---
type: Gardening Article
title: Najlepsze odmiany pomidorów do uprawy w Polsce
description: Najlepsze odmiany pomidorów do uprawy w Polsce - polecane i sprawdzone
  odmiany przez ogrodników i pracowników sektora rolniczego.
resource: https://kamilwogrodzie.pl/najlepsze-odmiany-pomidorow-do-uprawy-w-polsce/
generated:
  by: process:wordpress-migration
  at: '2026-03-27T07:33:50Z'
sources:
- id: wordpress-source
  resource: https://kamilwogrodzie.pl/najlepsze-odmiany-pomidorow-do-uprawy-w-polsce/
  title: Najlepsze odmiany pomidorów do uprawy w Polsce
  author: human:kamil-rzeznik
  last_modified: '2026-03-27T07:33:50Z'
author: Kamil Rzeźnik
datePublished: '2026-03-27T06:35:00Z'
dateModified: '2026-03-27T07:33:50Z'
source_sha256: bbc5f25d5fa1262f5dbf94db42389e6616d8d578b0dfece54330964cf6bb68da
abstract: Odmiany pomidorów dobieraj do miejsca uprawy i przeznaczenia owoców. Do
  gruntu sprawdzają się wczesne Koralik, Alka i Jawor, na balkon kompaktowe Bajaja
  oraz Ola Polka. W tunelu można uprawiać wymagające ciepła Herodes czy Malinowy Olbrzym.
  Na przeciery wybierz mięsiste San Marzano, a wysokim odmianom zapewnij podpory.
categories:
- Uprawa warzyw
- Uprawa pomidorów
---

# Najlepsze odmiany pomidorów do uprawy w Polsce

<!-- answer:start -->
## Odpowiedź w skrócie

Odmiany pomidorów dobieraj do miejsca uprawy i przeznaczenia owoców. Do gruntu sprawdzają się wczesne Koralik, Alka i Jawor, na balkon kompaktowe Bajaja oraz Ola Polka. W tunelu można uprawiać wymagające ciepła Herodes czy Malinowy Olbrzym. Na przeciery wybierz mięsiste San Marzano, a wysokim odmianom zapewnij podpory.
<!-- answer:end -->

Uprawa własnych pomidorów to dla wielu ogrodników ogromna satysfakcja – smak dojrzałego w słońcu pomidora prosto z krzaka jest nieporównywalny z kupnymi. W Polsce klimat stawia przed nami pewne wyzwania (krótki sezon, chłodne noce, choroby), dlatego **wybór odpowiedniej odmiany** ma kluczowe znaczenie. W tym poradniku przedstawiamy **najlepsze odmiany pomidorów** do uprawy amatorskiej w naszym kraju – od drobnych pomidorków *cherry* i koktajlowych po olbrzymie „bawole serca”, w różnych kolorach (czerwone, **malinowe**, żółte, czarne, zielone) i o rozmaitym zastosowaniu. Podpowiemy, które pomidory sadzić w gruncie, które pod osłonami (tunel, szklarnia), a które sprawdzą się w donicach na balkonie. Wszystkie opisane odmiany są **sprawdzone w polskich warunkach klimatycznych** lub podobnych. Zapraszamy do lektury – niech ten przewodnik pomoże Ci wybrać idealne pomidory do Twojego ogródka!

Więcej na temat [uprawy pomidora](https://kamilwogrodzie.pl/uprawa-warzyw/uprawa-pomidorow/).

Zajrzyj na nasz [YouTube](https://www.youtube.com/@KamilWOgrodzie).

![](https://kamilwogrodzie.pl/wp-content/uploads/2024/10/7cqhgi7l_yc.jpg)▶Odtwórz film

Najlepsze odmiany pomidorów do uprawy w Polsce [YouTube ↗](https://www.youtube.com/watch?v=7CQHGI7l_Yc)

## Warunki uprawy: grunt, tunel czy balkon?

Zanim przejdziemy do listy odmian, warto krótko omówić **warunki uprawy** pomidorów i ich wpływ na wybór odmiany. W Polsce pomidory uprawiamy na trzy główne sposoby:

* **W gruncie (polu)** – Pomidory gruntowe sadzimy bez osłon, na rabatach warzywnych. Odmiany do uprawy polowej powinny być odporne na zmienne warunki pogodowe (chłodniejsze noce, opady) i choroby, a także najlepiej **wczesne lub średnio wczesne**, by zdążyły dojrzeć. Często wybiera się tu odmiany karłowe lub *samokończące* (determinujące), które mają mniejsze wymagania i wcześniej plonują. Owoce takich pomidorów są najczęściej czerwone, średniej wielkości, ale są też gruntowe koktajlowe czy nawet wielkie befsztyki – wszystko zależy od odmiany.
* **Pod osłonami (tunel foliowy, szklarnia)** – Uprawa pod osłonami wydłuża sezon i pozwala na bardziej wymagające, późniejsze odmiany. **Pomidory szklarniowe** to zwykle rośliny wysoko rosnące o ciągłym wzroście (tyczne, indeterminujące) – osiągają nawet kilka metrów wysokości i wymagają palikowania oraz ogławiania. Dają plon stopniowo przez całe lato aż do jesieni. W szklarniach często sadzi się odmiany o dużych owocach (malinowe, bawole serca) oraz nowoczesne mieszańce F1 odporne na choroby, zapewniające wysoki plon. Pod osłonami łatwiej też uprawiać odmiany o **wydłużonym sezonie** wegetacji (np. późne odmiany kolorowe).
* **W pojemnikach (balkon, taras)** – Do uprawy balkonowej najlepsze są **odmiany karłowe** o niewielkim wzroście (często poniżej 50 cm) lub zwisające, które można sadzić w donicach i wiszących koszach. Takie pomidory mają mniejsze owoce (z reguły typu cherry/koktajlowe) i nie wymagają intensywnego cięcia ani dużych konstrukcji wsporczych. Uprawa w donicach to świetne rozwiązanie dla osób, które nie mają ogródka – wiele kompaktowych odmian z powodzeniem rośnie na słonecznych balkonach.

Poniżej przedstawiamy najlepsze i **najpopularniejsze odmiany** w poszczególnych kategoriach: pomidory *koktajlowe/cherry*, pomidory *malinowe* (o różowej skórce), pomidory *typu bawole serce*, odmiany o żółtych, czarnych i zielonych owocach, a także pomidory *daktylowe/śliwkowe* (podłużne). Na koniec omówimy jeszcze raz **top odmiany gruntowe i szklarniowe** – czyli które z powyższych szczególnie polecamy do uprawy w otwartym gruncie, a które lepiej sprawdzają się pod osłonami. Całość uzupełniają **tabele porównawcze**, które pomogą szybko porównać cechy omawianych pomidorów. Zaczynajmy!

[![E-book: Uprawa pomidorów od A do Z – kompletny poradnik krok po kroku (60+ stron wiedzy)](https://kamilwogrodzie.pl/wp-content/uploads/2026/03/e-book-uprawa-pomidorow-1024x576.astro-768.webp)](https://kamilwogrodzie.pl/ebook-uprawa-pomidorow/)

E-book: Uprawa pomidorów od A do Z – kompletny poradnik krok po kroku (60+ stron wiedzy)

## Pomidory koktajlowe i cherry – małe owoce, wielki smak

Pomidory koktajlowe (*cherry*) to drobnoowocowe odmiany o owocach najczęściej wielkości czereśni lub nieco większych (do ok. 3–4 cm średnicy). Ich ogromną zaletą jest **słodki smak** i wszechstronne zastosowanie – idealne do podjadania prosto z krzaka, do sałatek, dekoracji potraw, a nawet do marynowania w całości. Małe pomidorki często są też bardzo **plenne**: rosną w gronach po kilkanaście sztuk i potrafią obsypać krzak owocami. Wiele odmian koktajlowych jest odpornych i **łatwych w uprawie**, dlatego poleca się je początkującym oraz do uprawy pojemnikowej. Poniżej kilka top odmian z tej kategorii:

* **Koralik** – Klasyka wśród polskich pomidorków cherry do gruntu. Tworzy silnie rosnące, rozkrzewione krzaczki (typ wiotkołodygowy, wysokość ok. 60–70 cm) o średnio wczesnym plonowaniu​. Nie wymaga silnego cięcia ani skomplikowanej pielęgnacji, świetnie sprawdza się w uprawie amatorskiej. Daje mnóstwo maleńkich, czerwonych owoców o kulistym kształcie (średnica ~2 cm) zebranych w duże grona – nawet **30–40 sztuk w gronie**. Pomidorki *Koralik* są twarde, o przyjemnym słodkim smaku i wysokiej wartości odżywczej. Co ważne, odmiana ta jest **odporna na zarazę ziemniaka** i ma niskie wymagania glebowe​, dzięki czemu udaje się nawet w trudniejszych warunkach i *udekoruje balkon lub taras* (można ją uprawiać także w dużych donicach). Owoce dojrzewają od sierpnia do października, a po zbiorze dość dobrze się przechowują​. To jedna z najbardziej niezawodnych odmian cherry w gruncie.
* **Black Cherry** – Bardzo popularna obecnie odmiana *koktajlowa* o ciemnopurpurowych, wręcz czekoladowo-brązowych owocach​. Nazwa *Black Cherry* oznacza „czarna czereśnia” – i faktycznie, pomidorki te są kuliste, małe (2–3 cm), z brązowym słodkim miąższem i skórką, przez co przypominają czereśnie​. Odmiana ma **ciągły wzrost** – wysokie rośliny dorastają do ok. 1,5–2 m​, więc wymagają palikowania i najlepiej prowadzić je na 1-2 pędy. Nadaje się do uprawy zarówno w gruncie (w ciepłych stanowiskach), jak i pod osłonami​. *Black Cherry* jest ceniona za **wyjątkowy smak**: intensywnie słodki, a jednocześnie lekko dymny, „winny”. Owoce zebrane w grona po 8–10 sztuk dojrzewają sukcesywnie od połowy lata do jesieni​. Idealne do bezpośredniego spożycia, sałatek i efektownej dekoracji potraw. Ta odmiana to obowiązkowa pozycja dla miłośników nietypowych, kolorowych pomidorków.
* **Bajaja** – Wyjątkowa odmiana koktajlowa *balkonowa*. Tworzy niewielkie krzaczki o przewieszających się pędach (długości ok. 30–40 cm) – można ją sadzić w wiszących donicach lub wysokich pojemnikach, z których pędy będą swobodnie zwisać. *Bajaja* wyróżnia się **odpornością na choroby grzybowe i bakteryjne**, a przy tym jest *bardzo plenna*: jedna roślina potrafi wydać setki małych, czerwonych owoców (8–10 g każdy) zebranych w długie grona​. Pomidorki są okrągłe, słodkie i aromatyczne. Odmiana ta jest **samokończąca** (determinująca) – nie rośnie bez końca, osiąga docelową wysokość i sama wytwarza pąk szczytowy. Dzięki temu jej uprawa jest łatwa, nie wymaga ogławiania. *Bajaja* to doskonały wybór, jeśli dysponujemy ograniczoną przestrzenią, a chcemy cieszyć się obfitością pomidorków prosto z krzaczka.
* **Yellow Pearshaped** (*Żółta Gruszka*) – Stara, popularna odmiana typu cherry o **żółtych owocach w kształcie gruszki**. Tworzy wysokie rośliny (do ~1,8 m) o ciągłym wzroście – najlepiej rośnie pod osłonami (tunel, szklarnia) i zaleca się prowadzić ją na dwa pędy​. Jej małe gruszkowate pomidorki mają złocistożółtą skórkę, bardzo cienką i błyszczącą. Miąższ jest słodki, aromatyczny, o nieco delikatniejszym smaku niż u czerwonych odmian. *Yellow Pear* pięknie prezentuje się w sałatkach i jako przekąska – kształt gruszeczek dodaje uroku na talerzu. Odmiana plonuje obficie od lipca do września. Wymaga regularnego podlewania i zasilania, a także usuwania pędów bocznych (jak większość wysokich odmian), ale odwdzięcza się naprawdę oryginalnymi owocami. To jeden z najłatwiej dostępnych i niezawodnych żółtych pomidorków koktajlowych dla hobbystów.
* **Radana** – Ciekawa czeska odmiana *pomidorów gruszkowych* o czerwonych owocach. *Radana* wytwarza małe pomidorki o nietypowym kształcie – okrągłe przy końcu, zwężające się przy szypułce (kształt małej gruszki, ale barwa czerwona)​. Owoce są niewielkie, około 2–3 cm średnicy, zebrane w grona. Smak słodki z lekko kwaskową nutą – świetne do bezpośredniego jedzenia i dekoracji. Krzaczki rosną do około 60–80 cm, są dość zwarte. Odmiana *Radana* ma krótki okres wegetacji – pierwsze owoce pojawiają się już ~75 dni od posadzenia rozsady​, a owocowanie trwa od lipca do września. Dobrze radzi sobie w gruncie i w donicach. Ze względu na ciekawy kształt owoców bywa nazywana „pomidorami figowymi” lub po prostu gruszkowymi. Jeśli szukasz czerwonych koktajlówek o oryginalnym wyglądzie – to strzał w dziesiątkę.

| Odmiana | Typ wzrostu | Owoce (kolor, kształt) | Smak i cechy | Uprawa (grunt/osłony/balkon) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Koralik** | determinująca, krzaczasta (60 cm) | Czerwone, okrągłe, ~2 cm | Słodkie, jędrne; **odporna na zarazę** | Grunt (odporna), także donice |
| **Black Cherry** | ciągła (wysoka ~1,8 m) | Ciemnopurpurowe, okrągłe 2–3 cm | Bardzo słodkie z nutą winną; dekoracyjne | Grunt ciepły lub tunel; palikowanie konieczne |
| **Bajaja** | determinująca, zwisająca (30–40 cm) | Czerwone, okrągłe, 1,5–2 cm | Słodkie, aromatyczne; **bardzo plenna** | Balkon (donice, wiszące kosze) |
| **Yellow Pearshaped** | ciągła (wysoka ~1,8 m) | Żółte, gruszkowate, 2–3 cm | Słodkie, łagodne; cienka skórka | Tunel/szklarnia (na 2 pędy); w gruncie w ciepłe lato |
| **Radana** | półkarłowa (80 cm) | Czerwone, gruszkowate, ~3 cm | Słodko-kwaśne; wczesna odmiana | Grunt i donice; krótki sezon (75 dni) |

## Pomidory malinowe – słodkie “malinki” o dużych owocach

**Pomidory malinowe** to ulubieńcy wielu smakoszy – wyróżniają się różowo-czerwoną, „amarantową” skórką i wyjątkowo słodkim, aromatycznym miąższem. Nazwa nawiązuje do koloru dojrzałej maliny. Owoce pomidorów malinowych są zazwyczaj duże, mięsiste i mało kwaśne. W Polsce odmiany malinowe cieszą się ogromną popularnością w uprawie amatorskiej – kojarzą się z dawnymi, tradycyjnymi pomidorami o wspaniałym smaku. Wymagają zwykle palikowania i żyznej gleby, ale ich uprawa się opłaca, bo plon zachwyca smakiem. Przedstawiamy kilka cenionych odmian typu malinowego:

* **Malinowy Ożarowski** – Jedna z najstarszych i najbardziej znanych polskich odmian malinowych (wyhodowana w Ożarowie). Tworzy wysokie rośliny o ciągłym wzroście, wymagające palikowania. Owoce są duże (180–300 g), lekko spłaszczone i żebrowane, o intensywnie **różowoczerwonej skórce** i soczystym, słodkim miąższu. Pomidor *Malinowy Ożarowski* nadaje się do uprawy w gruncie (przy sprzyjającej pogodzie) lub w tunelu. Plonuje w połowie sezonu (średnio późny). Jego owoce to kwintesencja smaku „pomidora z dawnych lat” – są znakomite na kanapki, do sałatek, a także do sosów. Odmiana ta bywa mniej odporna na choroby niż nowoczesne mieszańce, ale ogrodnicy wciąż ją kochają za **niepowtarzalny aromat i smak** domowych pomidorów.
* **Henryka F1 (Malinowy Henryk)** – Wyjątkowo udana **polska odmiana malinowa F1**. *Henryka* to pomidor gruntowy o wysokim wzroście (wymaga palikowania) i średnio późnym terminie owocowania. Słynie z **odporności na choroby**, m.in. na zarazę ziemniaczaną, oraz ze **wzmacnianej tolerancji** na niekorzystne warunki uprawy. Daje duże, kuliste owoce typu malinowego – o amarantowej skórce, bardzo smaczne, soczyste, a przy tym dość twarde (nie pękają łatwo). Masa owocu ok. 150–200 g. *Henryka F1* nadaje się przede wszystkim do gruntu, ale można ją też sadzić w tunelu foliowym. To odmiana ceniona zarówno przez amatorów, jak i przez plantatorów towarowych – za **wysoki plon i zdrowotność** krzaków, połączone ze świetnym smakiem malinowych pomidorów.
* **Malinowy Olbrzym** – Polska odmiana o naprawdę dużych owocach. Jak sama nazwa wskazuje – potrafią to być **pomidory-olbrzymy**, przy odpowiedniej pielęgnacji osiągające nawet 0,5–1 kg sztuka, choć przeciętnie ważą >200 g. Owoce są spłaszczone, mocno żebrowane, o cienkiej skórce i malinowej barwie. Miąższ bardzo mięsisty, aromatyczny, z niewielką liczbą nasion – przepyszny na kanapki i sałatki. Krzak rośnie wysoki (tyczny o luźnym pokroju)​ i wymaga silnych podpór (paliki, tyczki) – ugięte pod ciężarem owoców pędy trzeba dobrze podwiązywać. *Malinowy Olbrzym* dojrzewa średnio późno (pierwsze pomidory w sierpniu)​. Najlepiej udaje się uprawiany przy palikach w gruncie lub w nieogrzewanym tunelu, prowadząc na 1–2 pędy​. Plon nie jest tak obfity jak u mniejszych odmian, ale rekompensuje to **rozmiar i jakość owoców**. Dla miłośników gigantów – pozycja obowiązkowa.
* **Malinowy Retro** – Stosunkowo nowa polska odmiana malinowa, zdobywająca uznanie działkowców. *Retro* to pomidor o **wczesnym plonowaniu** (jedna z wcześniejszych malinowych odmian) i silnym wzroście ciągłym​. Rośnie wysoko, wymaga palikowania, ale odwdzięcza się *wyjątkową plennością* – z jednej rośliny można uzyskać nawet do 8 kg owoców. Pomidory są średnie lub duże (100–150 g), kształtu kulisto-sercowatego, bez zielonej piętki i bez tendencji do pękania. Miąższ soczysty, słodki i bardzo smaczny – typowy malinowy. *Malinowy Retro* nadaje się do uprawy zarówno w gruncie, jak i w wysokim tunelu foliowym​. Ze względu na obfite owocowanie, warto go regularnie nawozić i podlewać, by nie osłabić krzaków. To odmiana, która łączy w sobie **tradycyjny smak malinowego pomidora i nowoczesną plenność** – nic dziwnego, że coraz więcej osób po nią sięga.
* **Malinowy Prezes** – Nowsza odmiana o kulistych owocach malinowych. Roślina wysoka, *bardzo plenna i wielkoowocowa*. Jej pomidory nie osiągają co prawda rozmiarów „Olbrzyma”, ale są duże (200–300 g) i wyjątkowo smaczne. *Malinowy Prezes* ma skórkę cienką, intensywnie różową, miąższ słodki, aromatyczny. Owoce są dość jednolitego kształtu (kuliste), lekko spłaszczone. Z racji obfitości i masy plonu wymaga solidnych podpór (ciężkie grona mogą łamać pędy). Ta odmiana nadaje się przede wszystkim do uprawy amatorskiej w gruncie, ewentualnie w tunelu. Często polecana jest dla osób, które chcą spróbować *nowej generacji malinowych pomidorów* – łączy **wysoką plenność z jakością** owoców.

**Tabela: Odmiany pomidorów malinowych – porównanie**

| Odmiana | Typ rośliny | Wielkość owoców | Cechy owoców | Termin plonowania | Uwagi (odporność/uwagi uprawowe) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Malinowy Ożarowski** | wysoka, ciągła | duże (180–300 g) | różowe, spłaszczone, żebrowane; **aromatyczne** | średnio późny | Stara odmiana; słabsza odporność, ale znakomity smak |
| **Henryka F1** (Malinowy Henryk) | wysoka, ciągła | duże (150–180 g) | amarantowe, kuliste; mięsiste i soczyste | średnio późny | **Odporna na zarazę** i choroby​; grunt, ewent. tunel |
| **Malinowy Olbrzym** | wysoka, ciągła | bardzo duże (>200 g, do 1 kg) | różowe, mocno żebrowane; bardzo mięsiste | średnio późny | Wymaga mocnych palików; owoce czasem nierównomierne, ale pyszne |
| **Malinowy Retro** | wysoka, ciągła | średnie-duże (100–150 g) | malinowe, kulisto-sercowate; soczyste, słodkie | wczesny | **Bardzo plenna** (do 8 kg/rośl.)​ grunt i tunel |
| **Malinowy Prezes** | wysoka, ciągła | duże (200–300 g) | malinowe, kuliste; słodkie, aromatyczne | średni | Plenny, wieloowocowy; wymaga podpór (ciężkie grona) |

## Pomidory typu bawole serce – ogromne, mięsiste owoce

Pomidory *bawole serce* to jedna z najbardziej rozpoznawalnych grup – kto raz zobaczył te owoce, ten zrozumie skąd nazwa. Charakteryzują się **bardzo dużymi owocami** (często 200–600 g, a bywa i więcej) o kształcie sercowatym lub lekko nerkowatym i żebrowanej skórce​. Miąższ *bawolich serc* jest niezwykle mięsisty, z niewielką ilością nasion, słodki i soczysty – wprost stworzony do kanapek, sałatek caprese czy sosów. Wiele osób uważa, że to najsmaczniejsze pomidory ze wszystkich. Rosną na wysokich roślinach o wiotkich łodygach, które **koniecznie wymagają palikowania** (ciężar owoców łatwo może połamać pędy)​. Z reguły są to odmiany średnio późne. Uprawa *bawolich serc* wymaga nieco cierpliwości i dbałości (przycinanie pędów, przerzedzanie zawiązków, solidne podpory), ale efekty są imponujące. Oto najlepsze odmiany z tej grupy:

* **Bawole Serce (Oxheart)** – Klasyczna odmiana, od której wzięła nazwę cała grupa. *Bawole Serce* od lat króluje w polskich ogródkach jako pomidor o **największych owocach**. Roślina jest wysoka (łodygi do 2 m długości) i ma zwisający pokrój – wymaga przywiązywania do palików oraz najlepiej prowadzenia na 1–2 pędy​. Owoce osiągają 200–600 g, mają sercowaty kształt (przy szypułce często szerokie, zwężające się ku dołowi), z zewnątrz czerwonoróżowe, wewnątrz intensywnie różowe, **słodkie i smaczne**​. Skórka cienka, delikatna. Pomidory dojrzewają od sierpnia do października – z jednego krzaka nie będzie ich bardzo wiele, ale każdy robi wrażenie rozmiarem. Odmiana preferuje glebę próchniczną, żyzną i dużo słońca. Warto usuwać częściowo nadmiar zawiązanych owoców w gronach, by pozostałe lepiej dojrzały (typowa praktyka przy *bawolich sercach*). *Bawole Serce* to wciąż **jedna z najpopularniejszych odmian w Polsce**​ uprawiana amatorsko – trudno pobić ją pod względem smaku i wielkości owoców.
* **Oxheart Malinowy (Oxheart Pink)** – Ciekawa rodzima odmiana w typie bawole serce, o **malinowej barwie** owoców. Łączy w sobie to, co najlepsze z obu światów: słodycz i aromat pomidorów malinowych oraz wielkość i mięsistość bawolich serc. Owoce mogą być sercowate lub nerkowate, duże (300–500 g), o cienkiej różowoczerwonej skórce. Miąższ wypełnia niemal cały owoc – mało pestek, dużo słodkiego „mięsa”. *Oxheart Malinowy* rośnie wysoko, wymaga palikowania. Jest szczególnie polecany do uprawy amatorskiej w gruncie (w tunelu także się uda). Nie za bardzo nadaje się na przetwory – to raczej pomidor sałatkowy, kanapkowy. Jeśli kochasz *malinówki*, a chcesz spróbować ich w formacie XXL – to jest odmiana dla Ciebie.
* **Herodes** – Egzotycznie brzmiąca odmiana pochodząca z Ameryki Południowej. *Herodes* to pomidor typu bawole serce o **niekończącym się wzroście** – krzewy rosną i rosną, osiągając *olbrzymie rozmiary* (nawet powyżej 2 m, jeśli mają miejsce). Wytwarzają duże grona ogromnych owoców (często po 3–4 owoce w gronie). *Herodesy* mają sercowaty kształt, skórkę czerwoną lub lekko malinową, a miąższ jak na bawole serce przystało – mięsisty i pyszny​. Wymagają sporo słońca i ciepła (pochodzenie tropikalne robi swoje), dlatego w naszym klimacie najlepiej udają się w tunelu foliowym lub w wyjątkowo ciepłe lata – w gruncie w osłoniętym miejscu. Ze względu na silny wzrost konieczne jest regularne ogławianie (usuwanie wierzchołków pod koniec sezonu) i porządne paliki. Odmiana dla ambitnych – potrafi odwdzięczyć się niecodziennym widokiem *pomidora-drzewa* obsypanego wielkimi „sercami”.
* **Corazon F1** – Stosunkowo nowy *mieszaniec F1* w typie bawole serce, który zdobył uznanie za plenność i wyrównane plonowanie. *Corazon* po hiszpańsku znaczy „serce” – nazwa trafiona, bo owoce mają oryginalny, **sakiewkowaty kształt serca** (przypominający nieco kształt sakiewki z pieniędzmi)​. Są bardzo duże (często >200 g) i wyjątkowo smaczne. Roślina rośnie wysoka (tyczna) o dość luźnym pokroju​. *Corazon F1* wyróżnia się nieco lepszą odpornością na choroby niż tradycyjne odmiany i bardziej zwartym plonowaniem (owoce dojrzewają równiej). Producent poleca ją szczególnie do uprawy tunelowej​, ale w ciepłe lato i w gruncie sobie poradzi. To propozycja dla tych, którzy chcą uprawiać bawole serca, ale zależy im na *nieco łatwiejszej uprawie* i stabilnym plonie, jaki dają nasiona F1. Smak nadal pozostaje na pierwszym miejscu – *Corazon* w tej kwestii nie ustępuje odmianom tradycyjnym.

**Tabela: Pomidory typu bawole serce – przegląd odmian**

| Odmiana | Owoce (masa, kolor, kształt) | Cechy wzrostu rośliny | Uwagi uprawowe | Smak i zastosowanie |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Bawole Serce** | 200–600 g; czerwone/różowe; sercowate, żebrowane | wysoka, wiotka łodyga (do 2 m)​ | Palikowanie konieczne; najlepiej 1–2 pędy​; średnio późny | **Bardzo mięsiste**, słodkie; na kanapki, sałatki, sosy |
| **Oxheart Malinowy** | 300–500 g; malinowe; sercowate/nerkowate | wysoka (tyczna) | Grunt (ciepłe stanowisko) lub tunel; odmiana amatorska | **Słodkie, malinowe** aromaty; świeże spożycie (sałatkowy) |
| **Herodes** | 250–500 g; czerwone/malin.; sercowate | bardzo wysoka, silny wzrost ciągły | Wymaga **dużo ciepła**; palikować i ogławiać; lepszy w tunelu | Bardzo smaczny, mięsisty; do bezpośredniego spożycia |
| **Corazon F1** | ~250 g; czerwone; sakiewkowate serce | wysoka, luźny pokrój | Polecany do tunelu; plenna odmiana F1, lepsza odporność | Słodki, aromatyczny; uniwersalny (sałatki, sosy) |

## Żółte pomidory – słoneczne kulki pełne słodyczy

**Żółte odmiany pomidorów** zyskują coraz większą popularność. Ich owoce mają odcień od jasnożółtego po pomarańczowy i wyróżniają się często **słodszym, mniej kwaskowatym smakiem** niż czerwone odpowiedniki​. Zawierają też nieco inne składniki odżywcze – mniej likopenu, ale więcej karotenoidów (prowitamina A) i witaminy C​. Dla ogrodnika to przede wszystkim ciekawy akcent kolorystyczny na grządce i talerzu. Wśród żółtych pomidorów znajdziemy zarówno drobne koktajlowe, jak i podłużne „cytrynki” czy duże, mięsiste befsztyki. Oto kilka **najlepszych odmian żółtych pomidorów** do uprawy amatorskiej:

* **Złoty Ożarowski** – Pierwsza polska odmiana pomidora o **złoto-pomarańczowej barwie** skórki​. Jest to pomidor średnio wczesny, dość wysoki (wymaga palikowania), polecany do uprawy amatorskiej zarówno w gruncie, jak i pod osłonami. Owoce są kuliste lub lekko spłaszczone, o gładkiej, połyskującej skórce i mięsistym miąższu. Smak bardzo dobry – słodkawy, delikatny, mniej kwasowy niż u czerwonych odmian. *Złoty Ożarowski* dorasta do ok. 1,2–1,5 m, plonuje dość obficie od połowy lata. Ze względu na atrakcyjny kolor i rodzimy rodowód, chętnie sadzony jest w przydomowych ogródkach. Można go wykorzystać tak samo jak czerwone pomidory – jest uniwersalny (sałatki, kanapki, przetwory na żółty ketchup itp.). Ta odmiana to świetny start, jeśli chcesz wprowadzić żółte pomidory do swojego warzywnika.
* **Azoychka (Azoycha)** – Słynna odmiana pochodząca z Rosji, doceniona na całym świecie. *Azoychka* rodzi duże owoce (wielkości piłki tenisowej, ok. 7–10 cm średnicy) o lekko spłaszczonym kształcie​. Ich skórka jest intensywnie żółta z lekkim połyskiem. Smak znakomity: **bogaty, lekko cytrusowy, z delikatną kwaskowatością** – wyróżnia się wśród innych żółtych odmian. Roślina jest dość wysoka (1,5–1,8 m), wymaga palikowania. Plonuje wcześnie (jak na duży pomidor – dojrzałość już po ~65 dniach od posadzenia), co jest zaletą w naszym klimacie. *Azoychka* udaje się w gruncie i tunelu. Owoce są na tyle duże i mięsiste, że nadają się też do przetworów (zupy, sosy) – mają piękny żółty kolor miąższu. Warto spróbować tej odmiany, by przekonać się, że żółty pomidor też może mieć **głębię smaku** i charakter.
* **Ola Polka** – Niezwykle lubiana **odmiana typu cherry** o słonecznie żółtych owocach​. *Ola Polka* to pomidor karłowy, determinujący – krzewy osiągają zaledwie ~60 cm wysokości, są zwarte. Dzięki temu nadaje się świetnie do uprawy w donicach, skrzynkach lub gęściej w gruncie. Owoce są drobne (ok. 2–3 cm), kuliste, o gładkiej żółtej skórce. W smaku **bardzo słodkie i smaczne**​, wręcz jak owocowa przekąska. Odmiana jest dość plenna, potrafi zaskoczyć ilością zawiązanych pomidorków. *Ola Polka* znosi dobrze mniej sprzyjające warunki i generalnie uchodzi za niezawodną – polecana początkującym. Można ją sadzić w gruncie (nawet w większym zagęszczeniu, bo krzaczki są małe)​ oraz na balkonach. Owocuje wcześnie i długo. Nic dziwnego, że znalazła się w wielu rankingach ulubionych odmian – to po prostu *żółta kuzynka Koralika*, równie łatwa w uprawie i pyszna.
* **Cytrynek Groniasty** – Nazwa mówi wiele – ta odmiana rodzi grona małych, **cytrynowożółtych owoców**. Pomidorki są owalne lub lekko wydłużone, wielkości dużej czereśni. Rosną na długich gronach, po kilkanaście sztuk (stąd “groniasty”). Krzak wysoki, ciągłego wzrostu – wymaga palików i usuwania pędów bocznych. *Cytrynek Groniasty* wyróżnia się **plennością i odpornością** (wielu działkowców chwali go za małą podatność na choroby). Owoce mają bardzo słodki smak – są mniej kwaskowe niż czerwone koktajlówki. Ze względu na kształt i kolor, pięknie komponują się w sałatkach i jako ozdoba potraw. Odmiana do gruntu i pod osłony; lubi słoneczne stanowiska. To kolejny przykład na to, że **żółte pomidory koktajlowe potrafią przewyższyć słodyczą te czerwone**.
* **Pineapple Pig** – Efektowna odmiana o dużych owocach i oryginalnej nazwie. *Pineapple Pig* rodzi **duże, delikatnie spłaszczone owoce** w żółto-pomarańczowym kolorze​. Nazwa (ananasowa świnka?) nawiązuje być może do słodkiego smaku przypominającego tropikalne owoce. Pomidory są bardzo słodkie, niemal pozbawione kwasowości. Krzak wysoki, indeterminantny, o umiarkowanej sile wzrostu. Odmiana do uprawy w tunelu lub ciepłym stanowisku w gruncie. Owoce *Pineapple Pig* mogą osiągać 300–400 g, mają piękny żółty miąższ z lekkimi różowymi przebarwieniami (czasem występuje efekt dwukolorowego cieniowania). Idealne do kolorowych sałatek caprese – plastry żółtego pomidora przełożone z czerwonym wyglądają zjawiskowo. W Polsce to wciąż dość rzadki rarytas, ale wart wyszukania przez kolekcjonerów odmian.

