---
type: Gardening Article
title: Co siejemy i sadzimy w styczniu?
description: Co siejemy i sadzimy w styczniu? | Kompletna lista warzyw i roślin dla
  ogrodniczych pasjonatów. Styczeń rozpoczyna nowy sezon uprawowy.
resource: https://kamilwogrodzie.pl/co-siejemy-i-sadzimy-w-styczniu/
generated:
  by: process:wordpress-migration
  at: '2026-08-01T22:00:52Z'
sources:
- id: wordpress-source
  resource: https://kamilwogrodzie.pl/co-siejemy-i-sadzimy-w-styczniu/
  title: Co siejemy i sadzimy w styczniu?
  author: human:kamil-rzeznik
  last_modified: '2026-08-01T22:00:52Z'
author: Kamil Rzeźnik
datePublished: '2026-03-26T11:35:30Z'
dateModified: '2026-08-01T22:00:52Z'
source_sha256: 452ca4f6d34edd58f4526ee4572b3766c86c249e76ddf28418a102dbe3f1a109
abstract: W styczniu można rozpocząć pod dachem wysiew wolno rosnących papryk, selera,
  pora oraz kwiatów takich jak begonie i pelargonie, jeśli zapewnisz światło oraz
  właściwą temperaturę. W chłodnych osłonach próbuj szpinaku, sałaty czy rzodkiewki.
  Najprostszy domowy zbiór dają rzeżucha i pędzona cebula. Sadzenie w gruncie wymaga
  odwilży i rozmarzniętej ziemi.
categories:
- Wysiew nasion i sadzenie roślin
- Uprawa warzyw
- Wysiew nasion
- Styczeń
- Strefa wiedzy
- Uprawa
- Ogród
- Ogród w styczniu
---

# Co siejemy i sadzimy w styczniu?

<!-- answer:start -->
## Odpowiedź w skrócie

W styczniu można rozpocząć pod dachem wysiew wolno rosnących papryk, selera, pora oraz kwiatów takich jak begonie i pelargonie, jeśli zapewnisz światło oraz właściwą temperaturę. W chłodnych osłonach próbuj szpinaku, sałaty czy rzodkiewki. Najprostszy domowy zbiór dają rzeżucha i pędzona cebula. Sadzenie w gruncie wymaga odwilży i rozmarzniętej ziemi.
<!-- answer:end -->

























## Co siać i sadzić w styczniu? – Kompleksowa lista na dobry start sezonu

[Styczeń](https://kamilwogrodzie.pl/ogrod/pielegnacja-ogrodu/ogrod-w-styczniu/) to w naszym klimacie środek zimy – za oknem często mróz i śnieg, więc pozornie w ogrodzie panuje zastój. **Czy to oznacza, że nie można nic siać ani sadzić w styczniu?** Niekoniecznie! Dla zapalonych ogrodników początek roku to właśnie czas na **pierwsze wysiewy pod osłonami** oraz **planowanie nasadzeń**. Wprawdzie w gruncie niewiele teraz zasiejemy, ale **pod dachem szklarni, w inspekcie czy nawet na parapecie w domu** można już rozpocząć uprawę wielu roślin. Dzięki temu uzyskamy silną rozsadę warzyw i kwiatów na wiosnę, a nawet świeże zieleniny do kuchni już za kilka tygodni. Poniżej przedstawiamy **chronologiczną listę roślin**, które warto siać lub sadzić w styczniu – w podziale na warzywa, owoce, zioła i rośliny ozdobne – oraz sposoby uprawy dostosowane do zimowych warunków. Wszystko uporządkowane i uzupełnione o dodatkowe gatunki, których konkurencja nie wymieniła, aby Twój ogród wyróżniał się różnorodnością!

Dołącz do nas na [Facebook-u](https://www.facebook.com/p/Kamil-w-Ogrodzie-61560435134248/).

## Warzywa wysiewane w styczniu pod osłonami

**Większości warzyw nie można o tej porze siać bezpośrednio do gruntu** – gleba jest zmarznięta, a krótkie dni nie sprzyjają kiełkowaniu i wzrostowi. Styczniowe wysiewy warzyw skupiają się więc na **uprawie pod osłonami**: w szklarniach, tunelach foliowych, inspektach lub po prostu na domowym parapecie. Celem jest przygotowanie **wczesnej rozsady**, którą wiosną (zwykle po 15 maja, gdy minie ryzyko przymrozków) będzie można wysadzić do gruntu lub nieogrzewanego tunelu. Dzięki takiemu przyspieszeniu rośliny zdążą dojrzeć i plonować znacznie wcześniej, niż gdyby wysiać je tradycyjnie wiosną. Oto warzywa, które **warto wysiać w styczniu**:

* **Papryka (słodka i ostra)** – Nasiona papryki potrzebują najwięcej czasu, dlatego **już na początku stycznia** można wysiać je do małych doniczek lub kuwet w ciepłym pomieszczeniu. Papryki są ciepłolubne: do kiełkowania wymagają temperatury ok. **20–25°C** oraz dużo światła. Rozsadę papryki uprawia się w domu lub ogrzewanej szklarni, regularnie zrasza i dba, by siewki nie „wybiegały” (przy niedoborze światła łatwo się wyciągają). Wysiane teraz papryki będą gotowe do przesadzenia do docelowych pojemników lub szklarni w marcu, a pierwsze plony dadzą już wczesnym latem.
* **Bakłażan (oberżyna)** – Podobnie jak papryka, **bakłażany siejemy na początku stycznia** w ciepłym miejscu. Wymagania mają zbliżone: dużo ciepła (około 25°C) i światła. To warzywo o **długim okresie wegetacji**, więc wczesny siew jest konieczny, by zdążyło zaowocować. Rozsadę bakłażana uprawia się do wiosny w domu, a po ostatnich przymrozkach młode rośliny sadzi pod osłony lub do gruntu w najcieplejszym stanowisku.
* **Pomidor** – **W pierwszej połowie stycznia** możemy wysiać nasiona pomidorów, ale **tylko jeśli planujemy ich uprawę w szklarni lub ogrzewanym tunelu**. Tak wczesny siew pozwoli cieszyć się pomidorami już w maju, lecz trzeba pamiętać, że pomidory również **wymagają ciepła (20–25°C) i intensywnego doświetlania**. Przy ograniczonym dostępie światła dziennego siewki pomidora należy doświetlać lampami typu LED grow, aby się nie osłabiły. Rozsadę pikujemy, gdy siewki wypuszczą pierwsze liście właściwe, i stopniowo przesadzamy do większych pojemników. Do gruntu (lub nieogrzewanego tunelu) pomidory powędrują dopiero w drugiej połowie maja.
* **Ogórek** – Ten popularny **warzyw** również znajduje się wśród styczniowych wysiewów, choć **ogórki rosną szybciej** niż papryka czy pomidor. **Można wysiać je pod koniec stycznia** lub na początku lutego do doniczek w ciepłym inspekcie albo domu. Ogórki również są ciepłolubne (minimalna temperatura kiełkowania to ok. 20°C), więc wymagają ogrzewania i światła. Wysiane zimą ogórki przeznaczone są **do uprawy szklarniowej** – młode sadzonki wysadzamy do ogrzewanego tunelu w marcu. Dzięki temu jeszcze przed latem uzyskamy pierwsze ogórki. Warto wybierać **odmiany szklarniowe**, odporne na słabsze nasłonecznienie.
* **Fasola szparagowa pod osłony** – Choć fasolkę najczęściej sieje się wprost do gruntu w maju, istnieją wczesne odmiany, które **można spróbować wysiać pod osłonami w końcu stycznia lub lutym**. Dotyczy to głównie karłowych odmian fasoli na strąki. Nasiona umieszczamy pojedynczo w doniczkach z lekkim podłożem i trzymamy w temperaturze ok. 18–20°C. Wschody pojawią się po 10–14 dniach. Rozsadę hartujemy i w kwietniu (przy sprzyjającej pogodzie) sadzimy do tunelu. To nieco mniej typowy pomysł na wcześniejsze zbiory strączków.
* **Fenkuł (koper włoski)** – Mało kto pamięta o tym aromatycznym warzywie bulwiastym, a **warto wysiać fenkuł już w styczniu**. Nasiona fenkułu siejemy płytko do skrzynek lub wielodoniczek, trzymamy w **chłodniejszym, jasnym pomieszczeniu (ok. 10–15°C)**, bo kiełkuje już przy 10°C i nie lubi wysokich temperatur. Wschodów można się spodziewać po 2–3 tygodniach. Rozsadę fenkułu sadzimy (po zahartowaniu) w marcu lub na początku kwietnia **pod osłony** – do tunelu lub szklarni. Ważne, by wybierać **odmiany wczesne**, przeznaczone do uprawy przyspieszonej (np. odmiany ‘Solaris’, ‘Rondo’). Fenkuł dobrze znosi chłód, więc nadaje się do najwcześniejszej uprawy.
* **Kapusta wczesna** – **W ostatnich dniach stycznia** można rozpocząć wysiew kapusty głowiastej wczesnej (białej) na rozsadę. Do pojemników z wilgotnym podłożem siejemy po kilka nasion, przysypujemy cienką warstwą ziemi i ustawiamy w miejscu o temp. ok. **15–18°C**. W takich warunkach wschody nastąpią nawet po tygodniu. Rozsadę trzymamy w jasnym, raczej chłodnym miejscu, aby się nie wyciągała. **W połowie marca** siewki kapusty mają zwykle 3–4 listki – to odpowiedni moment, by przesadzić je do szklarni, tunelu lub pod włókninę w ogrodzie. Tak wcześnie wysiana kapusta da zbiory już **w maju**, dzięki czemu będziemy mogli delektować się młodą kapustką na początku sezonu.
* **Kalafior** – **Druga połowa stycznia** to pora na wysiew **wczesnych odmian kalafiora**. Sposób postępowania jest podobny jak z kapustą: nasiona siejemy do wielodoniczek lub skrzyneczki, w temp. ok. 15–20°C. Kalafior kiełkuje dość szybko, a siewki znoszą niższe temperatury, więc można je dalej uprawiać w chłodniejszej szklarni. Ważne jest dokarmianie rozsad – mniej więcej od lutego, gdy roślinki mają po 1–2 liście właściwe, warto je **zasilać delikatnym nawozem wieloskładnikowym** (np. biohumusem), aby dobrze rosły, ale nie wybiegały. Rozsadę kalafiora sadzimy do gruntu pod osłonami **w połowie marca**, a zbiory przewidzimy na przełom maja i czerwca. Pamiętajmy, że **wczesne odmiany kalafiorów tworzą mniejsze róże**, ale za to szybciej plonują – można je też sadzić nieco gęściej. Przykładowe odmiany wczesne to ‘Maybach’, ‘Speedstar’ czy ‘Beta’.
* **Brokuł** – Również **brokuły** o krótkim okresie wegetacji można wysiewać **pod koniec stycznia**. Postępujemy podobnie jak z kalafiorem: siejemy do kuwet/doniczek, trzymamy w jasnym, raczej chłodnym miejscu. Brokuł wschodzi w ciągu 7–10 dni. Rozsadę warto wzmocnić przez dokarmianie i hartowanie. W marcu młode rośliny sadzimy do tunelu lub na grządki osłonięte włókniną. Pierwsze róże brokułów z tak wczesnego siewu zbierzemy w maju. Warto dodać, że wczesne brokuły mogą mieć mniejsze główki początkowe, ale za to szybko po zbiorze wydają liczne różyczki boczne.
* **Kapusta brukselska (brukselka)** – Choć brukselkę uprawia się głównie z siewu majowego na jesienny zbiór, doświadczalnie można **spróbować wysiać kilka nasion już zimą pod osłonami**. Jeśli mamy ogrzewany tunel, **koniec stycznia** to najwcześniejszy możliwy termin. Nasiona brukselki traktujemy jak inne kapustne: siejemy płytko, trzymamy w temperaturze ~18°C do skiełkowania, potem nieco chłodniej. Rozsadę w marcu przesadzamy do gruntu (pod osłoną). Tak wyprzedzona brukselka może pozwoli zebrać pierwsze małe główki już latem – jednak trzeba liczyć się z tym, że to mniej typowa uprawa, a główki mogą nie dorosnąć tak duże jak z późniejszego siewu. Zaletą będzie jednak wcześniejszy smak świeżej brukselki.
* **Por** – To jedno z warzyw, które **sieje się najwcześniej**, bo bardzo wolno rośnie. **Już w połowie stycznia** warto wysiać nasiona pora, zwłaszcza odmian wczesnych przeznaczonych na letni zbiór. Nasiona wysiewamy do skrzyneczek lub głębokich pojemników (por ma długi korzeń), przykrywamy cienką warstwą podłoża i folią dla utrzymania wilgoci. Optymalna temperatura wschodów to **15–20°C**, a pierwsze kiełki pojawią się po około 10–14 dniach. Siewki początkowo wyglądają jak cienka trawka – należy utrzymywać je w jasnym miejscu o temp. ok. 16°C, podlewać z umiarem i ewentualnie zasilać słabym roztworem nawozu, gdy trochę podrosną. Rozsadę pora wysadzamy na miejsce stałe **na przełomie marca i kwietnia** (do gruntu lub tunelu), gdy ma grubość ołówka. Wysiany w styczniu por osiągnie dojrzałość latem (lipiec), zapewniając wcześniejsze zbiory niż z siewu wiosennego.
* **Seler korzeniowy** – **Na początku stycznia** zaczynamy także wysiew **selera**. To warzywo o bardzo długim okresie wegetacji – od siewu do zbioru bulw mija nawet 5–6 miesięcy – dlatego **wczesny wysiew jest kluczowy**. Nasiona selera są drobne i długo kiełkują (nawet 3 tygodnie), a do tego najlepiej wschodzą w świetle (nie należy ich mocno przykrywać ziemią). Wysiewamy je do miseczek lub multiplatów z wilgotnym podłożem, lekko wciskając i tylko oprószając powierzchnię piaskiem. Pojemniki ustawiamy w ciepłym miejscu (ok. 20°C) i przykrywamy folią, by utrzymać wilgoć – ale codziennie wietrzymy, by zapobiec pleśni. Gdy siewki wypuszczą pierwsze listki, trzeba je przepikować, zapewniając im przestrzeń. Rozsadę selera przez całą zimę trzymamy w jasnym, umiarkowanie ciepłym pomieszczeniu, podlewamy i dokarmiamy nawozem wieloskładnikowym co 2-3 tygodnie (bardzo pomaga dodatek biohumusu). **W drugiej połowie maja** młode selery sadzimy do gruntu. Wysiane w styczniu zdążą wykształcić duże, dorodne bulwy jesienią.
* **Seler naciowy** – Podobnie jak korzeniowy, **seler naciowy również warto wysiać w styczniu**, bo potrzebuje wielu tygodni, by osiągnąć stadium sadzonki. Postępujemy tak samo (nasiona na powierzchni, zapewnienie wilgoci i ciepła ~20°C). Rozsadę selera naciowego uprawiamy w domu do maja, następnie hartujemy i sadzimy do gruntu lub tunelu. Wcześnie wysiany seler naciowy da nam **chrupiące łodygi już latem**, podczas gdy z wiosennego siewu zbiory przesunęłyby się na jesień.
* **Cebula (z nasion)** – Standardowo cebulę dymkę sadzi się wiosną, ale można też **uprawiać cebulę z nasion**, wysiewając je zimą pod osłonami. **Pod koniec stycznia** wysiewamy nasiona cebuli do skrzynek – najlepiej odmian wczesnych lub takich, które nadają się do długiego przechowywania (popularne odmiany do siewu to m.in. ‘Wolska’, ‘Sochaczewska’). Cebula z nasion kiełkuje w ciągu 10–14 dni w temp. pokojowej. Siewki wymagają dużo światła i raczej chłodniejszego otoczenia (ok. 15°C) po wschodach, by się nie pokładały. Gdy podrosną na 8–10 cm, można je przepikować do osobnych doniczek (lub przerwać, zostawiając co kilka cm). Rozsadę cebuli sadzimy do gruntu w kwietniu. Taki sposób uprawy pozwala uzyskać **duże cebule w jednym sezonie** (z siewu wprost do gruntu cebula posiana wiosną często daje tylko małe cebulki – dymki – do dalszej uprawy).
* **Pietruszka (z nasion)** – Pietruszka korzeniowa kiełkuje wolno i zazwyczaj wysiewa się ją wprost do gruntu wczesną wiosną. Jednak **można przyspieszyć zbiory pietruszki na natkę, wysiewając nasiona już pod koniec stycznia** do pojemników. Ponieważ korzeń pietruszki źle znosi przesadzanie, ten zabieg wykonujemy ostrożnie – najlepiej siać po kilka nasion do głębokich doniczek torfowych, które potem można wysadzić w całości do grządki. Nasion nie przykrywamy zbyt głęboko, utrzymujemy stale wilgotne podłoże (kiełkowanie trwa 2–3 tygodnie lub dłużej). Siewki trzymamy w temp. ok. 15–18°C. **Alternatywą jest uprawa pietruszki naciowej (listkowej)** – nasiona odmian na natkę również można wysiać zimą w pojemnikach i uzyskać wczesną zieleninę. Rozsadę (tak korzeniowej, jak i naciowej) hartujemy i sadzimy na miejsce stałe w kwietniu. W ten sposób pierwszą świeżą natką pietruszki będziemy się cieszyć już w maju, dużo wcześniej niż z siewu gruntowego.
* **Karczoch** – Mało popularny, ale bardzo ciekawy **karczoch zwyczajny** to bylina uprawiana często jako roślina jednoroczna (nie zawsze zimuje w naszym klimacie). Ma **wyjątkowo długi okres wzrostu** – od siewu do pojawienia się pąków kwiatowych (jadanych jako przysmak) mija wiele miesięcy. Dlatego **karczochy siejemy jak najwcześniej, najlepiej w styczniu**. Nasiona wysiewamy do doniczek z żyznym, przepuszczalnym podłożem, przykrywamy cienko ziemią. Do kiełkowania potrzebują ciepła (około 20°C) i sporej wilgoci. Wschody mogą pojawić się dopiero po 3–4 tygodniach, więc warto uzbroić się w cierpliwość. Siewki karczocha wymagają dużo światła; gdy mają po 2 liście właściwe, pikujemy je do osobnych dużych doniczek. Rozsadę uprawiamy w domu aż do **połowy maja**, kiedy to zahartowane rośliny sadzi się do gruntu na nasłonecznionej rabacie. Przy starannym nawożeniu i podlewaniu karczochy wysiane w styczniu potrafią wydać **pąki kwiatowe już pod koniec lata** (sierpień–wrzesień). To o kilka miesięcy wcześniej niż z siewu wiosennego, który zwykle nie zdąży zakwitnąć przed jesienią.

