierwszy raz, zacznij od mniejszej ilości kwiatów. Lawenda jest bardzo intensywna i dużo łatwiej zrobić nastaw zbyt mocny niż zbyt delikatny.
Jaką lawendę wybrać do nalewki?
Najlepsze są kwiaty świeżo ścięte, pachnące, zdrowe i zebrane z miejsca, gdzie nie stosowano oprysków chemicznych. Lawenda powinna być czysta, bez pleśni, kurzu, mszyc i zaschniętych fragmentów.
Najwięcej aromatu mają kwiaty zebrane w momencie, gdy część pąków jest już rozwinięta, ale całe kwiatostany nie są jeszcze przekwitnięte. Przekwitnięta lawenda bywa bardziej sucha, ciężka i mniej świeża w zapachu.
Jeśli używasz suszonej lawendy, musi to być susz przeznaczony do spożycia. Susz dekoracyjny może być perfumowany, zanieczyszczony albo utrwalany w sposób, którego nie chcesz mieć w nalewce.
Świeża czy suszona lawenda?
Świeża lawenda daje bardziej ogrodowy, zielono-kwiatowy aromat. Jest delikatniejsza, ale trzeba ją dobrze przebrać i osuszyć.
Suszona lawenda jest mocniejsza. Wystarczy jej znacznie mniej, bo po wysuszeniu aromat jest bardziej skoncentrowany. Jeśli dasz jej za dużo, nalewka bardzo szybko pójdzie w stronę kosmetyczną.
Dla pierwszej lawendówki najlepsza jest świeża lawenda z własnego ogrodu. Łatwiej wtedy kontrolować aromat i uniknąć przesady.
Czy lawendę trzeba myć?
Jeśli lawenda pochodzi z własnego, czystego ogrodu, najlepiej tylko ją otrzepać i dokładnie przejrzeć. Mycie kwiatów może wypłukać część aromatu i wprowadzić wodę do nastawu.
Jeśli musisz ją opłukać, zrób to bardzo krótko, chłodną wodą. Potem rozłóż kwiaty cienką warstwą na ręczniku papierowym albo ściereczce i zostaw do całkowitego osuszenia.
Do alkoholu nie powinny trafiać mokre kwiaty. Lawenda ma oddać olejki aromatyczne, a nie wodę.
Czy używać samych kwiatów, czy całych gałązek?
Najlepiej używać samych kwiatów albo bardzo krótkich końcówek kwiatostanów. Długie łodygi mogą dać zielny, szorstki posmak. Przy lawendzie to od razu czuć, bo jej aromat jest mocny i łatwo przechodzi w gorycz.
Oderwij kwiaty z łodyżek palcami albo małymi nożyczkami. Nie miel ich i nie rozcieraj na pył. Zbyt rozdrobniona lawenda trudniej się filtruje i szybciej oddaje cięższe nuty.
Dlaczego lawendy nie wolno długo macerować?
Lawenda oddaje aromat bardzo szybko. Przy świeżych kwiatach wystarczy zwykle 24–36 godzin. Przy suszu czas może być jeszcze krótszy. Długa maceracja nie poprawia smaku. Najczęściej go psuje.
Jeśli kwiaty zostaną w alkoholu na tydzień albo dłużej, nalewka może zrobić się gorzka, perfumowana, ziołowa i męcząca. To nie jest nalewka owocowa, która potrzebuje kilku tygodni. Lawendówka wymaga kontroli i próbowania.
Najlepiej po 24 godzinach sprawdzić zapach. Jeśli aromat jest wyraźny, od razu przecedzić. Nie czekaj tylko dlatego, że inne nalewki macerują się dłużej.
Nalewka z lawendy krok po kroku
Kwiaty lawendy przebierz i oczyść. Usuń łodygi, suche fragmenty i wszystko, co wygląda podejrzanie. Przygotuj czysty, wyparzony i suchy słój.
Wsyp lawendę do słoja. Dodaj cienko obraną skórkę z połowy cytryny, ale tylko żółtą część. Biała warstwa może dać goryczkę.
Zalej składniki 700 ml wódki 40%. Słój zamknij i odstaw w ciemne miejsce na 24 godziny. Nie stawiaj go na słońcu i nie trzymaj przy źródle ciepła.
Po 24 godzinach otwórz słój i oceń zapach. Jeśli aromat lawendy jest delikatny, możesz zostawić nastaw jeszcze na 6–12 godzin. Jeśli zapach jest mocny, od razu przecedź.
Przecedź alkohol przez drobne sito lub gazę. Kwiatów nie wyciskaj na siłę, bo możesz dodać goryczki.
W garnku przygotuj syrop. Wlej 220 ml wody, wsyp 180 g cukru i podgrzewaj na małym ogniu, aż cukier całkowicie się rozpuści. Syrop nie musi długo się gotować. Odstaw go do całkowitego wystudzenia.
Do przecedzonego alkoholu lawendowego dodaj zimny syrop oraz sok z połowy cytryny. Wymieszaj. Jeśli chcesz łagodniejszy, bardziej miodowy finisz, dodaj 1 łyżeczkę miodu lipowego.