**Tabela: Najciekawsze odmiany pomidorów żółtych**

| Odmiana | Wielkość i typ owoców | Typ wzrostu (wysokość) | Cechy szczególne | Uprawa |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Złoty Ożarowski** | średnie (kuliste, lekko spłaszczone); złoto-pomarańczowe | wysoki (palikowy) | Mięsiste, gładka skórka; polska odmiana​ | Grunt i tunel; średnio wczesny |
| **Azoychka** | duże (ok. 7–10 cm, spłaszczone); intensywnie żółte | wysoki (1,5–1,8 m) | Lekko kwaskowy, bogaty smak​; wczesny jak na duży pomidor | Grunt (ciepły) i tunel; odm. rosyjska |
| **Ola Polka** | drobne cherry (2–3 cm, okrągłe); żółte | karłowy (0,5–0,6 m) | **Bardzo słodkie owoce**; plenna i łatwa odmiana | Grunt (można gęsto) i balkon; wczesna |
| **Cytrynek groniasty** | drobne (2 cm, owalne); cytrynowo-żółte | wysoki (tyczny) | Liczne grona; słodkie i odporne | Grunt i osłony; ciąć na 2 pędy |
| **Pineapple Pig** | bardzo duże (300–400 g, spłaszczone); żółto-pomarańczowe | wysoki (1,5 m) | Słodkie, niemal bezkwasowe; dwukolorowy miąższ | Tunel lub ciepły grunt; raczej kolekcjonerska odmiana |

## Czarne pomidory – ciemna barwa, wyrazisty smak

*Czarne pomidory* przyciągają uwagę niezwykłą barwą – owoce mogą być ciemnobordowe, purpurowo-brązowe, a nawet mieć odcień głębokiej czekolady. Oczywiście nie są dosłownie czarne, ale w porównaniu z typowymi czerwonymi wyróżnia je wysoka zawartość barwników z grupy antocyjanów, co nadaje im tę ciemną tonację. Wiele czarnych odmian charakteryzuje się **wyjątkowym smakiem** – często bardzo słodkim, z nutami winnymi czy dymnymi, docenianym przez koneserów. Uprawa czarnych pomidorów niewiele się różni od innych – wymagają tyle samo słońca i ciepła. Warto jednak zapewnić im pełne dojrzenie na krzaku, bo wtedy ich smak jest najlepszy. Poniżej kilka znanych odmian o ciemnych owocach:

* **Black Cherry** – opisana już wyżej w kategorii koktajlowej, tutaj warto przypomnieć: ciemnobrązowe, „czarne” pomidorki cherry zebrane w grona po ~8 sztuk. Ma intensywnie słodki, bogaty smak i jest niezwykle dekoracyjna. *Black Cherry* to jedna z najbardziej rozpowszechnionych czarnych odmian – łatwo dostępna i niezawodna w uprawie (grunt lub tunel). Dla miłośników drobnych pomidorków o niebanalnym wyglądzie – pozycja obowiązkowa.
* **Black Prince (Czarny Książę)** – Legendarna odmiana wywodząca się z Syberii. *Black Prince* rodzi średniej wielkości pomidory (150–300 g) o ciemnej, kasztanowo-bordowej skórce i bardzo aromatycznym, słodkim miąższu. Owoce są zazwyczaj okrągłe, lekko spłaszczone. W smaku uchodzą za jedne z najlepszych wśród „czarnych” – pełne, słodkie, z nutą dymu. Świetnie nadają się zarówno do jedzenia na świeżo, jak i na przetwory (przeciery, sosy – nadają im głębszy kolor). Roślina rośnie wysoko (~1,5 m), w tunelu może wyżej. Wymaga palikowania i standardowej opieki. *Black Prince* był jedną z pierwszych szerzej dostępnych ciemnych odmian i do dziś cieszy się sławą. W wielu źródłach podaje się, że jest **odporna na chłody**, co pewnie wynika z syberyjskiego pochodzenia – faktycznie, udaje się w gruncie nawet w nieco chłodniejszych rejonach. To dobry wybór na początek przygody z czarnymi pomidorami.
* **Blackball** – Koktajlowa odmiana o okrągłych, niewielkich owocach trochę większych od czereśni​. *Blackball* można zaliczyć do „średnich cherry” – pomidorki ~3 cm średnicy, zebrane w grona, barwy ciemnobrązowej. Są **bardzo słodkie i delikatne w smaku**, dzięki czemu stanowią wyśmienitą przekąskę. Krzaki wysokie (około 1,5 m) – do gruntu lub pod osłony. Owoce dojrzałe wyglądają bardzo dekoracyjnie, szczególnie w połączeniu z żółtymi i czerwonymi koktajlowymi na talerzu. *Blackball* to jedna z nowszych popularnych odmian – jeśli lubisz *Black Cherry*, to „czarna kuleczka” też Ci posmakuje, a wniesie nieco urozmaicenia wielkością owoców (są większe, bardziej **mięsiste**).
* **Indigo Rose** – Intrygująca odmiana o niemal fioletowo-czarnej skórce. *Indigo Rose* zawiera dużo antocyjanów, co sprawia, że skórka (na nasłonecznionej części owocu) staje się atramentowo czarna. Od spodu pomidor pozostaje czerwony – po przekrojeniu pięknie kontrastuje fiolet ze szkarłatem. Owoce są niewielkie (ok. 50–80 g), okrągłe. W smaku raczej łagodne, umiarkowanie słodkie – bardziej ciekawostka kulinarna niż smakowy rarytas, ale za to zdrowe (antyoksydanty!). Krzak średnio wysoki, dobrze się krzewi. Odmiana odporna na choroby. *Indigo Rose* warto uprawiać dla efektu wizualnego – np. dodając kilka takich czarno-czerwonych pomidorków do sałatki, zaskoczymy gości. Należy pamiętać, że muszą **w pełni dojrzeć** (aż czerwona część będzie miękka), bo niedojrzałe są twarde i cierpkie.