**Warzywa korzeniowe ozime – siew wprost do gruntu:** W tradycyjnym ujęciu styczeń nie jest czasem siewów na grządce, **są jednak wyjątki dla zaawansowanych ogrodników**. Jeśli gleba nie jest głęboko zamarznięta i możemy ją delikatnie spulchnić, można pokusić się o **ozimy siew niektórych warzyw**. Polega to na wysianiu nasion zimą, aby przeszły naturalną stratyfikację chłodem i wzeszły wczesną wiosną. Przykładowe gatunki i sytuacje:

* *Marchew ozima* – Istnieją odmiany marchwi przeznaczone do siewu późnojesiennego i zimowego (np. ‘Perfekcja’). W styczniu, podczas odwilży, można wysiać nasiona marchwi w przygotowaną wcześniej bruzdę i okryć agrowłókniną. Nasiona przeleżą w chłodzie, a gdy tylko temperatury wiosną pozwolą – wykiełkują bardzo wcześnie, zapewniając **zbiór młodej marchewki nawet miesiąc wcześniej** niż z siewu w kwietniu. Trzeba jednak pamiętać, że taka uprawa wymaga doświadczenia: nasiona nie mogą zamoknąć i zgnić, a gleba nie może być nadmiernie zmarznięta.
* *Pasternak, pietruszka* – Te warzywa korzeniowe również można siać późną jesienią lub zimą, bo **nasiona potrzebują chłodu do przerwania spoczynku**. W styczniu możliwy jest siew np. pietruszki wprost do zagonu (o ile nie ma silnego mrozu). Podobnie jak z marchwią, okrywamy zasiew przed ostrą zimą. Wiosną wzejdą wcześniej niż normalnie. W przypadku pietruszki ozimej trzeba jednak brać pod uwagę, że część nasion może nie przetrwać – warto siać nieco gęściej.
* *Czosnek ozimy* – Choć czosnku nie siejemy z nasion (tylko sadzimy ząbki), warto tu wspomnieć o tej uprawie. **Typowy termin sadzenia czosnku ozimego to październik-listopad**, ale jeżeli nie zdążyliśmy, a ziemia w styczniu nie jest zamarznięta, można jeszcze **posadzić ząbki czosnku** w trakcie łagodnej pogody zimowej. Umieszczamy je na grządce ok. 5–8 cm głęboko, okrywamy słomą lub włókniną. Ząbki przejdą okres chłodu i wiosną szybko wykiełkują. Plon będzie nieco opóźniony względem jesiennego sadzenia, ale wciąż wcześniejszy niż przy wiosennym sadzeniu jarego czosnku. To sposób na uratowanie sytuacji, gdy jesienią zabrakło czasu.

### Warzywa do uprawy w chłodnej szklarni (wczesny zbiór)

Osobną grupę stanowią warzywa, które **dobrze znoszą chłód i krótkie dni** – można je wysiać w styczniu **w nieogrzewanej szklarni, tunelu foliowym lub inspekcie**. Rośliny te kiełkują w niższych temperaturach i nie potrzebują bardzo dużo światła, by wystartować, za to **nie tolerują upałów**. Dzięki uprawie zimowej pod osłonami zapewnimy im idealne warunki do powolnego wzrostu, a **pierwsze zbiory nowalijek odbędą się wczesną wiosną**. Do tej kategorii należą m.in.:

* **Szpinak** – **Pod koniec stycznia** wysiewamy szpinak wprost do przygotowanych grządek w tunelu lub dużych skrzynek w szklarni. Szpinak to roślina dnia krótkiego – najlepiej rośnie w chłodnych warunkach, gdy temperatury są umiarkowane. **Kiełkuje już przy 2–4°C**, więc w zimnej szklarni wzejdzie bez problemu (o ile temperatura podłoża przekracza zero). Ważne jednak, by nie przegrzać szklarni, bo **powyżej 20°C szpinak szybko wybija w pędy kwiatowe** zamiast tworzyć liście. Utrzymujemy więc raczej chłód, wietrzymy w cieplejsze dni. W styczniu i lutym szpinak rośnie powoli z powodu krótkiego dnia – pierwsze młode listki pojawią się po około 2 tygodniach, ale na zbiory „garściami” trzeba poczekać około **6–8 tygodni**. **W połowie marca** powinniśmy móc zebrać już całkiem pokaźne rozetki szpinaku. Taki świeży szpinak z zimowej uprawy świetnie urozmaici wczesnowiosenną kuchnię, gdy brakuje jeszcze innych własnych warzyw. Warto siać odmiany zimujące lub przeznaczone do uprawy pod osłonami.
* **Rzodkiewka** – **Styczeń to również czas na pierwsze wysiewy rzodkiewki** pod osłony. W nieogrzewanym tunelu lub inspekcie możemy wysiać nasiona rzutowo lub w rządkach do skrzyni z wilgotną, żyzną ziemią. Rzodkiewka kiełkuje w temp. ok. 4–5°C (optymalnie 8–12°C) – w tunelu zimą takie warunki często panują w ciągu dnia, choć noce są zimne. Dobrze jest okryć zasiew na noc podwójną agrowłókniną. **Nasiona skiełkują po 7–10 dniach**, ale ze względu na niedobór światła rozwój będzie wolniejszy niż wiosną – pierwsze zgrubienia mogą być gotowe do wyrwania dopiero po **6–7 tygodniach**. Warto uzbroić się w cierpliwość, bo **smak pierwszej rzodkiewki** prosto z własnej szklarni wynagrodzi czekanie! Uwaga: rzodkiewkę w tunelu warto siać **równolegle ze szpinakiem** – oba warzywa lubią chłód i podobne warunki. Nie należy natomiast łączyć ich uprawy w jednym inspekcie z papryką czy pomidorami, które potrzebują wysokiej temperatury.
* **Sałata masłowa** – Wiele **odmian wczesnej sałaty** znosi temperatury bliskie 0°C, dlatego **pod osłonami możemy ją siać już zimą**. Najlepiej sprawdzają się popularne masłowe sałaty o szybkim tworzeniu główek (np. odm. ‘Mieszko’, ‘Kajtuś’). W styczniu wysiewamy nasiona sałaty do pojemników w szklarni (lekko przykrywamy ziemią). Kiełkowanie nastąpi w ciągu 7–14 dni, najobficiej w temp. 10–15°C (powyżej 20°C nasiona sałaty mogą w ogóle nie wykiełkować, bo wyższe temperatury indukują stan spoczynku!). **Siewki sałaty** pikujemy na rozsadniku pod osłonami w rozstawie ok. 5x5 cm, aby swobodnie rosły. W marcu, gdy podrosną i wytworzą 4–5 listków, sadzimy je do gruntu na zagon (można okryć włókniną) lub zostawiamy w tunelu do dalszej wegetacji. Pierwsze **jędrne główki sałaty** będziemy zbierać już **w kwietniu**. Dzięki styczniowemu siewowi sałaty uzyskuje się nowalijki znacznie wcześniej niż z tradycyjnego siewu marcowego.
* **Roszponka (rapunka)** – To listne warzywo zimowe, **wyjątkowo odporne na chłód**. Zazwyczaj sieje się je późnym latem i jesienią, by zimowało w gruncie, ale **można również siać roszponkę zimą w tunelu lub skrzynkach balkonowych**. Nasiona roszponki kiełkują już przy 5°C, a siewki wytrzymują przymrozki do -5°C. W styczniu wysiewamy je gęsto do skrzynki z wilgotnym podłożem i ustawiamy w chłodnym, widnym miejscu (inspekt, balkon przy dodatniej temp. lub chłodna weranda). Wschody następują po ok. 10 dniach. Ważne jest **równe utrzymanie wilgotności podłoża**, bo drobne siewki łatwo przesychają. Roszponkę uprawianą zimą można zbierać partiami, wycinając całe rozetki liści po 6–8 tygodniach od siewu. Można też zostawić ją do wiosny – przetrwa mrozy pod osłoną śniegu lub włókniny, a w marcu będzie gotowa do zbioru jako jedna z pierwszych zielenin.
* **Rukola (rokietta siewna)** – Popularna rukola, o pikantnych listkach używanych do sałatek, **również nadaje się do zimowej uprawy pod osłonami**. Jej nasiona kiełkują w kilka dni w temperaturze 8–10°C, a młode rośliny tolerują chłody. W styczniu można wysiać rukolę do skrzyneczki w tunelu, lekko przykrywając nasiona ziemią. Trzeba zapewnić **umiarkowane podlewanie** – rukola nie lubi nadmiaru wilgoci, bo w zastojach wody siewki gniją. Warto też **regularnie wietrzyć tunel**, by zapobiec pleśni. Pierwsze listki rukoli będą gotowe do ścinania po około 4–6 tygodniach (nieco później niż latem, z uwagi na krótki dzień). Rukola łatwo wybija w pęd kwiatowy przy cieple – dlatego zimowa, chłodna uprawa daje wyjątkowo smaczne i wolniej starzejące się liście.
* **Koper ogrodowy** – Choć koper jest rośliną dnia długiego (w lecie szybko kwitnie), można go **wysiewać w niewielkich ilościach zimą pod osłonami** dla pozyskania świeżego zielonego dodatku do potraw. Nasiona kopru ogrodowego zaczynają kiełkować już przy 3–5°C, jednak robią to wolno – w styczniu w inspekcie wschody mogą trwać nawet 3 tygodnie. Wysiewamy nasiona gęsto do skrzynki, przykrywamy centymetrową warstwą podłoża i utrzymujemy wilgotność. Siewki kopru wymagają dużo światła (inaczej będą wiotkie), więc tunel powinien być w miejscu dobrze nasłonecznionym. Zbyt gęsto rosnący koper można lekko przerwać. Młode, kilkunastocentymetrowe gałązki kopru da się ścinać już w marcu. Warto siać co 2–3 tygodnie kolejne porcje nasion dla ciągłości zbiorów. **Uwaga:** koperek uprawiany zimą będzie delikatniejszy i niższy niż ten letni, ale za to przedłuży nam sezon na to aromatyczne zioło w kuchni.

## Uprawa warzyw w domu zimą – na parapecie i nie tylko

Nie każdy dysponuje szklarnią czy tunelem, ale **nawet w mieszkaniu można zimą uprawiać niektóre warzywa** w pojemnikach. Co więcej, w warunkach domowych mamy szansę na **świeże witaminy już po kilkunastu dniach** od siewu, korzystając z tzw. **microgreens** i pędzenia warzyw. Oto kilka sposobów na warzywny ogródek w środku zimy:

* **Pędzenie cebuli na szczypior** – To najprostszy sposób na zbiór własnego warzywa zimą. Wystarczy wziąć kilka zdrowych małych cebul (np. cebulki dymki lub nawet zwykłe kuchenne, które zaczynają kiełkować) i **posadzić je do doniczki** wypełnionej wilgotną ziemią (można też ustawić cebule na wilgotnej wacie). Doniczkę trzymamy w **ciepłym, jasnym miejscu** – idealny będzie parapet kuchenny. Już po **2–3 tygodniach** zaczną wyrastać soczyście zielone pędy szczypioru. Możemy je ścinać sukcesywnie do kanapek, twarożku czy sałatek. Uprawa jest banalnie prosta: podlewamy, gdy podłoże przeschnie i pilnujemy, by cebule nie zgniły (nadmiar wody w podstawce wylewamy). Dzięki temu sposobowi zapewnimy sobie stały dopływ świeżego szczypiorku przez całą zimę – wystarczy co pewien czas dosadzać kolejne cebulki, gdy poprzednie się wyczerpią.
* **Pietruszka na natkę z korzenia** – Podobnie jak cebulę, **można pędzić pietruszkę** w domu dla uzyskania aromatycznej natki. W tym celu jesienią lub w sklepie kupujemy kilka zdrowych korzeni pietruszki z nienaruszonymi „główkami”. **W styczniu sadzimy korzenie pietruszki do doniczki** (mogą być ciasno, nawet co 3–4 cm, byle były w pionie) wypełnionej żyznym podłożem. Wierzchołki korzeni (skąd wyrastają liście) powinny lekko wystawać ponad powierzchnię ziemi. Doniczkę ustawiamy w chłodnym pomieszczeniu na około tydzień (pobudzi to korzenie do wytwarzania liści), po czym przenosimy na **jaśniejszy, cieplejszy parapet**. Korzenie regularnie podlewamy, by miały wilgoć. Już po **3–4 tygodniach** zaczną odrastać dorodne zielone liście pietruszki, gotowe do ścinania. W ten sposób w zimie możemy mieć ciągły zapas witaminowej natki prosto z doniczki. Co ważne, pietruszka dobrze rośnie w niższej temperaturze – jeśli mamy chłodne, widne pomieszczenie (np. werandę ~10°C), warto tam ją trzymać, wtedy liście będą krępe i zdrowe.
* **Pędzenie selera, buraka i innych warzyw na zielone liście** – Oprócz pietruszki, na parapecie można pędzić także inne warzywa korzeniowe dla młodych listków. Przykładowo: **seler korzeniowy** po umieszczeniu bulwy w doniczce wypuści aromatyczne liście selera naciowego, które wykorzystamy jak natkę. Podobnie **buraki ćwikłowe** – posadzone w płaskim pojemniku (częściowo zanurzone w wodzie lub ziemi) zaczną produkować czerwono-zielone liście bogate w witaminy, znane jako boćwina. Nawet **korzeń chrzanu** umieszczony w wilgotnym piachu puści świeże liście, które można drobno siekać do przyprawiania potraw (mają lekko chrzanowy posmak). Wszystkie te eksperymenty nie wymagają wiele miejsca – można je prowadzić nawet na kuchennym blacie. **Pamiętajmy tylko o podlewaniu** – pędzone korzenie muszą mieć stały dostęp do wilgoci, ale nie mogą być całkiem zalane wodą (bo zgniją).
* **Kiełki (microgreens)** – Prawdziwym witaminowym hitem zimy są **kiełki młodych roślin**, które z łatwością wyhodujemy w domu **bez ziemi**. W styczniu, tak jak przez cały rok, możemy uprawiać kiełki w specjalnej kiełkownicy, na wilgotnej watce albo w słoiku. Najpopularniejsze i najsmaczniejsze są: **kiełki rzodkiewki** (lekko pikantne), **kiełki brokuła** (łagodne, a przy tym to prawdziwa bomba sulforafanu wspierającego zdrowie), **kiełki lucerny (alfalfa)**, **soi mung** czy **soczewicy**. Kupujemy w sklepie ogrodniczym opakowanie nasion na kiełki (są specjalnie selekcjonowane, by były wolne od chemii i dobrze kiełkowały). Jak to zrobić? Przykładowo w słoiku: wsypujemy 1–2 łyżki stołowe nasion, zalewamy letnią przegotowaną wodą na 8 godzin, potem odlewamy wodę, a słoik zakrywamy gazą i stawiamy do góry dnem pod kątem, by resztki wody ściekały. Przepłukujemy nasiona 2 razy dziennie, za każdym razem odlewając wodę. **Już po 4–7 dniach** słoik wypełni się gotowymi kiełkami. Nadają się one do bezpośredniego spożycia – na surowo jako dodatek do kanapek, sałatek, dań orientalnych. Można je przechować w lodówce (do tygodnia), ale najlepiej jeść świeże. To **prawdziwa bomba witamin i enzymów** w środku zimy, która smakuje i wspomaga odporność. Uprawa kiełków jest dziecinnie prosta, a satysfakcja – ogromna.
* **Rzeżucha** – Choć rzeżucha (pieprzyca siewna) kojarzy się z ozdobą wielkanocną, nic nie stoi na przeszkodzie, by wysiewać ją przez całą zimę dla zdrowych, ostrych w smaku kiełków. **W styczniu rzeżucha rośnie doskonale na kuchennym parapecie**. Do uprawy nie potrzebuje ziemi – nasiona wystarczy rozsypać gęsto na wilgotnej watce rozłożonej na talerzyku lub w plastikowym pojemniku, postawić w ciepłym miejscu (powyżej 20°C) i pilnować, by podłoże nie wyschło (codziennie zraszamy je wodą). **Już po 5–7 dniach** wykiełkowana rzeżucha osiąga 5 cm wysokości i nadaje się do ścinania nożyczkami. Jej intensywnie zielone listki są bogate w witaminy (A, C, K) i mikroelementy, stanowią świetny dodatek do twarożku, jajek czy sałatek. **Uwaga:** w chłodniejszych mieszkaniach rzeżucha rośnie wolniej i może gorzej wschodzić, dlatego dobrze zapewnić jej temperaturę pokojową. Ważne jest też płukanie podłoża, jeśli używamy ligniny lub waty – stojąca woda może powodować pleśń. Najlepiej na spodzie pojemnika ułożyć warstwę gazy, na to watę – dzięki temu woda będzie równiej rozprowadzona. Rzeżuchę można wysiewać sukcesywnie co kilka dni, aby mieć ciągły zapas świeżych kiełków.

Jak widać, **uprawa warzyw na parapecie w styczniu** to głównie uzyskiwanie **świeżej zieleniny i kiełków**. Dzięki tym prostym metodom nawet zimą możemy uzupełnić dietę w witaminy z własnej „mini-uprawy”. To także świetny sposób na zachowanie ciągłości ogrodniczych działań, gdy za oknem śnieg – odrobina zieleni w doniczce cieszy oczy i podniebienie.

