Nie obrywaj liści pomidorów bez opamiętania. Ten moment decyduje, czy zabieg pomoże owocom
Spis treści
Pomidory mają już pierwsze grona, owoce zaczynają rosnąć, a dolne liście tworzą przy ziemi gęstą i często wilgotną warstwę. Wielu ogrodników właśnie teraz zaczyna intensywnie ogołacać krzaki, licząc na większe pomidory i szybsze dojrzewanie. To jednak zabieg, przy którym bardzo łatwo przesadzić.
Zdrowe liście nie są dla pomidora zbędnym obciążeniem. To w nich zachodzi fotosynteza, dzięki której roślina może odżywiać rozwijające się owoce. Usuwanie liści ma poprawić przewiew, ograniczyć kontakt z wilgotnym podłożem i zmniejszyć ryzyko infekcji. Nie powinno natomiast zamieniać krzaka w gołą łodygę z kilkoma gronami.
Najważniejszy jest odpowiedni moment oraz umiar. Dobrze wykonany zabieg może pomóc utrzymać rośliny w dobrej kondycji. Zbyt mocne przerzedzenie może osłabić krzak, zahamować wzrost owoców i narazić je na poparzenia słoneczne.
Zobacz również: Zaraza ziemniaczana pomidora po deszczu – objawy i ochrona
Kiedy można zacząć obrywać liście pomidorów?
Nie warto kierować się wyłącznie wysokością krzaka ani konkretną datą w kalendarzu. Znacznie ważniejszy jest etap rozwoju rośliny.
Pierwsze liście można zacząć usuwać, gdy pomidor jest już dobrze ukorzeniony, intensywnie rośnie, a na najniższym gronie pojawiły się zawiązane owoce. Nie muszą być dojrzałe, ale powinny być już wyraźnie widoczne i stopniowo zwiększać swoją wielkość.
Jeżeli pierwsze grono dopiero kwitnie, a roślina nadal buduje system korzeniowy i masę zieloną, nie należy jej intensywnie przerzedzać. Na tym etapie każdy zdrowy liść pracuje na dalszy rozwój krzaka.
W praktyce pierwsze porządki wykonuje się wtedy, gdy:
- dolne liście zaczynają dotykać ziemi,
- najniższe grono ma już zawiązane owoce,
- roślina jest mocna i regularnie przyrasta,
- przy podstawie krzaka robi się gęsto i wilgotno,
- liście długo nie wysychają po deszczu lub podlewaniu.
Nie należy jednak jednego dnia usuwać wszystkich liści znajdujących się poniżej pierwszego grona. Odsłanianie łodygi powinno przebiegać stopniowo.
Inni przeczytali również: Nalewka z mięty – domowa miętówka krok po kroku
Które liście pomidorów należy usuwać?
W pierwszej kolejności usuwa się nie największe liście, ale te, które rzeczywiście mogą stwarzać problem.
Liście dotykające ziemi
To właśnie od nich należy rozpocząć. Liście leżące na podłożu są regularnie moczone podczas podlewania i deszczu. Osadzają się na nich drobiny ziemi, a tkanka przez długi czas pozostaje wilgotna.
Nie oznacza to, że każda choroba pomidora rozpoczyna się od dolnego liścia. Usunięcie liści stykających się z ziemią ogranicza jednak warunki sprzyjające infekcjom i ułatwia utrzymanie porządku wokół rośliny.
Liście żółte i zamierające
Najstarsze liście znajdujące się przy podstawie łodygi mogą z czasem żółknąć. Jeżeli zmiana obejmuje pojedyncze dolne liście, a pozostała część krzaka wygląda zdrowo, można je usunąć.
Masowego żółknięcia nie należy jednak traktować wyłącznie jako sygnału do cięcia. Może ono wskazywać między innymi na problemy z podlewaniem, systemem korzeniowym, niedoborem składników pokarmowych albo rozwijającą się chorobę.
Liście uszkodzone
Połamane, naderwane lub mocno ocierające się o palik liście najlepiej wyciąć. Uszkodzona tkanka łatwiej zamiera i może stać się miejscem rozwoju infekcji.