**Tabela: Polecane odmiany “czarnych” pomidorów**

| Odmiana | Wielkość owocu | Typ / wzrost rośliny | Cechy owocu (kolor, smak) | Uwagi uprawowe |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Black Cherry** | mały (2–3 cm, cherry) | wysoki (1,8 m), ciągły | Ciemnopurpurowy, brązowy; **bardzo słodki** | Grunt lub tunel; patrz sekcja cherry |
| **Black Prince** | średni (150–250 g) | wysoki (1,5 m) | Kasztanowobrązowy; aromatyczny, soczysty, słodki​ | Grunt (też w chłodniejsze lato daje radę); palikować |
| **Blackball** | mały (3–4 cm, koktajlowy) | wysoki (1,5 m) | Ciemnobrązowy, okrągły; **bardzo słodki** | Grona po ~6–8; grunt i osłony |
| **Indigo Rose** | mały/średni (50–80 g) | średni (1–1,2 m) | Fioletowo-czarny z czerwonym rumieńcem; łagodny smak | Bogaty w antocyjany; zbierać w pełni dojrzałe |

## Zielone pomidory – dojrzałe, choć zielone

Zielone pomidory kojarzą się większości z niedojrzałymi owocami, ale istnieje grupa odmian, które **pozostają zielone nawet po dojrzeniu**. Takie pomidory *zielonoowocowe* potrafią być niezwykle słodkie – często słodsze od czerwonych! Ich smak bywa opisywany jako owocowy, z nutami tropikalnymi czy cytrusowymi. Kolor dojrzałej skórki tych odmian to zieleń (czasem z żółtawym odcieniem lub paskami), miąższ zaś miewa odcień limonkowy, seledynowy. Uprawa zielonych pomidorów niczym się nie różni, jedynie trudniej na pierwszy rzut oka ocenić dojrzałość – zwykle poznajemy po miękkości owocu i żółtawym odcieniu skórki, że już czas zbioru. Oto warte uwagi odmiany „evergreen”:

* **Green Zebra** – Najsłynniejsza zielona odmiana, od której wiele osób zaczyna przygodę z zielonymi pomidorami. *Green Zebra* ma nieduże owoce (50–100 g) o kulistym kształcie, pokryte **zielono-żółtymi prążkami** niczym paski zebry. Gdy dojrzeją, skórka jest jasnozielona z żółtym tłem i ciemniejszymi zielonymi pasami. Miąższ pozostaje intensywnie zielony​, bardzo soczysty. Smak *Green Zebry* zaskakuje – to połączenie **słodyczy i pikantności**​, z lekko cytrusową nutą. Naprawdę pyszny na surowo (świetny do sałatek, także w połączeniu z czerwonymi i żółtymi odmianami dla kontrastu kolorów). Roślina rośnie wysoka (około 1,5 m), wymaga palikowania. Odmiana średnio wczesna, plenna. Można uprawiać w gruncie i tunelu. *Green Zebra* jest stosunkowo odporna i owocuje aż do jesieni w zdrowiu. To zdecydowanie **jedna z najlepszych zielonych odmian**, must-have dla ciekawskich ogrodników.
* **Malachitowa Szkatułka** (Malachite Box) – Prawdziwa perła wśród zielonych pomidorów, pochodząca z Rosji. *Malachitowa Szkatułka* to **duży zielony befsztyk** – owoce osiągają 300–400 g, są lekko spłaszczone i delikatnie żebrowane. Podczas dojrzewania skórka robi się żółtawozielona, ale wnętrze zawsze kryje soczyście zielony, galaretowaty miąższ. Smak tych pomidorów jest fenomenalny: **bardzo słodki, owocowy**, pozbawiony kwasowości – niektórzy twierdzą, że to najsłodsze pomidory, jakie jedli. Krzak wysoki, raczej o ciągłym wzroście, wymaga palików. Odmiana średnio późna – pierwsze owoce często dopiero w sierpniu, więc lepiej sadzić w tunelu lub ciepłym stanowisku. Zdecydowanie warta zachodu dla prawdziwych smakoszy. *Malachitowa Szkatułka* udowadnia, że zielone pomidory mogą bić na głowę smakowo wiele czerwonych.
* **Cherokee Green** – Zielona wersja słynnego *Cherokee Purple*. Jest to późna odmiana o dużych owocach (250–350 g) i doskonałym smaku. *Cherokee Green* rodzi befsztyki, które w pełni dojrzewają dopiero pod koniec lata – ale za to nie przejmują się kaprysami pogody i wiążą owoce nawet w trudniejszych warunkach. Miąższ jest zielono-żółtawy, bardzo soczysty, o bogatym, słodkim smaku (typowym dla starych odmian amerykańskich). Krzak wysoki, silny. W Polsce udaje się lepiej pod osłonami z racji późniejszego plonu. Jeśli ktoś lubi *Cherokee Purple*, to warto spróbować też zielonej wersji – w smaku wcale nie ustępuje, a daje ciekawy kolor na talerzu.
* **Green Grape** – Odmiana *cherry* o zielonych owocach. *Green Grape* (Zielone Winogrono) tworzy grona drobnych, okrągłych pomidorków o średnicy ok. 2,5–3 cm. Gdy dojrzeją, robią się lekko żółtozielone, półprzezroczyste. Smak jest często opisywany jako **tropikalny, słodki z nutą cytrusów** – coś jak połączenie pomidora z owocem egzotycznym. Bardzo ciekawy na surowo, idealny do sałatek owocowo-warzywnych czy salsy. Roślina o ciągłym wzroście, wymaga podpór, ale nie jest bardzo wysoka (ok. 1,2 m). *Green Grape* to obowiązkowy element w kolekcji, jeśli chcemy zaskoczyć gości zielonymi „koktajlówkami” o niesamowitym smaku.

**Tabela: Zielone odmiany pomidorów – charakterystyka**

| Odmiana | Wielkość owoców | Cechy owoców (wygląd, smak) | Wzrost rośliny | Uwagi uprawowe |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Green Zebra** | małe/średnie (50–100 g) | Zielone z żółtymi paskami​; **słodko-pikantne** | wysoki (1,5 m) | Odporna, plenna; grunt i tunel; średnio wczesna |
| **Malachitowa Szkatułka** | bardzo duże (300–400 g) | Żółtozielona skórka, zielony miąższ​; **bardzo słodki** | wysoki (tyczny) | Późna; lepiej pod osłonami; wyjątkowy smak |
| **Cherokee Green** | duże (250–350 g) | Zielone z żółtym odcieniem; aromatyczne, słodkie | wysoki, silny | Późny; toleruje gorszą pogodę​; tunel zalecany |
| **Green Grape** | drobne (2–3 cm, cherry) | Zielono-żółte, kuliste; **owocowy smak** | średni (1,2 m), ciągły | Grona po kilkanaście; palikować; oryginalne cherry |

(Uwaga: Nie mylić zielonych odmian dojrzewających z **niedojrzałymi zielonymi pomidorami** zwykłych odmian – te ostatnie zawierają tomatynę i nadają się raczej do marynat niż jedzenia na surowo.)

## Pomidory daktylowe i śliwkowe – podłużne, idealne do przetworów

Wśród pomidorów o niewielkich owocach warto wyróżnić **pomidory daktylowe** oraz **śliwkowe**. Obie te grupy cechują się **podłużnym kształtem owoców** i jędrnym miąższem. Pomidorki daktylowe są zwykle niewielkie, wielkości dużego winogrona lub daktyla, o owalnym kształcie. Pomidory śliwkowe (czasem nazywane też *gruszkowymi* lub *San Marzano*, choć San Marzano to konkretna odmiana) mają wydłużony, lekko zaostrzony kształt, przypominający śliwkę lub małą papryczkę. Cechuje je zwykle **twarda skórka i mało nasion**, dzięki czemu świetnie nadają się do *marynowania, suszenia, pieczenia i przetwarzania*. Zachowują formę po obróbce cieplnej – można je piec czy grillować bez rozpadania. Są też idealne na koncentrat czy passatę, bo mają więcej suchej masy w miąższu.