## Zioła wysiewane i uprawiane w styczniu

**Zioła** to kolejna grupa roślin, o której nie warto zapominać zimą. Wiele aromatycznych ziół możemy **uprawiać w domu przez cały rok** – część z nich świetnie rośnie z siewu, inne łatwiej kupić jako sadzonki w sklepie (np. mięta, rozmaryn) i po prostu uprawiać na kuchennym parapecie. Skupmy się jednak na tym, **jakie zioła warto wysiać już w styczniu**, zwłaszcza jeśli chcemy uzyskać latem dorodne rośliny na ziołowej rabacie lub balkonie.

* **Bazylia** – To wprawdzie zioło jednoroczne i ciepłolubne, ale **doskonale nadaje się do uprawy w domu zimą**. Możemy wysiać nasiona bazylii do doniczki z lekką, przepuszczalną ziemią (nasion nie przysypujemy głęboko, wystarczy wciskać je w podłoże). Doniczkę trzymamy w **ciepłym miejscu (20–25°C)** i dbamy o stałą wilgotność (można nakryć folią z dziurkami, by utrzymać mikroklimat do wschodów). Bazylia wschodzi po 7–10 dniach. Siewki wymagają bardzo dużo światła – zimą najlepiej ustawić je na południowym oknie lub doświetlać lampą, inaczej będą wiotkie. Warto wysiewać nasiona gęściej i później **przepikować** młode roślinki po 2–3 do większych doniczek. **Już po około 6–8 tygodniach** od siewu bazylia wyrośnie na krzaczki o wysokości 10–15 cm, z których można obrywać pierwsze listki. Uprawiana w styczniu bazylia da nam zbiory przez całą wiosnę (o ile zapewnimy jej ciepło >18°C i brak przeciągów). Dodatkowym plusem jest to, że w maju takie wyhodowane w domu sadzonki bazylii możemy wysadzić na balkon lub do ogrodu – będą znacznie silniejsze niż rośliny ze sklepu. **Uwaga:** bazylia jest bardzo wrażliwa na zimno – podczas wietrzenia pomieszczeń nie narażajmy jej na mroźne powietrze.
* **Oregano (lebiodka)** – **Wieloletnie zioła śródziemnomorskie**, takie jak oregano, majeranek czy tymianek, mają drobne nasiona i dość wolno rosną w pierwszych tygodniach. Dlatego **styczeń to dobry moment na ich wysiew**. Nasiona oregano wysiewamy powierzchniowo do miseczki z piaskowo-torfowym podłożem – nie przykrywamy ziemią, tylko lekko dociskamy i zraszamy wodą. Całość warto nakryć przezroczystą pokrywką lub folią, żeby utrzymać wilgotność. Oregano kiełkuje w temperaturze **18–20°C** po 10–14 dniach. Siewki są bardzo drobne, wymagają dużo światła (inaczej się wyciągną). Gdy troszkę podrosną, **pikujemy oregano kępkami** (po kilka siewek) do małych doniczek. W domu rośnie dość powoli, ale systematycznie – należy je umiarkowanie podlewać i zapewnić dużo słońca. Do lata wyhodujemy z nasion dorodne kępki przyprawowej lebiodki, które latem można wysadzić do gruntu lub wystawić w doniczkach na balkon. Świeże listki oregano wyhodowanego zimą wykorzystamy oczywiście już wiosną do potraw (np. włoskich dań czy zup). Podobnie jak oregano, **w styczniu można wysiać macierzankę (tymianek)** – proces przebiega analogicznie, też ma maleńkie nasiona i rośnie wolno. Zaletą tak wczesnego siewu jest to, że rośliny zakwitną latem i jesienią będą już na tyle silne, by łatwiej przetrwać kolejną zimę w ogrodzie.
* **Kolendra siewna** – To jednoroczne zioło lubiące chłodniejszy klimat (inaczej niż bazylia). **Kolendrę można siać zimą w domu**, ale uprawia się ją raczej dla zielonych liści niż nasion (bo do wydania nasion potrzebuje pełnego lata i długiego dnia). Wysiewamy nasiona kolendry (są dość duże) po 2–3 sztuki do doniczek z uniwersalnym podłożem, przykrywamy warstwą ziemi o grubości ok. 0,5–1 cm. Doniczki stawiamy w miejscu o temp. **15–18°C** – kolendra nie potrzebuje aż tak wysokiej temperatury jak bazylia, wręcz lepiej rośnie w lekkim chłodzie i przy wyższej wilgotności powietrza. Kiełkowanie trwa 10–14 dni. Gdy siewki osiągną wysokość ok. 5 cm, warto je przerwać, zostawiając najsilniejszą w doniczce lub przesadzić do osobnych pojemników. Kolendra lubi słońce, ale zbyt wysoka temperatura i suche powietrze mogą sprawić, że szybko zakwitnie (co w uprawie na natkę jest niepożądane). Dlatego dobrze rośnie np. na chłodniejszym parapecie w sypialni czy werandzie. **Liście kolendry** można zacząć ścinać już po około 6 tygodniach od siewu – najlepiej odrywać zewnętrzne listki, zostawiając stożek wzrostu, wtedy roślina się rozkrzewi i będzie dawać natkę przez dłuższy czas. Świeża kolendra jest niezastąpiona w kuchni azjatyckiej czy meksykańskiej, więc warto mieć ją pod ręką. W maju nasze domowe sadzonki kolendry można też wysadzić do ogródka ziołowego, gdzie latem zakwitną i wydadzą aromatyczne nasiona.
* **Majeranek** – **Majeranek ogrodowy** to popularne jednoroczne zioło, które wprawdzie sieje się zwykle wprost do gruntu w maju, ale **można zacząć wcześniej w domu**. Wysiew w styczniu pozwoli nam cieszyć się świeżym majerankiem już wiosną na parapecie, a także da większe rośliny do wysadzenia na rabatę ziołową w maju. Nasiona majeranku są drobne – wysiewamy je na powierzchnię ziemi w niewielkiej doniczce, lekko dociskamy i zraszamy. Trzymamy w ciepłym miejscu (20°C); kiełkowanie trwa zwykle 7–10 dni. Siewki po wzejściu przenosimy w jasne, ale nie przegrzane miejsce (majeranek lubi umiarkowane ciepło). Gdy podrosną na 3–4 cm, **pikujemy je** – najlepiej małymi kępkami – do kilku doniczek, dzięki czemu uzyskamy gęstsze kępki zioła. Majeranek wymaga stałej, lecz umiarkowanej wilgoci – nie można go ani przesuszyć, ani przelać. Pierwsze listki można skubać już w 6–8 tygodni po siewie. W domu warto go prowadzić w temp. poniżej 20°C, bo w zbyt ciepłych warunkach i słabym świetle może się wyciągać. Od wiosny zahartowane sadzonki przenosimy do ogrodu – tam osiągną pełnię aromatu.
* **Szałwia lekarska** – To **wieloletnie zioło** o ozdobnych srebrzystych liściach i pięknych fioletowych kwiatach. Szałwię można rozmnażać przez sadzonki, ale z powodzeniem też **przez wysiew nasion, który warto zrobić zimą**. Nasiona szałwii są średniej wielkości; siejemy je w styczniu do skrzyneczki z lekkim podłożem, przykrywając 0,5 cm warstwą ziemi. W temperaturze pokojowej (18–22°C) wschody pojawią się już po tygodniu. Siewki szałwii rosną dość szybko – gdy mają po kilka cm wysokości i po 2 pary liści, **pikujemy je do osobnych doniczek**. Umieszczamy je w możliwie jasnym miejscu (szałwia lubi słońce). Rośliny rosnące od stycznia zdążą do maja osiągnąć kilkanaście centymetrów wysokości, rozkrzewić się i wytworzyć mocne korzenie. Dzięki temu po wysadzeniu na rabatę ziołową latem często **zakwitają już w pierwszym roku uprawy** (normalnie szałwia z siewu wiosennego kwitnie dopiero w kolejnym sezonie). Uprawiając szałwię zimą w domu, pamiętajmy o umiarkowanym podlewaniu i wietrzeniu pomieszczenia – w zatęchłym, wilgotnym powietrzu zioła mogą być atakowane przez pleśń.
* **Lawenda** – To ceniona roślina przyprawowa i lecznicza (choć częściej traktowana jako ozdobna). **Nasiona lawendy wąskolistnej** kiełkują powoli i często nierównomiernie, bo wymagają **stratyfikacji chłodnej**. Dlatego jeżeli chcemy wyprodukować własne sadzonki lawendy z nasion, **powinniśmy zacząć w styczniu**. Jak to zrobić? Najlepiej wysiać nasiona do wilgotnego piasku lub na zwilżoną watkę ułożoną na talerzyku, a następnie całość wstawić do lodówki (temperatura 1–5°C) na okres około **4–6 tygodni**. Ten zabieg naśladuje zimowe warunki i przełamuje uśpienie nasion. Po tym czasie nasiona wysiewamy do doniczek z ziemią (lekko je przysypujemy) i przenosimy do ciepłego miejsca (~20°C). Kiełkowanie może jeszcze trochę potrwać – pierwsze siewki lawendy często pojawiają się **dopiero po 3–4 tygodniach** od wyjęcia z chłodu. Gdy wzejdą, ustawiamy je w jasnym, umiarkowanie ciepłym miejscu (15–18°C). Młode lawendy dość szybko tworzą listki – gdy osiągną wysokość ~5 cm, pikujemy każdą siewkę do osobnego małego kubeczka, żeby się rozkrzewiła. W domu uprawiamy je do lata, niezbyt obficie podlewając (lawenda nie lubi nadmiaru wody). **Latem wynosimy sadzonki na dwór**, pozwalając im się zaaklimatyzować. Jesienią prawdopodobnie nie zakwitną jeszcze, ale za to solidnie się ukorzenią i dobrze przezimują (najlepiej w chłodnym pomieszczeniu lub zadołowane w ogródku). W kolejnym roku od wiosny będą już pełnowartościowymi krzaczkami, obsypanymi kwiatami. Wyhodowanie lawendy z nasion to proces rozciągnięty w czasie, ale styczniowy start daje największą szansę na sukces.

Podsumowując, **w styczniu siejemy głównie te zioła, które mają długi cykl rozwojowy albo które chcemy wcześniej wykorzystać w kuchni**. Bazylia, majeranek czy kolendra zapewnią nam świeży zbiór listków za kilka tygodni, a oregano, tymianek, szałwia czy lawenda – dzięki wczesnemu startowi – zdążą się dobrze rozrosnąć przed latem i część z nich zakwitnie już w pierwszym roku. **Większość ziół doskonale czuje się na domowym parapecie** zimą, o ile damy im dużo światła (naturalnego lub doświetlania) i w miarę stałe warunki (bez dużych wahań temperatury). Dzięki styczniowym wysiewom ziół nie tylko zyskamy satysfakcję z własnej hodowli od nasionka, ale też zaoszczędzimy – sadzonki ziół w centrach ogrodniczych bywają drogie, a my będziemy mieli ich pod dostatkiem z domowej produkcji.

## Kwiaty jednoroczne i ozdobne do wysiewu w styczniu

Miłośnicy kwiatów również **mają w styczniu co robić**. To właśnie teraz zaczynamy wysiew wielu **roślin ozdobnych o długim okresie wegetacji**, zwłaszcza **jednorocznych kwiatów letnich**, które chcemy podziwiać w pełnym rozkwicie już od wczesnej wiosny. Wśród ogrodników krąży nawet pojęcie **„piątki szklarniowej”** – to pięć gatunków jednorocznych kwiatów, które **wysiane w styczniu, zakwitną już w maju**, podczas gdy normalnie siane wiosną – dopiero latem. Do tej „wielkiej piątki” należą:

* **Begonia stale kwitnąca** (Begonia semperflorens) – drobna begonia o błyszczących liściach i mnóstwie drobnych kwiatków,
* **Lobelia przylądkowa** (Lobelia erinus) – niska roślina o drobnych niebieskich, białych lub fioletowych kwiatkach, idealna na obwódki i do skrzynek,
* **Petunia ogrodowa** (Petunia × hybrida) – popularna petunia o dzwonkowatych kwiatach (różne kolory), w tym odmiany zwisające (surfinie),
* **Szałwia błyszcząca** (Salvia splendens) – efektowna roślina rabatowa o intensywnie czerwonych (czasem fioletowych lub białych) kwiatostanach przypominających płonące pochodnie,
* **Żeniszek meksykański** (Ageratum houstonianum) – jednorocznik o puszystych kwiatach, zwykle niebieskich, zebranych w gęste baldachy, świetny na obwódki.