Liście z podejrzanymi plamami
Brunatne, wodniste, czarne lub szybko powiększające się plamy wymagają szybkiej kontroli całej rośliny. Takich liści nie należy pozostawiać na krzaku tylko dlatego, że nadal częściowo są zielone.
Zmiany mogą być związane między innymi z zarazą ziemniaczaną wywoływaną przez Phytophthora infestans, alternariozą pomidora powodowaną przez grzyby z rodzaju Alternaria albo septoriozą liści pomidora.
Usunięcie chorego liścia nie zawsze wystarczy do zatrzymania infekcji. Jest to przede wszystkim sposób na ograniczenie źródła zakażenia i możliwość dokładniejszego ocenienia stanu łodygi oraz pozostałych liści.
Liście nadmiernie zagęszczające krzak
W szklarni lub tunelu pojedyncze zdrowe liście można usunąć także wtedy, gdy mocno zachodzą na siebie i blokują przepływ powietrza. Ma to szczególne znaczenie przy gęstym sadzeniu oraz wysokiej wilgotności.
Nie należy jednak usuwać każdego liścia znajdującego się pomiędzy gronami. Pomidor potrzebuje zdrowej powierzchni liściowej, aby wypełniać owoce i utrzymywać prawidłowe tempo wzrostu.
Czy należy usuwać liście znajdujące się przy gronach?
Zdrowego liścia rosnącego w pobliżu grona nie powinno się usuwać tylko dlatego, że zasłania pomidory. Owoce nie potrzebują bezpośredniego nasłonecznienia przez cały dzień, aby prawidłowo dojrzewać.
Liście znajdujące się przy gronach uczestniczą w produkcji asymilatów wykorzystywanych przez rosnące owoce. Stanowią również naturalną osłonę przed nadmiernym nagrzewaniem.
W czasie upałów gwałtowne odsłonięcie gron może doprowadzić do powstania oparzeń słonecznych. Na skórce pojawiają się wtedy jasne, białawe lub żółtawe plamy. Uszkodzona część owocu przestaje rozwijać się prawidłowo i może stać się bardziej podatna na wtórne zakażenia.
Liść przy gronie można usunąć, jeżeli jest chory, uszkodzony albo wyraźnie utrudnia przewiew. Nie należy natomiast obrywać go wyłącznie po to, aby owoce były lepiej widoczne.
Ile liści można oberwać jednorazowo?
Z dobrze rozwiniętego krzaka najlepiej usuwać jednorazowo od jednego do trzech liści. Kolejne można wyciąć po kilku dniach, gdy roślina nie wykazuje oznak osłabienia.
Nie istnieje jedna liczba odpowiednia dla wszystkich odmian. Pomidory różnią się siłą wzrostu, wielkością blaszek liściowych, liczbą prowadzonych pędów oraz zagęszczeniem.
Ostrożniejszego podejścia wymagają:
- rośliny niedawno posadzone,
- krzaki osłabione przez upał,
- pomidory przesuszone,
- rośliny z uszkodzonym systemem korzeniowym,
- odmiany karłowe i samokończące,
- krzaki z niewielką liczbą zdrowych liści.
Zbyt intensywne cięcie jest dla pomidora silnym stresem. Roślina traci dużą część powierzchni odpowiedzialnej za fotosyntezę, a owoce mogą przestać zwiększać swoją masę w dotychczasowym tempie.
Jak prawidłowo usuwać liście pomidorów?
Zabieg powinien pozostawić możliwie małą i czystą ranę. Nie wolno szarpać liścia ani ciągnąć go w dół, ponieważ można w ten sposób zerwać fragment tkanki z łodygi.
Wybierz suchy dzień
Liście najlepiej usuwać rano, kiedy roślina jest już sucha, ale przed nią pozostaje jeszcze kilka ciepłych godzin. Miejsce cięcia ma wtedy czas obeschnąć przed wieczornym wzrostem wilgotności.
Nie należy wykonywać zabiegu:
- podczas deszczu,
- bezpośrednio po deszczu,
- na roślinach pokrytych rosą,
- zaraz po podlewaniu liści,
- późnym wieczorem,
- podczas bardzo wysokiej wilgotności w tunelu.
Wilgotna rana znacznie dłużej się zabliźnia i może stać się miejscem wnikania patogenów.