Kilka polecanych odmian z tej grupy:

* **Pomidor Daktylowy** – Pod taką nazwą sprzedawane są nasiona jednej z odmian o malutkich, wydłużonych owocach przypominających daktyle. Roślina jest wysoko rosnąca (tyczna) i **bardzo plenna**​. Owoce koloru czerwonego, o długości ~3 cm, zebrane w długie grona. Miąższ wyjątkowo soczysty, słodki, pozbawiony kwasowej nuty – pomidorki *daktylowe* są uwielbiane przez dzieci jako zdrowa przekąska. Ciekawostką jest to, że jest to odmiana typu *malinowy cherry* – czyli łączy różową barwę malinówek z wielkością cherry, ale często wygląda po prostu jak czerwony. Plonuje po ok. 75 dniach od posadzenia, więc dość szybko. Można ją uprawiać w gruncie i w donicach (np. na balkonie), byle zapewnić palik i podpory dla gron. Jeśli ktoś szuka pomidorków do podjadania prosto z krzaka, a *Koralik* czy *Cherry* już mu się znudziły – pomidory *daktylowe* będą strzałem w dziesiątkę.
* **Mandat F1** – Bardzo plenna wczesna odmiana *typ daktylowy* o wydłużonych owocach. *Mandat* rodzi całe kiście drobnych, podłużnych pomidorków o masie ok. 15–20 g każdy. Mają intensywnie czerwony kolor, są twarde, nie pękają i długo zachowują świeżość. Idealne do kiszenia w całości, konserwowania w zalewie lub suszenia w suszarce (pokrojone na połówki). Roślina jest wysoka (indeterminująca), ale krzak ma kompaktowy pokrój, dość sztywny – można prowadzić na 2–3 pędy. *Mandat F1* nadaje się do uprawy zarówno w polu, jak i pod folią. Ze względu na krótki okres wegetacji (pierwsze owoce już w lipcu), dobrze sprawdza się w naszym klimacie. Jako hybryda F1 jest odporna na częste choroby pomidora. To świetna propozycja dla osób nastawionych na duże zbiory „przetworowych” pomidorków.
* **San Marzano** – Włoska klasyka wśród pomidorów śliwkowych. *San Marzano* to nazwa całej grupy odmian pochodzących z okolic San Marzano – słyną one z doskonałych owoców na przetwory i passatę. Klasyczne *San Marzano* daje **wydłużone pomidory (8–12 cm)** o kształcie wrzecionowatym, czerwone, z bardzo grubą ścianą owocu i małą ilością nasion. Miąższ jest słodki, bogaty, idealny na sos do spaghetti – nic dziwnego, że Włosi od lat robią z nich konserwy. W Polsce *San Marzano* udaje się najlepiej pod folią lub w cieplejszych rejonach w gruncie (wymaga ~80 dni do dojrzałości). Rośliny są wysokie, wymagają palikowania, prowadzenia na 1-2 pędy. Owocują długo, stopniowo. Jeśli planujesz robić domowe przeciery czy suszone pomidory w oliwie – warto posadzić kilka krzaczków *San Marzano*. Alternatywnie, polskie nasienne firmy oferują odmiany **typu śliwkowego**, często pod nazwami takimi jak *Lancet, Polan* czy *Roma* – wszystkie one mają podłużne owoce świetne na przetwory. *Pomidor śliwkowy i daktylowy najlepiej sprawdza się w kuchni konserwowej* – warto mieć chociaż jedną taką odmianę w ogródku.
* **Red Pear** – (wspomnijmy jeszcze raz tę odmianę, bo pasuje do kategorii) Czerwona gruszka – opisywana wyżej w koktajlowych – to także przykład małego pomidora o wydłużonym kształcie, choć bardziej gruszkowatym. *Red Pear* ma mało nasion, jest bardzo słodka i idealna do przekąsek. Jako gruntowa odmiana wiotkołodygowa, wczesna i plenna​, bywa używana również do konserwowania w całości w słoikach. Warto pamiętać, że takich „gruszkowych” pomidorków jest więcej (np. *Radana* opisana w cherry czy słynna żółta *Yellow Pear*). Wszystkie one mają podobne zastosowanie co daktylowe – dekoracyjne, smaczne, dobre do przetworów.

**Tabela: Odmiany pomidorów daktylowych/śliwkowych**

| Odmiana | Typ owoców (wielkość, kształt) | Cechy owoców | Plon i zastosowanie | Uprawa (wzrost) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Pomidor Daktylowy** (nazwa handlowa) | bardzo małe (3 cm długości), owalne | Czerwone, bardzo słodkie​; soczyste, mało kwasku | Bardzo plenna przekąska; idealne dla dzieci | wysoki, wiotki; grunt i balkon​ |
| **Mandat F1** | małe (15–20 g), wydłużone (daktylowe) | Czerwone, twarde, nie pękają | Plon wczesny, ogromny; do konserw, kiszenia, suszenia | wysoki, krzaczasty; grunt i tunel​ |
| **San Marzano** | średnie (8–10 cm), podłużne śliwkowe | Czerwone, mięsiste, mało nasion | Stopniowy plon; **król sosów** – na przeciery, pasty, suszenie | wysoki, ciągły; lepiej tunel; ciepłolubny |
| **Red Pear** | małe (20–30 g), gruszkowate | Czerwone, słodkie​, mało pestek | Wczesna, plenna; do przekąsek, dekoracji, konserwowania | wysoki, wiotki; grunt, 1–2 pędy​ |

(Uwaga: Pomidory daktylowe i śliwkowe bywają zaliczane do jednej grupy ze względu na podobny kształt i użycie kulinarne​.)

## Najlepsze odmiany do gruntu (polowe) i do szklarni

Na koniec uporządkujmy informacje z perspektywy **miejsca uprawy**. Większość opisanych wyżej odmian nadaje się do uprawy w gruncie w ogródku – zwłaszcza te określone jako gruntowe lub odporne. Jeśli jednak szukasz pomidorów **typowo polowych**, niewymagających osłon, oraz takich które poradzą sobie w naszych warunkach z minimalną ochroną chemiczną, oto kilka rekomendacji:

### Top 5 pomidorów do uprawy w gruncie (odporne i łatwe)

1. **Koralik** – niezawodny gruntowy cherry, odporny na zarazę, nie wymaga dużo opieki.
2. **Alka** – nowa polska odmiana karłowa, **wcześnie owocująca**, nie potrzebuje osłon. Ciekawostka: wykazuje zjawisko partenokarpii – zawiązuje owoce nawet bez zapylenia (mogą nie mieć nasion)​. Daje ~90 g czerwone pomidory, dobre plonowanie nawet przy braku pszczół.
3. **Jawor** – tradycyjny pomidor gruntowy **samokończący** (sam kończy wzrost – odmiana sztywnołodygowa)​. Owoce duże, kuliste, bez zielonej piętki, idealne na przetwory i do jedzenia. Wysiew końcówka marca, sadzenie po 15 maja – typowy, sprawdzony w polu pomidor.
4. **Awizo F1** – *mistrz odporności*. Odmiana karłowa, samokończąca, o **najwyższej odporności na zarazę ziemniaka, werticiliozę, bakteryjną cętkowatość** i inne choroby. Owocuje wcześnie (60–70 dni od posadzenia), dając cylindryczne czerwone owoce 70–80 g. Idealna do gruntu dla minimalizowania oprysków.
5. **Rumba Ożarowska** – polska odmiana wczesna, karłowa, **bardzo plenna**​. Owoce średnio duże, lekko spłaszczone, świetne na przetwory. Ogromną zaletą jest **duża odporność na choroby (m.in. zarazę ziemniaka)** i niepękające owoce​. Dodatkowo zawierają dużo witaminy C, a ich miąższ ma ciekawy arbuzowy odcień czerwieni​. W gruncie spisuje się znakomicie, nawet bez osłon.

Oczywiście do gruntu nadaje się też większość malinowych (np. *Henryka F1*, *Malinowy Ożarowski*), byle zadbać o palikowanie i ochronę przed zarazą, oraz koktajlowe (np. *Bajaja*, *Ola Polka* na obwódki rabat). Wczesne determinujące odmiany jak **Betalux, Koneser, Promyk** również są warte uwagi – dają plon zanim zaraza się rozwinie.