Wymienione wyżej gatunki naprawdę **warto wysiać już w styczniu lub na początku lutego**, by móc cieszyć się ich kwiatami jak najwcześniej. Poza tą piątką, w styczniu **wysiewamy także nasiona innych roślin ozdobnych jednorocznych i wieloletnich**, zwłaszcza tych, które: albo **potrzebują długiego czasu na wzrost**, albo **lepiej kiełkują po chłodnym okresie** (zimowe wysiewy to dla nich stratyfikacja). Poniżej przedstawiamy listę popularnych **kwiatów do siewu w styczniu** oraz kilka mniej oczywistych propozycji, by Twój ogród wyróżniał się bogactwem gatunków:

* **Pelargonia rabatowa i bluszczolistna** (Pelargonium × hortorum i Pelargonium peltatum) – Pelargonie to ulubione kwiaty balkonowe, które zazwyczaj kupuje się jako gotowe sadzonki w maju. Jednak **siew nasion pelargonii w styczniu** pozwala samodzielnie wyhodować dużo więcej sadzonek, często w ciekawych kolorach niedostępnych w sklepach. Nasiona pelargonii są dość duże i twarde – przed siewem warto je **namoczyć przez dobę** w letniej wodzie, co przyspieszy kiełkowanie. Siejemy je pod koniec stycznia (lub na początku lutego) do kuwet wypełnionych lekkim podłożem (np. ziemia do kwiatów z dodatkiem perlitu). Nasiona przysypujemy cienką warstwą piasku lub bardzo drobnej ziemi. Skrzynkę nakrywamy folią z dziurkami. **Optymalna temperatura wschodów to 20–22°C**, a pierwsze kiełki pojawiają się po 7–10 dniach (czasem do 14 dni). Gdy siewki mają po 2 liście właściwe, **pikujemy je** ostrożnie pojedynczo do małych doniczek. Pelargonie bardzo lubią słońce – już rozsadę staramy się trzymać w najjaśniejszym możliwym miejscu (ewentualnie doświetlamy). W ciągu zimy przesadzamy je stopniowo do coraz większych doniczek, by miały miejsce na korzenie. Do gruntu lub skrzynek balkonowych trafią dopiero **po 15 maja**, bo są wrażliwe na mróz. Do tego czasu powinny już ładnie się rozkrzewić. Prawdopodobnie **pierwsze pąki kwiatowe pojawią się u nich jeszcze w domu, w maju**, bo pelargonie wysiane w styczniu mogą zakwitnąć po około 4 miesiącach uprawy. To wspaniała satysfakcja zobaczyć własnoręcznie wyhodowane kolorowe kwiaty pelargonii na balkonie!
* **Heliotrop peruwiański** (Heliotropium arborescens, zwany też peruwiańskim) – Ta nieco staroświecka roślina rabatowa o przepięknym waniliowym zapachu drobnych fioletowych kwiatów ma długi okres kiełkowania i wzrostu. Dlatego **heliotrop wysiewamy jak najwcześniej – najlepiej na początku stycznia**. Jego nasiona mają pewną szczególną cechę: **lepiej kiełkują po przechłodzeniu**. Warto zatem przed siewem poddać nasiona **tygodniowej stratyfikacji w lodówce** (np. zawijając je w wilgotny papier i trzymając w temp. 2–5°C przez 7–10 dni). Po takim zabiegu wysiewamy je do skrzyneczki z ziemią, nie za gęsto, lekko dociskamy do podłoża (można tylko minimalnie przysypać piaskiem). Zapewniamy im temp. **około 20–22°C**. Heliotrop kiełkuje dość nierównomiernie i wolno – pierwsze siewki mogą wyjść po 2–3 tygodniach, ale kolejne nawet po miesiącu. Trzeba więc uzbroić się w cierpliwość, utrzymując stale lekko wilgotne podłoże. Gdy tylko siewki ukażą liście, ustawiamy pojemnik w **bardzo jasnym miejscu** (inaczej się wyciągną). W fazie 2 liści pikujemy je do doniczek. Heliotrop lubi umiarkowane temperatury podczas wzrostu (18–20°C) – w zbyt wysokiej może chorować. Pod koniec maja sadzimy rozsady do gruntu lub skrzynek. **Zakwita zwykle dopiero w lipcu**, ale wysiany w styczniu – zdąży bujnie zakwitnąć i pachnieć aż do jesieni. Gdybyśmy wysiali go dopiero w marcu, mógłby nie zdążyć w pełni rozwinąć kwiatów przed końcem lata.
* **Begonia stale kwitnąca** – Wspomniana już w „piątce szklarniowej” begonia jest klasykiem rabat cienistych i doniczek. **Jej nasiona są bardzo drobne jak pył** (często sprzedawane jako otoczkowane dla ułatwienia siewu). Begonie wysiewamy **już na początku stycznia**, bo od siewu do kwitnienia mijają około **5 miesięcy**. Nasion nie przykrywamy ziemią (potrzebują światła do kiełkowania) – wystarczy równomiernie rozrzucić je na powierzchni wilgotnego podłoża i delikatnie przyklepać. Pojemnik nakrywamy szybą lub folią, by utrzymać wilgotność. Trzymamy w miejscu ciepłym (**25°C** to idealna temp. do wschodów begonii). Kiełkowanie trwa 2–3 tygodnie. Siewki begonii są mikroskopijne, wymagają ostrożności przy podlewaniu (najlepiej podlewać je od dołu przez zanurzenie pojemnika w wodzie, albo spryskiwać mgiełką, żeby ich nie wybić z podłoża). Kiedy pojawią się pierwsze listki, stopniowo przyzwyczajamy je do niższej temp. (begonie lubią ok. 18–20°C podczas dalszej uprawy) i **pikujemy** – najlepiej przy użyciu patyczka, umieszczając po 1–2 siewki do małych doniczek lub multiplatów. Rozsadę begonii często trzeba pikować **dwukrotnie**: pierwszy raz z siewki do małych komórek, a po kolejnych paru tygodniach do większych palet/doniczek, bo rosną sukcesywnie. Begonie stale kwitnące nie lubią silnego słońca podczas wzrostu – najlepiej uprawiać je w miejscu z rozproszonym światłem. W drugiej połowie maja sadzonki będą gotowe do wysadzenia na rabaty i do skrzynek. Zaczną wtedy niemal od razu kwitnąć i **nie przestaną aż do przymrozków**. Wysiłek włożony zimą w produkcję rozsady wynagrodzą nam piękne kobierce kwiatów latem.
* **Lobelia przylądkowa** – Jej nasiona są podobnie drobne jak u begonii. **Wysiewamy lobelię w styczniu lub lutym**, rzutowo na tackę z ziemią, nie przykrywając nasion podłożem (tylko lekko dociskamy). Kiełkowanie trwa ok. 2 tygodnie w temp. 20°C. Siewki lobelii są tak gęste i drobne, że **pikujemy je „kępkami”** – nabieramy patyczkiem grupkę 5–10 siewek i umieszczamy razem w jednej małej doniczce. Dzięki temu później uzyskamy ładne, zwarte kępy kwiatów. Lobelia wschodzi i rośnie lepiej, gdy noce są chłodne (ok. 15°C). W domu starajmy się zapewnić jej dużo światła i niezbyt wysoką temperaturę, a będzie zdrowo rosła. W drugiej połowie maja sadzimy całe te kępki na miejsce stałe – odległość co 15 cm. **Zakwita wcześnie, bo już w czerwcu**, i kwitnie do jesieni. Styczniowy siew zapewni nam długie kaskady niebieskich (lub białych) kwiatów nawet o miesiąc wcześniej, niż gdybyśmy czekali z siewem do marca.
* **Petunia i surfinia** – **Nasiona petunii** są równie drobne jak u lobelii – wysiew w styczniu wygląda tak samo: powierzchniowo, pod szybkę, w ciepłe miejsce (~22°C). **Wschody pojawią się po ok. 10–14 dniach**. Siewki petunii pikujemy pojedynczo do palet, gdy tylko da się je uchwycić (2–3 tygodnie od skiełkowania). Petunie wymagają bardzo dużo światła – zimą konieczne może być doświetlanie, inaczej rośliny będą słabe. Warto też utrzymywać dość suchy mikroklimat wokół nich i wietrzyć pomieszczenie – petunie są podatne na **zgorzel siewek** przy nadmiarze wilgoci (gdy młode rośliny nagle się przewracają i gniją przy ziemi). Zapobiega temu umiarkowane podlewanie i przewiew. Rozsadę rosnącą już w osobnych doniczkach dobrze jest **kilkukrotnie uszczyknąć** (czyli przyciąć wierzchołki), aby się ładnie rozkrzewiła. W maju sadzonki mają często po kilkanaście cm i zaczynają tworzyć pąki. Wysadzamy je do skrzynek balkonowych lub na rabaty po połowie maja. **Kwitną od czerwca do pierwszych przymrozków**. Petunie z tak wczesnego siewu (styczeń) są w stanie stworzyć prawdziwe kwiatowe kaskady już na początku lata – podczas gdy siew lutowy czy marcowy da pełnię kwitnienia dopiero pod koniec lipca. **Surfinie** (zwisające odmiany petunii) generalnie nie mnoży się z nasion (to zazwyczaj sterylne mieszańce mnożone przez sadzonki pędowe), ale w handlu bywają nasiona tzw. petunii kaskadowych – uprawiamy je identycznie jak zwykłe petunie.
* **Szałwia błyszcząca** – Nasiona szałwii są nieco większe od petunii, łatwiejsze w siewie. **Wysiewamy szałwię w styczniu** do pojemnika z ziemią, przysypując nasiona cienką warstwą podłoża (mniej więcej 2-krotność grubości nasiona). W temperaturze **16–20°C** szałwia wschodzi szybko, po około tygodniu. Jeżeli nie zdążymy w styczniu, można siać ją także na początku lutego – nadal zakwitnie wcześnie. Siewki rosną dość żwawo – po pojawieniu się pierwszej pary liści właściwych **pikujemy je** do multiplatów. Szałwia błyszcząca nie jest bardzo wymagająca co do światła, ale oczywiście im jaśniejsze stanowisko, tym lepiej wybarwiają się później liście i kwiaty. Ciekawostka: można **stopniować siewy szałwii** – np. część nasion wysiać w styczniu, część w lutym, a część w marcu. Otrzymamy wtedy rozsady kwitnące kolejno: te styczniowe już w maju, lutowe w czerwcu, marcowe w lipcu. Pozwoli nam to **utrzymać rabatę w pełnym kwiatowym blasku przez całe lato**, bo świeżo kwitnące rośliny będą zastępować te przekwitające. Szałwia wysiana zimą zazwyczaj zaczyna kwitnąć pod koniec wiosny i nie przestaje do jesieni. Jest dość odporna na warunki, jedynie w okresie produkcji rozsady uważajmy na **nadmiar wilgoci w glebie**, żeby nie dopuścić do gnicia korzeni.
* **Żeniszek meksykański** – Wysiew **od stycznia do połowy lutego** jest dla tej rośliny najkorzystniejszy. Nasiona żeniszka są drobniutkie; wysiewamy je powierzchniowo, tylko lekko mieszając z wierzchnią warstwą piasku. **Do kiełkowania żeniszek potrzebuje światła**, więc lepiej go nie zasypywać. W temperaturze 15–18°C pierwsze siewki mogą pokazać się już po 5–7 dniach (to dość szybko!). Co ciekawe, **żeniszek nie wymaga wysokiej temperatury** – dobrze rośnie w chłodniejszym inspekcie. Możemy go więc siać w szklarni nieogrzewanej już na przełomie stycznia i lutego, wtedy po prostu wschody pojawią się nieco później, gdy trafi się kilka cieplejszych dni. Po wykiełkowaniu roślinki pikujemy i dalej uprawiamy w warunkach 12–15°C, dzięki czemu będą krępe. Żeniszek nie lubi przesuszenia – pamiętajmy o regularnym podlewaniu, ale dawkujmy wodę umiarkowanie (ziemia wilgotna, nie mokra). Sadzonki sadzimy do gruntu w drugiej połowie maja. **Zakwitają szybko, często już na początku czerwca**, tworząc urocze niebieskie dywaniki. Im wcześniej wysiane, tym szybciej i obficiej kwitną – dlatego styczniowy siew daje najlepsze wyniki.
* **Aksamitki, cynie i inne szybko rosnące kwiaty jednoroczne** – Gatunki o krótszym okresie wegetacji (takie jak aksamitka, kosmos, słonecznik, dimorfoteka, nagietek, czarnuszka i wiele innych uprawianych z siewu wprost do gruntu) **zazwyczaj siejemy dopiero wiosną**, bo wysiane zbyt wcześnie w domu wybujałyby przed czasem. Nie ma sensu w styczniu wysiewać wszystkiego – młode siewki niektórych roślin (np. **aksamitki**) potrzebują dużo światła i szybko rosną, więc czekamy z nimi do marca, bo w zimie nie stworzymy im idealnych warunków. Jeśli jednak **bardzo chcemy przyspieszyć kwitnienie np. ukochanych cynii czy astrów**, możemy **spróbować mini-wysiewu w końcu stycznia**: wysiać dosłownie kilka nasion danego gatunku do małej doniczki i intensywnie doświetlać. Taka zabawa pozwoli otrzymać pojedyncze kwitnące rośliny wcześniej (np. cynie kwitnące już w czerwcu zamiast lipca), ale nie jest to ekonomicznie uzasadnione w większej skali – lepiej skupić się na gatunkach, które naprawdę **tego potrzebują ze względu na długi rozwój** (jak wymienione we wcześniejszej liście).
* **Koleus (pokrzywka ozdobna)** – **Koleus Blumego**, znany jako pokrzywka, to popularna roślina o barwnych liściach. Choć wielu ogrodników kupuje gotowe sadzonki wiosną, koleusy łatwo wyhodować z nasion, jeśli zrobimy to wcześnie. **Wysiewamy nasiona koleusa w styczniu** do wilgotnego podłoża, nie przysypując ich ziemią (są malutkie). Kiełkowanie następuje po około 10–14 dniach w temp. 20–22°C. Siewki rosną umiarkowanie szybko – w fazie 2–3 liści pikujemy je do doniczek. Koleus lubi ciepło i półcień – podczas produkcji rozsady staramy się zapewnić temp. min. 18°C i niezbyt ostre słońce (zbyt silne światło może przypalić delikatne listki). Ważne: już młode rośliny zaczynają wybarwiać liście – warto wiedzieć, że **barwy koleusów lepiej się wyrażają przy pewnej dawce promieni słonecznych**, ale bez przesady. Nasze styczniowe koleusy będą już ładnie wybarwione w maju, kiedy to wysadzimy je do skrzynek lub na rabaty. Pewnie też spróbują zakwitnąć latem (mają niepozorne kwiatki na szpiczastych kłosach) – te kwiatostany najlepiej usuwać, by roślina lepiej się krzewiła i piękniej listniała. Plusem siania koleusów samemu jest możliwość zdobycia ciekawych odmian z mieszanki nasion – liście mogą być zielono-różowe, purpurowo-żółte, nakrapiane, o różnych kształtach. To czyni nasz kwietnik bardziej oryginalnym niż u sąsiada.
* **Goździki ogrodowe (np. goździk Szabo)** – W styczniu warto pomyśleć także o **kwiatach dwuletnich lub bylinach, które mogą zakwitnąć w pierwszym roku przy bardzo wczesnym siewie**. Przykładem są szlachetne goździki ogrodowe, tzw. goździki Szabo (Dianthus caryophyllus Chabaud) – odmiana goździka o pięknych, dużych kwiatach, która *normalnie potrzebuje chłodu zimy, by zakwitnąć następnego roku*. Ale ogrodnicy opracowali sposób, by zakwitł latem w tym samym roku: **trzeba wysiać go już w styczniu**. Wysiewamy nasiona goździka do pojemnika z przepuszczalną ziemią, przykrywamy 0,5 cm warstwą podłoża. W temperaturze pokojowej wschody nastąpią po ok. 10 dniach. Siewki goździków dość dobrze radzą sobie w warunkach zimowych, byle zapewnić im światło. Gdy mają po ok. 2 pary liści, pikujemy je do doniczek lub palet (pojedynczo). Uprawiamy w dość chłodnym miejscu – np. weranda 12–15°C (w takich warunkach będą krępe). W kwietniu warto wynosić je w ciągu dnia na zewnątrz (hartować), a w maju wysadzić do gruntu. **Goździki Szabo wysiane w styczniu potrafią zacząć kwitnąć już w lipcu** i kwitną do jesieni, podczas gdy siane w marcu mogłyby nie zdążyć przed jesiennymi chłodami. Podobnie można spróbować z innymi bylinami i dwuletnimi: np. **bratki (fiołki ogrodowe)** – zazwyczaj sieje się je latem i zakwitają w kolejnym wiosennym sezonie, ale jeśli wysiejemy odmiany wielkokwiatowe w styczniu w ciepłym inspekcie, to istnieje szansa, że część z nich zakwitnie już pod koniec lata tego samego roku. Nie jest to standardowa praktyka, bo bratki lubią naturalny chłód w okresie wschodów, niemniej warto o niej wspomnieć jako ciekawostce dla ambitnych.
* **Kwiaty jednoroczne wysiewane zimą do gruntu (stratyfikacja)** – Ciekawym zagadnieniem jest **wysiew niektórych nasion kwiatów wprost do gruntu lub na rozsadnik zimą**, **aby przeleżały do wiosny**. Ta metoda dotyczy roślin, których nasiona potrzebują przechłodzenia lub bardzo wczesnego startu. Możemy w styczniu (jeśli pogoda pozwoli) wysiać np.: **mak polny**, **chaber bławatek**, **czarnuszkę damasceńską**, **godecję (klarkię)**, **łubin** jednoroczny czy **smagliczkę nadmorską** – ich nasiona spoczywające w zimnej glebie wykiełkują od razu wczesną wiosną. Da to **efekt wcześniejszego kwitnienia** – np. maczki zakwitną już w maju, chabry również tuż po nich. Podobnie można postąpić z **bylinami mrozoodpornymi**: np. wysiać na przełomie stycznia i lutego do pojemników na dworze nasiona **ostróżek, rudbekii, przegorzanu, jeżówki, szarotki, dziewanny** i wielu innych bylin, które **wymagają stratyfikacji**. One naturalnie przejdą zimno, a wiosną wykiełkują. To sposób często stosowany w szkółkach bylin – nasiona wysiewa się zimą na zagonie i przykrywa ściółką śniegową lub włókniną, a w marcu-kwietniu widać już młode roślinki. Jeśli chcesz więc wzbogacić ogród w trudniejsze do kupienia gatunki bylin, możesz zaryzykować taki zimowy wysiew. Trzeba jednak sporo wiedzy i wyczucia: nasion nie może wymyć, nie mogą spleśnieć, a mróz nie może rozsadzić doniczki. Mniej doświadczeni mogą po prostu **wykorzystać styczeń na zaplanowanie nasadzeń** i zakup nasion bylin, a ich wysiew rozpocząć w kontrolowanych warunkach w marcu.