Użyj ostrego narzędzia
Grube ogonki liściowe najlepiej odcinać czystym nożykiem lub sekatorem. Cięcie należy wykonać blisko łodygi, ale bez nacinania pędu głównego.
Młode i cienkie ogonki można czasami ostrożnie wyłamać dłonią. Liść powinien zostać odchylony w bok lub ku górze. Ciągnięcie go w dół może doprowadzić do powstania długiej rany na łodydze.
Dezynfekuj sekator
Narzędzie warto regularnie dezynfekować, zwłaszcza po pracy przy roślinie z objawami choroby. Używanie tego samego zabrudzonego ostrza na kolejnych krzakach może przenosić sok roślinny i patogeny.
Najpierw należy pielęgnować rośliny wyglądające na zdrowe, a dopiero później krzaki z podejrzanymi zmianami.
Usuń liście poza uprawę
Obciętych liści nie należy pozostawiać pod pomidorami. Zdrowe resztki mogą trafić na prawidłowo prowadzony kompost, ale liście z objawami chorób lepiej usunąć z ogrodu zgodnie z lokalnymi zasadami gospodarowania odpadami zielonymi.
Obrywanie liści pomidorów w szklarni
W szklarni i tunelu foliowym przerzedzanie liści ma szczególne znaczenie ze względu na wysoką wilgotność oraz ograniczony ruch powietrza.
Jeżeli pomidory są posadzone zbyt gęsto, liście nachodzą na siebie i długo pozostają mokre. W takich warunkach stopniowe odsłanianie dolnej części łodygi może poprawić przewiew oraz przyspieszyć wysychanie roślin.
Nie zastąpi to jednak regularnego wietrzenia. Drzwi, okna i boczne kurtyny powinny być otwierane zawsze, gdy pozwalają na to warunki pogodowe. Samo obrywanie liści nie rozwiąże problemu wilgotnego, stojącego powietrza.
W czasie upałów trzeba również uważać, aby nie odsłonić nagle wszystkich gron. Temperatura pod osłonami może być znacznie wyższa niż na zewnątrz, a zielone owoce są podatne na przegrzewanie.
Obrywanie liści pomidorów w gruncie
Pomidory rosnące bez osłon są narażone na deszcz, rosę oraz rozpryski ziemi. Dlatego szczególnie ważne jest usunięcie liści dotykających podłoża.
Warto również stosować ściółkę, na przykład ze słomy. Ogranicza ona rozpryskiwanie gleby, stabilizuje wilgotność i zmniejsza kontakt dolnych liści z mokrą ziemią.
Po okresie intensywnych opadów nie należy natychmiast obrywać mokrych liści. Lepiej poczekać, aż rośliny wyschną. W tym czasie można poprawić podwiązanie pędów i sprawdzić, czy liście nie leżą na podłożu.
Czy obrywanie liści przyspiesza dojrzewanie pomidorów?
Delikatne przerzedzenie bardzo gęstego krzaka może poprawić dostęp światła do wnętrza rośliny i warunki dojrzewania. Nie oznacza to jednak, że im więcej liści zostanie usuniętych, tym szybciej owoce staną się czerwone.
Tempo dojrzewania zależy między innymi od:
- odmiany pomidora,
- temperatury,
- fazy rozwoju owocu,
- kondycji systemu korzeniowego,
- dostępności wody,
- odżywienia rośliny,
- zdrowia liści i łodyg.
Liście wytwarzają związki potrzebne do wzrostu owoców. Ich masowe usunięcie może więc przynieść efekt odwrotny do oczekiwanego.
Pod koniec sezonu stopniowe odsłanianie dojrzewających gron ma większy sens niż na początku owocowania. Nadal należy jednak pozostawić na roślinie wystarczającą liczbę zdrowych liści.
Obrywanie liści to nie to samo co usuwanie wilków
Liść wyrasta bezpośrednio z łodygi i ma szeroką blaszkę liściową. Wilk jest natomiast nowym pędem pojawiającym się w kącie pomiędzy liściem a główną łodygą.
Usuwanie wilków służy regulowaniu liczby pędów. Najczęściej wykonuje się je przy wysokich odmianach pomidorów prowadzonych na jeden lub dwa pędy.