### Top 5 pomidorów do szklarni / tunelu foliowego

Jeśli dysponujesz szklarnią lub tunelem, masz luksus wyboru niemal dowolnych odmian – pod osłonami nawet wymagające pomidory udadzą się lepiej. Oto kilka odmian szczególnie polecanych pod osłony (ze względu na późność lub wymogi cieplne):

1. **Malinowy Olbrzym** – w szklarni wydasz prawdziwe giganty, owoce mogą dochodzić do rekordu 1 kg. Pod folią plonuje niezawodniej i szybciej.
2. **Herodes** – egzotyczny bawole serce, który **lubi dużo ciepła**. W tunelu zapewnisz mu warunki jak w ojczyźnie (Ameryka Płd.) i odwdzięczy się ogromnymi plonami.
3. **Green Zebra** – każda odmiana zielona zyska na tunelu, ale *Green Zebra* owocuje długo i zdrowo nawet do jesieni​, chroniona przed deszczem da plon do pierwszych przymrozków.
4. **Cornabel F1** – nowoczesna odmiana typu **wydłużony befsztyk** (skrzyżowanie pomidora dużego z śliwkowym). Pod folią rodzi mnóstwo dużych, podłużnych owoców idealnych na sosy. Ceniona przez szklarniowców (wymieniona w katalogach obok Pelikana, Malin. Ożarowskiego itp.).
5. **Admiro F1** – klasyczny czerwony pomidor szklarniowy, grono po 5–6 owoców ok. 120 g, odporny na większość chorób. Od lat uprawiany w tunelach w Polsce – synonim niezawodności. Jeśli zależy Ci na *wysokim plonie handlowej jakości*, postaw na sprawdzone hybrydy szklarniowe typu *Admiro, Faustine F1, Pomodoro F1* itp.

Pod osłonami warto sadzić też odmiany późne i kolekcjonerskie: np. **Malachitową Szkatułkę** (by zdążyła dojrzeć), **Indigo Rose** (lepsze wybarwienie przy wyższej temp.), czy bardzo wysokie koktajlowe jak **Yellow Pearshaped**, które w szklarni urosną i obrodzą jak szalone.

## 🌿 Pomidory polecane przez ogrodników – perełki i faworyci upraw amatorskich

### **Rosamunda**

* **Typ:** śliwkowy, befsztykowy (podłużne owoce)
* **Wzrost:** wysoki (indeterminujący), wymaga palikowania
* **Zastosowanie:** do gruntu i pod osłony (szczególnie polecany do tunelu)
* **Owoc:** duży (150–300 g), intensywnie różowoczerwony, wydłużony, przypominający paprykę; mięsisty, mało pestek
* **Smak:** wybitny – słodki, łagodny, bardzo aromatyczny
* **Plon:** obfity, dość wyrównany; owoce dojrzewają od połowy sierpnia
* **Ciekawostki:** Rosamunda to odmiana stara, ale bardzo ceniona – **ulubieniec wielu ogrodników**. Dzięki wydłużonemu kształtowi i mięsistości idealna do suszenia, pieczenia, sałatek. Łączy w sobie cechy befsztyka i śliwkowego – rzadkość!

---

### **Or Pera d'Abruzzo**

* **Typ:** bawole serce (sercowaty), typu „gruby śliwkowy”
* **Wzrost:** indeterminujący (tyczny), do 2 m i więcej
* **Zastosowanie:** głównie do tunelu lub bardzo ciepłego gruntu
* **Owoc:** duży (200–400 g), żebrowany, intensywnie czerwony z malinowym odcieniem; podłużno-sercowaty
* **Smak:** bardzo słodki, kremowy, soczysty – topowy smak wśród pomidorów
* **Plon:** niezbyt wczesny, ale bardzo obfity; wymaga podpór i przerzedzania zawiązków
* **Ciekawostki:** Odmiana pochodząca z włoskiego Abruzji – **często wskazywana jako jedna z najsmaczniejszych na świecie**. W Polsce zdobywa ogromne uznanie – wielu ogrodników traktuje ją jako obowiązkową w sezonie. Idealna na kanapki, sałatki caprese, surowo.

---

### **Radana**

* **Typ:** koktajlowy/gruszkowaty
* **Wzrost:** karłowy/półkarłowy (ok. 60–80 cm), wiotkołodygowy
* **Zastosowanie:** grunt, donice, balkon
* **Owoc:** drobny (15–25 g), czerwony, gruszkowaty (przypomina małą figę)
* **Smak:** słodko-kwaśny, aromatyczny
* **Plon:** bardzo wczesna odmiana (~75 dni); obfita, owoce w gronach
* **Ciekawostki:** Jedna z **ulubionych gruntowych odmian koktajlowych**. Pięknie wygląda na krzaku, nie wymaga dużej pielęgnacji. W sam raz do dekoracji, do marynowania i do podjadania z krzaka.

---

### **Fuchsia**

* **Typ:** cherry/koktajlowy
* **Wzrost:** indeterminujący, dość silny
* **Zastosowanie:** grunt, tunel, balkon (w donicach)
* **Owoc:** mały (15–30 g), owalny, błyszczący, ciemnoróżowy z fioletowymi/purpurowymi przebarwieniami
* **Smak:** słodki, złożony, lekko owocowy
* **Plon:** bardzo obfity – grona po kilkanaście owoców
* **Ciekawostki:** To odmiana z grupy antocyjanowych – skórka ma ciemniejsze, fioletowe pigmenty. Bardzo dekoracyjna i fotogeniczna. Często sadzona przez kolekcjonerów i hobbystów jako ciekawostka. Smak wygrywa z wyglądem!

---

### **Faworyt**

* **Typ:** malinowy, befsztykowy
* **Wzrost:** indeterminujący (tyczny)
* **Zastosowanie:** grunt, tunel
* **Owoc:** duży (200–400 g), różowo-czerwony, lekko spłaszczony i żebrowany
* **Smak:** bardzo słodki, miękki, typowy dla starych malinowych odmian
* **Plon:** średni, ale jakość owoców rekompensuje wszystko
* **Ciekawostki:** Odmiana stara, tradycyjna, uprawiana w Polsce od lat – **wielu działkowców twierdzi, że to najsmaczniejszy pomidor malinowy**. Wymaga żyznej gleby, podpór, ale odpłaca się wspaniałymi „domowymi” owocami. Dobrze rośnie w gruncie przy odpowiednim nawożeniu.

---

### **Sakiewka**

* **Typ:** bawole serce / befsztyk
* **Wzrost:** wysoki, palikowy
* **Zastosowanie:** do tunelu, ewentualnie ciepły grunt
* **Owoc:** duży (do 400 g), w kształcie przypominającym sakiewkę (nerkowaty, workowaty), czerwony
* **Smak:** bardzo aromatyczny, słodki, delikatny
* **Plon:** duży; grona po 3–5 sztuk, owoce równomierne
* **Ciekawostki:** Odmiana uwielbiana przez osoby, które robią przeciery, sosy i keczupy – owoc mięsisty, mało pestek. Często mylona z odmianą Corazon. Ceniona również za wygląd – nieregularne kształty i żebrowania nadają rustykalny urok.

---

### **Jantar**

* **Typ:** żółty, średnioowocowy
* **Wzrost:** półkarłowy (ok. 70–100 cm)
* **Zastosowanie:** grunt, donice, balkon
* **Owoc:** średni (ok. 100 g), żółtopomarańczowy, kulisty lub lekko spłaszczony
* **Smak:** łagodny, słodki, niska kwasowość
* **Plon:** obfity, dość wczesny
* **Ciekawostki:** Polska odmiana o **pięknej, bursztynowej barwie** – stąd nazwa. Idealna do kanapek, sałatek i jako ciekawy kolor w przetworach (żółty ketchup, salsa). Owoce nie pękają, długo utrzymują świeżość. Często wybierana przez osoby uczulone na kwasowe odmiany – jej smak jest wyjątkowo delikatny.

Na zakończenie pamiętajmy – **najlepsze odmiany pomidorów** to te, które odpowiadają naszym potrzebom i warunkom. W małym ogródku lepiej posadzić więcej koktajlowych i średnich odmian, w tunelu można poszaleć z wielkimi malinowymi befsztykami. Dobrze jest łączyć odmiany wczesne z późnymi, czerwone z kolorowymi, by sezon zbiorów był długi i urozmaicony. Mamy nadzieję, że ten poradnik ułatwi wybór i zachęci do testowania nowych odmian.

**Powodzenia w uprawie i smacznych zbiorów!**