Podsumowując tę obszerną listę: **w styczniu siejemy głównie te kwiaty, które długo kiełkują lub mają długi czas od wysiewu do kwitnienia**. Dzięki temu zdążą rozwinąć się do maja i cieszyć nas kwiatami już od późnej wiosny. Rośliny, które rosną szybko i kwitną kilka tygodni po siewie, spokojnie poczekają do wiosny – nie warto zajmować nimi miejsca na parapecie w styczniu. Skupmy się na **„maratończykach” w świecie kwiatów**, aby zapewnić im jak najdłuższy sezon wzrostu.

**Warunki dla styczniowych siewek kwiatów:** Nasiona wysiewane zimą (zwłaszcza te drobne z piątki szklarniowej) często potrzebują **specjalnego traktowania**. Przede wszystkim **lekka, sterylna ziemia do wysiewu** – najlepiej kupna mieszanka torfu z piaskiem lub perlitem, żeby uniknąć patogenów. Pojemniki powinny mieć drenaż, żeby nadmiar wody odpływał. **Temperatura**: większość kwiatów jednorocznych lubi ciepło do wschodów (~20°C), ale potem siewki wolą nieco chłodniej (~15–18°C), żeby były krępe. **Światło**: to kluczowe – ustawiamy rozsady w najjaśniejszym możliwym miejscu. W styczniu dni są bardzo krótkie, więc **doświetlanie** bywa niezbędne (szczególnie dla petunii, begonii, pelargonii). Można użyć specjalnych lamp do roślin LED, emitujących pełne widmo światła dziennego – włączamy je na kilka godzin dziennie rano i wieczorem, by rośliny łącznie miały 12–14 godzin jasności. **Wilgotność**: przykrywamy wysiane nasiona folią lub pokrywą, ale codziennie wietrzymy, by nie zbierała się pleśń. Zraszamy podłoże, gdy przesycha – młode siewki najlepiej podlewać od dołu lub bardzo delikatną mgiełką, by ich nie połamać. **Pikowanie**: po kilku tygodniach, gdy roślinki są zbyt gęsto, trzeba je przepikować (przesadzić pojedynczo lub w małych grupach do osobnych doniczek). Ten zabieg zapewni im miejsce do prawidłowego wzrostu i ograniczy rywalizację o światło. **Hartowanie**: zanim nasze kwiaty trafią w maju do ogrodu, warto je zahartować – czyli przyzwyczaić do niższych temperatur i wiatru. W tym celu na 1–2 tygodnie przed sadzeniem wynosimy je na kilka godzin dziennie na zewnątrz (gdy jest powyżej 8–10°C) lub intensywnie wietrzymy pomieszczenie, w którym stoją. Dzięki temu po wysadzeniu na rabaty nie przeżyją szoku i szybko zaczną rosnąć dalej.