Obrywanie liści ma inny cel. Polega na poprawieniu przewiewności, usunięciu starych albo chorych tkanek oraz ograniczeniu kontaktu rośliny z podłożem.
Trzecim oddzielnym zabiegiem jest ogławianie, czyli usunięcie wierzchołka wzrostu. Wykonuje się je pod koniec sezonu, aby roślina nie tworzyła kolejnych gron, które nie zdążą już dojrzeć.
Czy wszystkie odmiany pomidorów obrywa się tak samo?
Nie. Najintensywniej prowadzi się zazwyczaj wysokie odmiany o ciągłym wzroście, uprawiane na jeden lub dwa pędy. Takie rośliny stale wytwarzają nowe liście, pędy boczne i grona.
Odmiany karłowe, krzaczaste i samokończące mają inną budowę. Silne usuwanie pędów oraz liści może ograniczyć ich naturalny potencjał plonowania. W ich przypadku należy usuwać głównie liście chore, uszkodzone i leżące na ziemi.
Ostrożnie trzeba postępować również z pomidorami koktajlowymi. Część odmian tworzy rozłożyste krzaki i dobrze owocuje na kilku pędach. Nie zawsze wymagają prowadzenia w taki sam sposób jak wysokie odmiany wielkoowocowe.
Najczęstsze błędy przy obrywaniu liści pomidorów
Usunięcie zbyt wielu liści jednego dnia
Radykalne ogołocenie krzaka jest dużym stresem. Zamiast pomagać owocom, może ograniczyć ich dalszy wzrost.
Obrywanie mokrych liści
Rany powstałe podczas wysokiej wilgotności wolniej wysychają. Zabieg należy przełożyć na suchy dzień.
Odsłonięcie owoców przed upałem
Zielone pomidory, które dotychczas rosły w cieniu liści, mogą zostać poparzone po nagłym wystawieniu na intensywne słońce.
Ciągnięcie liści w dół
Takie obrywanie może zerwać fragment tkanki z łodygi. Powstaje duża, nieregularna rana, która trudno się zabliźnia.
Używanie brudnego sekatora
Narzędzie może przenosić choroby pomiędzy krzakami. Szczególną ostrożność należy zachować po kontakcie z roślinami mającymi plamy na liściach i łodygach.
Usuwanie każdego liścia zasłaniającego owoce
Pomidory nie muszą być całkowicie odsłonięte. Zdrowe liście odżywiają roślinę i zabezpieczają owoce przed nadmiernym nasłonecznieniem.
| Rodzaj liścia | Co zrobić? | Powód |
|---|---|---|
| Liść dotykający ziemi | Usunąć w pierwszej kolejności | Ograniczenie kontaktu z wilgocią i zabrudzoną glebą |
| Liść żółty lub zamierający | Usunąć i sprawdzić kondycję całego krzaka | Może być stary, osłabiony albo sygnalizować problem z uprawą |
| Liść z brunatnymi lub wodnistymi plamami | Odciąć i skontrolować pozostałe części rośliny | Może wskazywać na rozwój choroby |
| Zdrowy liść przy rosnącym gronie | Zwykle pozostawić | Odżywia owoce i osłania je przed słońcem |
| Liść mocno zagęszczający środek krzaka | Można usunąć pojedynczo | Poprawienie przepływu powietrza i wysychania roślin |
| Liść na młodej lub osłabionej roślinie | Nie usuwać bez wyraźnej potrzeby | Roślina potrzebuje powierzchni liściowej do dalszego wzrostu |
Najważniejsza zasada podczas usuwania liści pomidorów
Każdy usuwany liść powinien mieć konkretny powód. Nie należy obrywać go tylko dlatego, że krzak wydaje się zbyt zielony albo owoce są słabo widoczne.
Dobrze prowadzony pomidor powinien mieć przewiewną dolną część, ale jednocześnie zachować dużo zdrowych liści powyżej rozwijających się gron. Najlepsze efekty daje regularna kontrola krzaków i usuwanie po jednym lub dwóch problematycznych liściach.
Obrywanie liści może ograniczyć nadmierne zagęszczenie i poprawić warunki dojrzewania pomidorów, ale nie zastąpi prawidłowego podlewania, nawożenia, wietrzenia szklarni oraz szybkiej reakcji na pierwsze objawy chorób.