Nalewkę przelej do czystego słoja lub butelki i odstaw na 10–14 dni w ciemne miejsce. Po tym czasie przefiltruj ją ponownie, jeśli pojawi się osad.
Gotową lawendówkę przelej do butelek i odstaw do leżakowania.
Ile powinna leżakować lawendówka?
Lawendówka nie potrzebuje pół roku dojrzewania, ale nie warto pić jej od razu po połączeniu z syropem. Na początku aromat może być ostry, alkohol wyczuwalny, a cytryna oddzielona od kwiatowej nuty.
Minimum leżakowania to 3–4 tygodnie. Najlepszy efekt daje około 6–8 tygodni. Po tym czasie smak robi się spokojniejszy, mniej perfumowany i bardziej zbalansowany.
Butelki trzymaj w ciemnym, chłodnym miejscu. Nalewki kwiatowe i ziołowe są wrażliwe na światło, dlatego nie powinny stać na parapecie jako dekoracja.
Jak smakuje dobra nalewka z lawendy?
Dobra nalewka z lawendy jest lekka, kwiatowa, delikatnie cytrynowa i subtelnie słodka. Ma być aromatyczna, ale nie dusząca. W smaku powinna zostawiać świeży, ziołowo-kwiatowy finisz, a nie gorzką perfumowaną nutę.
Kolor zależy od rodzaju lawendy i długości maceracji. Może być jasnosłomkowy, delikatnie złoty, czasem z lekkim zielonkawym odcieniem. Nie zawsze wyjdzie fioletowy kolor. To normalne. Fiolet lawendy nie przechodzi do alkoholu tak, jak kolor wiśni, porzeczek czy jeżyn.
Czy lawendówka powinna być fioletowa?
Nie. To częsty mit. Naturalna nalewka z lawendy zwykle nie ma intensywnie fioletowego koloru. Może być jasnozłota, słomkowa albo lekko zielonkawa. Fioletowe nalewki lawendowe często są barwione albo przygotowywane z dodatkami, które nie są potrzebne w domowym przepisie.
Nie próbuj uzyskać koloru przez dodawanie ogromnej ilości kwiatów. Smak stanie się zbyt intensywny i gorzki, a efekt i tak nie musi być fioletowy.
W lawendówce liczy się aromat, nie kolor.
Czy do nalewki z lawendy dodać cytrynę?
Tak, cytryna bardzo pomaga. Lawenda sama w sobie może być ciężka i kosmetyczna. Sok z cytryny dodaje świeżości i sprawia, że nalewka jest przyjemniejsza w piciu.
Skórka cytrynowa podbija aromat, ale trzeba użyć jej mało i krótko. Wystarczy skórka z połowy cytryny dodana na czas maceracji. Po przecedzeniu nie powinna już dalej leżeć w nalewce.
Nie dodawaj zbyt dużo cytryny, bo z lawendówki zrobi się cytrynówka z lawendowym tłem.
Czy można dodać miód?
Można, ale symbolicznie. Lawenda i miód dobrze do siebie pasują, zwłaszcza miód lipowy albo wielokwiatowy. Problem w tym, że miód bardzo łatwo zmienia charakter nalewki.
Najlepiej dodać 1 łyżeczkę miodu po połączeniu alkoholu z syropem. Większa ilość może przykryć kwiatowy aromat i zrobić nalewkę cięższą.
Miodu gryczanego nie polecam. Jest zbyt mocny dla lawendy.
Czy można zrobić nalewkę lawendowo-cytrynową?
Tak, i to bardzo dobry wariant dla osób, które boją się zbyt perfumowanego smaku. Wystarczy zwiększyć sok z cytryny do 1 całej cytryny i zmniejszyć lawendę do 8–10 g świeżych kwiatów albo 3–4 g suszonych.
Wtedy nalewka będzie bardziej świeża, lżejsza i łatwiejsza w odbiorze. Lawenda zostanie w tle, a cytryna przejmie część pierwszego planu.
Czy można użyć lawendy suszonej z herbaty?
Można tylko wtedy, gdy jest to lawenda spożywcza, bez aromatów, dodatków i zanieczyszczeń. Trzeba jednak pamiętać, że suszona lawenda jest mocniejsza od świeżej.
Na 700 ml wódki wystarczy około 5 g suszu. Jeśli susz pachnie bardzo intensywnie, zacznij nawet od 3–4 g i maceruj krótko.
Nie używaj lawendy z woreczków zapachowych, dekoracji, bukietów florystycznych ani suszu do szafy. To nie jest surowiec do jedzenia ani picia.
Co zrobić, jeśli lawendówka wyszła zbyt perfumowana?
Najpierw odstaw ją na kilka tygodni. Czasem ostry aromat trochę się układa. Jeśli nadal jest zbyt mocna, można rozcieńczyć ją dodatkową porcją łagodnego syropu i wódki.
Najbezpieczniej zrobić próbę na małej ilości. Odlej 100 ml nalewki, dodaj 20–30 ml wódki i 10–20 ml syropu, wymieszaj i sprawdź po kilku dniach. Jeśli efekt jest lepszy, popraw większą porcję.
Nie dosładzaj samej perfumowanej nalewki dużą ilością cukru. Będzie wtedy jednocześnie za słodka i nadal zbyt kwiatowa.
Co zrobić, jeśli lawendówka jest gorzka?
Gorycz najczęściej oznacza zbyt długą macerację, zbyt dużo łodyg, białą część skórki cytrynowej albo mocne wyciskanie kwiatów. Da się ją trochę złagodzić syropem, ale nie zawsze da się całkowicie usunąć.
Przygotuj małą porcję syropu: 50 g cukru i 50 ml wody. Wystudź i dodawaj do nalewki po 1 łyżce. Po każdej korekcie odstaw na kilka dni.
Jeśli gorycz jest wyraźna, lepiej używać nalewki jako dodatku do deserów dla dorosłych albo drinków, a kolejną porcję zrobić z krótszą maceracją.
Czy nalewka z lawendy jest „zdrowotna”?
Lawenda jest znanym ziołem aromatycznym, ale nalewka alkoholowa nie powinna być traktowana jako lek. To domowy trunek dla dorosłych, nie preparat leczniczy.
Osoby przyjmujące leki, kobiety w ciąży, osoby karmiące piersią, kierowcy, osoby z chorobami wątroby oraz osoby, które nie powinny spożywać alkoholu, nie powinny sięgać po takie nalewki. Przy ziołach trzeba też pamiętać o możliwych reakcjach alergicznych.
Czego nie robić przy nalewce z lawendy?
Nie używaj lawendy dekoracyjnej ani perfumowanej.
Nie dodawaj dużej garści kwiatów do małej ilości alkoholu.
Nie trzymaj lawendy w alkoholu przez wiele dni.
Nie używaj długich łodyg zamiast kwiatów.
Nie dodawaj białej części skórki cytrynowej.
Nie wyciskaj kwiatów na siłę po maceracji.
Nie próbuj uzyskać fioletowego koloru przez zwiększanie ilości lawendy.
Nie traktuj nalewki jako lekarstwa.
Proporcje i etapy w skrócie
| Etap | Ilość / czas | Wskazówka |
|---|---|---|
| Świeża lawenda | 12 g kwiatów | Najlepiej użyć lawendy wąskolistnej z czystej uprawy |
| Suszona lawenda | 5 g kwiatów | Tylko susz spożywczy, bez aromatów i dodatków |
| Wódka | 700 ml 40% | Łagodna baza bez spirytusu |
| Maceracja | 24–36 godzin | Nie przedłużaj, bo nalewka może być gorzka i perfumowana |
| Syrop | 220 ml wody + 180 g cukru | Dodajemy dopiero po całkowitym wystudzeniu |
| Cytryna | Sok z połowy cytryny + skórka na czas maceracji | Cytryna odświeża i równoważy kwiatowy aromat |
| Odpoczynek po połączeniu | 10–14 dni | Po tym czasie warto ponownie przefiltrować nalewkę |
| Leżakowanie | Minimum 3–4 tygodnie | Najlepszy smak zwykle pojawia się po 6–8 tygodniach |
Lawenda ma być akcentem, nie dominującą perfumą. To najważniejsza zasada. Jeśli dasz jej za dużo albo będziesz macerować zbyt długo, nalewka stanie się ciężka, gorzka i męcząca.
Najlepsza lawendówka wychodzi wtedy, gdy użyjesz małej ilości dobrych kwiatów, krótkiej maceracji, cytryny i lekkiego syropu. Ma pachnieć letnią rabatą, a nie szafką z zapachowymi woreczkami.
Obserwuj nas na YouTube.
Pozostałe polecane nalewki i syropy
Zachęcamy do zapoznania się z naszym obszernym działem z przepisami na nalewki różnego typu.
- Syrop i nalewka z pędów sosny
- Nalewka z leśnych jagód
- Nalewka z pokrzywy i cytryn
- Nalewka z płatków jaśminowca
- Nalewka z rabarbaru malinowego
- Nalewka z zielonych orzechów
- Nalewka z kwaitów czarnego bzu
- Bożonarodzeniowa nalewka z cytrusów z dodatkiem imbiru
- Nalewka na Boże Narodzenie
- Wiśniówka – nalewka z wiśni
- Malinówka – nalewka z malin
- Nalewka z agrestu
- Nalewka z czarnej porzeczki
- Nalewka z czerwonej porzeczki
- Nalewka ze śliwek
- Nalewka z czereśni – czereśniówka
- Nalewka z poziomek – poziomkówka
- Nalewka wiśniowo-porzeczkowa
- Nalewka z aronii
- Nalewka z jeżyn
- Nalewka z mirabelek
- Nalewka z papierówek
- Nalewka z mięty
- Nalewka z lawędy
- Nalewka z moreli i brzoskwiń
- Nalewka z jarzębiny
- Nalewka z pigwowca
- Nalewka z derenia
- Nalewka z orzechów laskowych
- Nalewka z płatków róży