## Sadzenie drzew i krzewów w styczniu – owoce i ozdobne

Dotychczas skupialiśmy się na wysiewie nasion, ale pytanie brzmi także: **co możemy sadzić w styczniu?** Chodzi tu o sadzenie roślin już wyrośniętych (drzewek, krzewów, bylin, itp.) na miejsca stałe. **Zima to okres spoczynku dla większości roślin wieloletnich**, jednak przy sprzyjającej pogodzie niektóre prace są możliwe. Oto kilka wskazówek, co można sadzić lub przygotować w styczniu:

* **Drzewa i krzewy owocowe (sadzenie w stanie bezlistnym)** – Zasadniczo najlepszym terminem sadzenia drzewek owocowych jest jesień lub wczesna wiosna, ale **jeśli styczeń jest łagodny, bez silnych mrozów i ziemia odmarzła**, można **posadzić drzewka i krzewy owocowe z odkrytym korzeniem**. Dotyczy to np. jabłoni, grusz, śliw, wiśni czy porzeczek i agrestu oferowanych w stanie bezlistnym (kopanych z gruntu). W szkółkach czasem wykopuje się takie drzewka późną jesienią i przechowuje w chłodnych piwnicach – mogą być dostępne do sprzedaży zimą. **Sadzenie w styczniu wymaga jednak ostrożności**: wybieramy chwilę odwilży, kiedy gleba jest miękka. Kopiemy dołek odpowiedniej wielkości, staramy się nie uszkodzić zamarzniętych brył ziemi. System korzeniowy drzewka moczymy wcześniej w wodzie (kilka godzin), możemy też zanurzyć w tzw. „papce” z gliny, która zabezpieczy korzenie przed wysychaniem. Umieszczamy drzewko w dołku, przysypujemy ziemią i lekko ugniatamy. **Ważne**: ziemia nie może być zmarznięta na kamień – jeśli jest, lepiej odczekać do późnej zimy lub wczesnej wiosny. Po posadzeniu roślinę obficie podlewamy (tak, nawet zimą – o ile temperatura jest powyżej 0°C – by ziemia osiadła wokół korzeni). Następnie **okrywamy nasadę pnia kopczykiem ziemi lub korą** – to zabezpieczy korzenie przed ewentualnym mrozem. Tak posadzone drzewka pozostają w uśpieniu do wiosny, a gdy tylko zrobi się cieplej, ruszą z wegetacją. Zaletą sadzenia w okresie uśpienia jest to, że roślina nie traci liści (bo ich nie ma) i od razu skupia się na ukorzenieniu w nowym miejscu. Podobnie można posadzić w styczniu krzewy jagodowe: porzeczki, agrest, maliny (te ostatnie często sprzedawane są z gołym korzeniem). One również dobrze znoszą sadzenie w spoczynku. **Uwaga**: w trakcie sadzenia zimowego trzeba działać szybko – nie zostawiamy korzeni długo na mroźnym powietrzu. Jeśli warunki są niesprzyjające (np. zapowiadają powrót mrozów), lepiej zadołować rośliny w osłoniętym miejscu i poczekać do wiosny z sadzeniem.
* **Drzewa i krzewy ozdobne** – Tak samo jak z owocowymi, **możliwe jest sadzenie drzew i krzewów ozdobnych** (np. liściastych żywopłotów, róż, lilaków, forsycji, hortensji itp.) **podczas zimowej odwilży**. Warunki i zasady są identyczne: roślina musi być w stanie bezlistnym (czyli zrzuciła liście jesienią), mieć zabezpieczone korzenie podczas transportu, a gleba nie może być trwale zamarznięta. W praktyce najczęściej sadzi się zimą **róże z gołym korzeniem**, dostępne w sprzedaży wysyłkowej w styczniu. Jeśli pogoda pozwala, można je od razu posadzić do gruntu (metodą kopczykowania nasady pędów na zimę). Jeżeli jest mróz – lepiej zadołować je w donicy z ziemią i przechować w chłodnym garażu do wiosny. **Cebulki kwiatowe**: Teoretycznie termin sadzenia cebul tulipanów, żonkili, krokusów i innych wiosennych kwiatów cebulowych to jesień. Zdarza się jednak, że znajdziemy gdzieś zapomniane cebulki dopiero w styczniu. Czy możemy je posadzić? **O ile ziemia nie jest zmarznięta – tak, warto spróbować**. Wybieramy najcieplejszy moment (np. kilka dni odwilży), kopimy małe dołki i sadzimy cebule na typową głębokość (2–3 razy wysokość cebuli). Ryzyko jest takie, że cebulki mogą nie zdążyć się ukorzenić przed ewentualnym silnym mrozem – ale jeśli zima jest łagodna, mają szansę. **Żonkile (narcyzy)** są dość odporne na opóźniony termin sadzenia, podobnie **szachownice cesarskie**. Gorzej z **tulipanami** – te czasem sadzone bardzo późno gorzej kwitną. Niemniej, lepiej posadzić cebulkę w styczniu, niż pozwolić jej uschnąć w kartonie. Można dla pewności sadzić takie spóźnione cebule do donic i trzymać je w chłodnym, ale zabezpieczonym przed mrozem miejscu (np. w nieogrzewanym garażu) – wtedy na wiosnę wyniesiemy je na zewnątrz już z rosnącymi pędami.
* **Rośliny zimozielone w pojemnikach** – Gdy mowa o sadzeniu zimą, warto zauważyć, że **krzewy zimozielone (np. iglaki, rododendrony, bukszpany) sprzedawane w pojemnikach** **teoretycznie można sadzić przez cały rok**, bo mają całe bryły korzeniowe. W praktyce sadzenie ich w styczniu nie jest najlepszym pomysłem – gleba jest zimna, rośliny te nie rosną, a dodatkowo transpirują wodę przez liście/igły, co przy zamarzniętej ziemi może prowadzić do suszy fizjologicznej. Jeśli jednak kupimy lub musimy przesadzić zimozielony krzew w styczniu (zdarza się np. przy pracach budowlanych), zróbmy to **w ciepły dzień**, a potem **obficie podlejmy i okryjmy** roślinę włókniną cieniującą. Okrycie zmniejszy parowanie wody z liści, co uchroni przed wyschnięciem. Miejsce wokół nowo posadzonej bryły dobrze jest wyściółkować korą lub gałązkami stroiszu, żeby mróz nie przenikał głęboko. Najlepiej jednak – jeśli to możliwe – **odłożyć sadzenie zimozielonych do wiosny**.
* **Sadzenie roślin doniczkowych i domowych** – Zima to nie sezon przesadzania domowych kwiatów doniczkowych, czeka się z tym do wiosny. Są jednak pewne wyjątki: **w styczniu często sadzimy cebule amarylisów (Hippeastrum)**, by zakwitły na przełomie zimy i wiosny. Jeśli więc hodujesz amarylisy, wiedz, że teraz (styczeń-luty) jest pora zakończenia ich spoczynku – duże cebule sadzimy do świeżego podłoża w doniczkach tak, by 1/3 wystawała ponad ziemię, podlewamy i stawiamy w ciepłym miejscu. Po ~8 tygodniach powinna pojawić się okazała strzałka kwiatowa. To oczywiście **uprawa domowa**, niezwiązana z ogrodem, ale warta wzmianki jako „co sadzimy w styczniu” – sadzimy przecież te cebule do donic. Jeśli zaś chodzi o inne rośliny doniczkowe, to lepiej się wstrzymać – zimą większość jest w spoczynku lub spowolnionym wzroście, więc przesadzanie czy rozmnażanie lepiej wykonać w marcu.
* **Planowanie i przygotowanie stanowisk** – Choć to nie sadzenie sensu stricto, warto zaznaczyć, że **styczeń to świetny czas na planowanie nowych nasadzeń w ogrodzie**. Możemy na spokojnie przemyśleć, **jakie warzywa i kwiaty posadzimy wiosną**, zrobić listę potrzebnych nasion i zamówić je zanim znikną z półek (popularne odmiany potrafią wyprzedać się już zimą). Możemy również **przygotować rozsadniki i inspekty**: posprawdzać, czy mamy czyste doniczki, palety, kupić świeże podłoże do siewu, ewentualnie naprawić tunel foliowy, zanim ruszą w nim uprawy. W ogrodzie, jeśli ziemia nie jest zbyt zmrożona, można **przekopać rabaty** przeznaczone pod warzywnik – zimowa orka (tzw. „próżniak”) sprawi, że grudki zmarzniętej ziemi rozpadną się do wiosny, a gleba się natleni. W styczniu także **pobieramy zrazy do wiosennego szczepienia drzew owocowych** (jeśli ktoś się w to bawi) – tniemy jednoroczne pędy z wybranych odmian i przechowujemy je zawinięte w wilgotny materiał w lodówce aż do marca. To wprawdzie nie jest sadzenie, ale ważny zabieg ogrodowy w sezonie zimowym, warty wzmianki w kontekście roślin owocowych. Wreszcie, styczeń to czas, gdy **bielimy pnie drzewek owocowych wapnem** (chroniąc przed pękaniem kory wskutek mrozów i słońca) oraz **zabezpieczamy wrażliwsze rośliny** (chochołami, agrowłókniną) jeśli zapowiadają się większe spadki temperatur. Wszystkie te prace pomogą naszym roślinom przetrwać do wiosny w dobrej kondycji i **wejść w nowy sezon z mocnym startem**.

## Porady i wskazówki przy styczniowym wysiewie i sadzeniu

Na koniec zebraliśmy kilka **praktycznych wskazówek**, o których warto pamiętać, podejmując ogrodnicze wyzwania w środku zimy. Uprawa roślin w styczniu ma swoją specyfikę, dlatego zastosowanie się do poniższych porad zwiększy szanse na sukces:

* **Zadbaj o doświetlenie** – Niedobór światła to największy problem przy styczniowej uprawie. Dni są krótkie, słońce często schowane za chmurami. **Ustawiaj rozsady jak najbliżej okien** (najlepiej od strony południowej). Możesz wspomóc się lustrzanymi ekranami z folii aluminiowej ustawionymi za doniczkami – odbiją światło na rośliny. **Dobrym rozwiązaniem jest także użycie lamp do doświetlania** – zwykła żarówka nie wystarczy (emituje głównie ciepło i żółte światło). Zainwestuj w **specjalną lampę LED dla roślin (growlight)** o widmie zbliżonym do światła dziennego. Nawet niewielka 15–30 W lampka zawieszona nad rozsadą potrafi zdziałać cuda – doświetlaj rośliny rano i wieczorem, by łącznie miały przynajmniej 12 godzin światła. Unikniesz wtedy wybiegniętych, bladych siewek o cieniutkich łodyżkach. Zauważ, że **nie wszystkie rośliny potrzebują bardzo dużo światła** – np. szpinak czy rzodkiewka rosną lepiej w półchłodzie i przy rozproszonym świetle (zbyt intensywne doświetlanie może im wręcz zaszkodzić, prowokując szybsze wybicie w kwiat). Z kolei **papryka, pomidory, większość kwiatów jednorocznych** – im więcej światła, tym lepiej. Dlatego **dostosuj intensywność doświetlania do rodzaju roślin**: ciepłolubnym i światłolubnym daj lampy bez wahania, a te chłodnolubne trzymaj bliżej okien, ale nie przegrzewaj sztucznym światłem.
* **Kontroluj temperaturę** – Styczeń to czas roślin o różnych upodobaniach termicznych. **Rozsady kwiatów jednorocznych i ziół południowych** (bazylia, pelargonie, petunie) wolą temperatury około 20°C. **Warzywa liściowe (szpinak, sałata, rukola) czy rzodkiewka** najlepiej rosną przy 10–18°C. Jeśli uprawiasz je obok siebie, postaraj się je **rozdzielić na różne pomieszczenia lub poziomy**. Np. na najcieplejszym parapecie trzymaj papryki i pomidory, a na chłodniejszej werandzie szpinak i kapustne. Jeśli masz jedną szklarnię, to **dogrzewaj tylko część stołów** z roślinami ciepłolubnymi, a drugą część trzymaj w naturalnym chłodzie dla warzyw jak rzodkiewka. **Nie próbuj uprawiać w jednej skrzynce obok siebie roślin o skrajnie różnych wymaganiach** – np. papryka i szpinak w jednym inspekcie to zły pomysł, bo albo papryce będzie za zimno, albo szpinakowi za ciepło. Planuj wysiewy tak, by grupować gatunki o zbliżonych preferencjach.
* **Jakość podłoża** – Wszystkie nasiona wysiewane w styczniu będą początkowo korzystać z **ograniczonej ilości ziemi w pojemniku**, więc ważne, by była ona **żyzna i wolna od chorób**. **Nie używaj ciężkiej ziemi ogrodowej** – może być w niej zbyt dużo patogenów (np. zarodników grzybów powodujących zgorzel siewek) i jest mało przepuszczalna. **Najlepiej kup specjalne podłoże do wysiewu** – jest lekkie, często już zawiera perlit i trochę nawozu na start. Możesz też przygotować własną mieszankę: np. odkażony (przez zaparzenie lub przemrożenie) torf wysoki + piasek w proporcji 3:1, z dodatkiem perlitu. **Utrzymuj odczyn obojętny lub lekko kwaśny** – większość roślin (warzyw i kwiatów) lubi pH około 6–7. Gdy używasz torfu kwaśnego, warto dodać odrobinę dolomitu dla podniesienia pH. Jeśli nie jesteś pewien odczynu ziemi, skorzystaj z **prostego miernika pH** lub papierków lakmusowych – to pozwoli uniknąć wpadki, że np. siewki petunii słabo rosną, bo ziemia jest zbyt zasadowa (petunie akurat wolą lekko kwaśne środowisko).
* **Higiena uprawy** – Zimą w zamkniętych pomieszczeniach łatwo o rozwój grzybów i pleśni w doniczkach. **Zapewnij czystość**: używaj czystych, zdezynfekowanych pojemników do siewu (np. przemytych wcześniej roztworem wybielacza i wypłukanych), świeżego podłoża, czystej wody do podlewania. **Unikaj podlewania wodą prosto z kranu**, jeśli jest bardzo zimna – lepiej odstawić ją na kilka godzin, by nabrała temperatury otoczenia i ulotnił się chlor. **Nie zagęszczaj nadmiernie siewek** – przerywaj i pikuj na czas, bo stłoczone rośliny łatwiej zapadają na choroby. Jeśli zauważysz **oznaki pleśni** (biały nalot) na powierzchni ziemi, delikatnie ją zeskrob i oprósz świeżym, suchym piaskiem – piasek działa przeciwgrzybiczo i osusza powierzchnię. Możesz też zastosować **naturalny preparat grzybobójczy** (np. biofungicyd na bazie pożytecznych grzybów). Ważne jest również **wietrzenie pomieszczeń** – codziennie na kilkanaście minut otwórz okno (oczywiście nie tuż przy roślinach ciepłolubnych, żeby ich nie zmrozić). Ruch powietrza zapobiega stagnacji wilgoci i rozwojowi zarodników grzybów. W szklarniach zimowych również regularnie wietrz, zwłaszcza gdy świeci słońce i robi się ciepło – nadmiar wilgoci może spowodować „zapocenie” roślin i choroby.
* **Podlewanie i wilgotność** – Znalezienie złotego środka w nawadnianiu zimowych siewek bywa trudne. Z jednej strony grzejniki i suche powietrze szybko wysuszają małe doniczki, z drugiej – przy niskim nasłonecznieniu ziemia długo pozostaje mokra, co grozi gniciem korzeni. **Zasadź się na zasadę: często sprawdzaj, podlewaj umiarkowanie**. Zanim podlejesz, dotknij palcem powierzchni podłoża – jeśli jest jeszcze wyczuwalnie wilgotne, wstrzymaj się. **Lepiej zrosić delikatnie, niż przelać**. Młode siewki mają płytki system korzeniowy, więc można je podlewać „od dołu”: wstawić na chwilę tacę z doniczkami do naczynia z wodą, by podsiąkły, po czym wyjąć i odsączyć. Taki sposób zapewnia, że korzenie same pociągną wodę, ile potrzebują, a wierzch gleby nie będzie przemoczony (to tam najczęściej atakuje zgorzel). W mieszkaniu z centralnym ogrzewaniem przyda się także **nawilżacz powietrza** albo choćby rozwieszenie mokrego ręcznika na kaloryferze – roślinom będzie lepiej w wilgotności 50% niż w 30%. Pamiętajmy jednak, by nocą rośliny nie stały tuż przy uchylonym oknie – zimne przeciągi i suche powietrze z dworu mogą je przesuszyć.
* **Etykietuj i zapisuj** – Przy dużej liczbie wysiewanych gatunków łatwo się pogubić. Dlatego **oznacz każdą doniczkę etykietą** z nazwą rośliny i datą siewu. To bardzo ułatwia późniejszą pielęgnację – wiesz, czego się spodziewać i kiedy np. minął termin kiełkowania (a więc jeśli nic nie wzeszło, to już pewnie nie wzejdzie). Możesz prowadzić prosty **notatnik ogrodnika**, gdzie w tabeli zapiszesz: gatunek, odmianę, datę siewu, ewentualne warunki kiełkowania (np. „stratyfikacja 2 tyg.”), datę wschodów, datę pikowania. Dzięki temu w kolejnych latach będziesz mógł/mogła ulepszać swoje terminy i sposoby wysiewów. Po sezonie możesz zanotować uwagi, np. „pomidory siane 5 stycznia – zbyt wybujałe, siać później w przyszłym roku” albo „begonia siana 10 stycznia – kwitła od czerwca, sukces”. Taka dokumentacja sprawi, że z roku na rok staniesz się ekspertem od własnego ogródka.
* **Bez stresu – zawsze jest luty!** – Na koniec ważna uwaga: **jeśli coś Ci nie wyjdzie w styczniu, wiele roślin można jeszcze spokojnie wysiać w lutym**. Ten jeden miesiąc opóźnienia zwykle nie jest dramatyczny – rośliny po prostu zakwitną czy plonują trochę później. Nie warto zatem załamywać rąk, jeśli np. przegapiliśmy styczeń z wysiewem papryki czy pelargonii. Luty to wciąż wcześnie, a warunki będą już odrobinę lepsze (dłuższy dzień). W ogrodnictwie **pośpiech nie zawsze jest wskazany** – czasem lepiej coś opóźnić, niż zrobić za wcześnie i zmarnować. Nasz poradnik pokazał, co można siać i sadzić w styczniu, ale **nie jest obowiązkiem ogrodnika, by wszystko robić już od Nowego Roku**. Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z sianiem, wybierz kilka gatunków i spróbuj, a resztę wysiejesz w kolejnych tygodniach. Najważniejsze to czerpać radość z obserwowania kiełkującego życia w środku zimy!

## Co siejemy i sadzimy w styczniu? Tabela podsumowująca (Polska)

**Tabela:** Styczeń – wysiewy i sadzenie pod osłonami oraz w domu (warzywa, owoce, zioła, ozdobne).

| Kategoria | Roślina | Gdzie w styczniu? | Cel / kiedy zbiór lub efekt | Najważniejsze warunki |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Warzywa – rozsady ciepłolubne | Papryka (słodka/ostra) | Dom / ogrzewana szklarnia | Rozsada na sezon; plon latem | 20–25°C, bardzo jasno, często potrzebne doświetlanie |
| Warzywa – rozsady ciepłolubne | Bakłażan | Dom / ogrzewana szklarnia | Rozsada; plon latem | Ok. 25°C do kiełkowania, dużo światła |
| Warzywa – rozsady (opcjonalnie bardzo wcześnie) | Pomidor (tylko pod osłony) | Dom / ogrzewany tunel | Wczesne owocowanie w szklarni | 20–25°C, dużo światła, ryzyko „wybiegania” bez lamp |
| Warzywa – rozsady ciepłolubne | Ogórek (pod osłony) | Koniec stycznia: dom / ogrzewany tunel | Wczesna uprawa szklarniowa | Min. 20°C, nie przesadzać za wcześnie bez warunków |
| Warzywa – rozsady | Por | Dom (pojemniki głębsze) | Rozsada na wczesny zbiór | 15–20°C do wschodów, później jaśniej i chłodniej |
| Warzywa – rozsady | Seler korzeniowy | Dom | Rozsada na jesienne bulwy | Wschodzi wolno, siew powierzchniowy, 18–22°C, dużo światła |
| Warzywa – rozsady | Seler naciowy | Dom | Rozsada; liście/łodygi latem | Jak seler korzeniowy: cierpliwość + światło |
| Warzywa – rozsady | Cebula z nasion | Koniec stycznia: dom / chłodna szklarnia | Duże cebule w jednym sezonie | Po wschodach 12–16°C i bardzo jasno (żeby się nie kładła) |
| Warzywa – rozsady chłodnolubne | Kapusta wczesna | Koniec stycznia: dom / chłodna szklarnia | Wczesna kapusta na maj | 15–18°C do wschodów, potem chłodniej i jasno |
| Warzywa – rozsady chłodnolubne | Kalafior (wczesny) | 2. połowa stycznia: dom / chłodna szklarnia | Wczesne róże na maj/czerwiec | Umiarkowanie chłodno, regularne podlewanie bez przelania |
| Warzywa – rozsady chłodnolubne | Brokuł (wczesny) | Koniec stycznia: dom / chłodna szklarnia | Wczesne róże + różyczki boczne | Jasno, raczej chłodno po wschodach |
| Warzywa – mniej oczywiste | Fenkuł (koper włoski) | Dom / chłodna szklarnia | Rozsada; zbiór wiosna/lato | 10–15°C, jasno, nie przegrzewać |
| Warzywa – chłodne osłony | Szpinak | Tunel / inspekt / zimna szklarnia | Liście wczesną wiosną | Kiełkuje w chłodzie, wietrzyć, nie przegrzewać |
| Warzywa – chłodne osłony | Rzodkiewka | Tunel / inspekt | Wczesne zgrubienia (marzec/kwiecień) | Chłód ok, ale potrzebuje światła; na noc można okrywać |
| Warzywa – chłodne osłony | Sałata (wczesna) | Tunel / szklarnia / dom na rozsadę | Główki wiosną | 10–15°C, jasno, umiarkowane podlewanie |
| Warzywa – chłodne osłony | Roszponka | Tunel / skrzynki | Rozetki liściowe wczesną wiosną | Znosi chłód, ważna stała wilgotność |
| Warzywa – chłodne osłony | Rukola | Tunel / skrzynki | Liście do sałatek (wiosna) | Nie przelać, wietrzyć, światło pomaga w jakości liści |
| Warzywa / dodatki – dom | Kiełki (brokuł, rzodkiewka, lucerna, mung, soczewica) | Dom (kiełkownica/słoik) | 4–7 dni do jedzenia | Płukanie 1–2× dziennie, czystość, bez stojącej wody |
| Warzywa / dodatki – dom | Rzeżucha | Dom (wata/lignina) | 5–7 dni do ścinania | Stała wilgotność, światło, nie dopuścić do pleśni |
| Warzywa – pędzenie | Cebula na szczypior | Dom (doniczka/wata) | 2–3 tygodnie do zbioru | Światło, umiarkowana woda, nie zalewać cebul |
| Warzywa – pędzenie | Pietruszka z korzenia (na natkę) | Dom (doniczka) | 3–4 tygodnie do zbioru | Wilgoć + światło, lepiej chłodniej niż przegrzać |
| Zioła – dom / rozsady | Bazylia | Dom | Liście już po 6–8 tygodniach | Ciepło, dużo światła, wrażliwa na przeciągi |
| Zioła – rozsady | Oregano / tymianek | Dom | Silne kępki na sezon | Drobny siew, dużo światła, nie przelewać |
| Zioła – dom | Kolendra | Dom | Świeże liście wiosną | Lubi chłodniej, nie przegrzewać żeby nie wybijała w kwiat |
| Zioła – rozsady | Majeranek | Dom | Własne kępki na sezon | Drobny siew, umiarkowane podlewanie, światło |
| Zioła – rozsady | Szałwia | Dom | Silne sadzonki na rabatę ziołową | Jasno, umiarkowana wilgoć, przewiew |
| Zioła – rozsady (dla cierpliwych) | Lawenda (z nasion) | Dom + chłód (stratyfikacja) | Własne krzewinki (dłuższy proces) | Stratyfikacja 4–6 tyg., potem światło i umiarkowane podlewanie |
| Ozdobne – „długi rozruch” | Petunia / begonia / lobelia | Dom | Wcześniejsze kwitnienie latem | Drobny siew, wilgotność + wietrzenie, często doświetlanie |
| Ozdobne – balkon/rabaty | Pelargonia (z nasion) | Dom | Sadzonki na maj (balkon/rabaty) | 20–22°C do wschodów, potem bardzo jasno, pikowanie |
| Ozdobne – rabaty | Szałwia błyszcząca / żeniszek | Dom | Wczesne kwitnienie letnie | Umiarkowane ciepło, światło, nie zalewać |
| Sadzenie (warunkowo) | Drzewka i krzewy z gołym korzeniem (owocowe/ozdobne) | Ogród (tylko odwilż i rozmarznięta gleba) | Sadzenie w spoczynku | Szybka praca, podlanie w dodatniej temp., kopczyk/ściółka |
| Sadzenie (awaryjnie) | Czosnek (jeśli nie posadzony jesienią) | Ogród (przy odwilży) | Uratowanie terminu | Gleba nie może być twardo zmarznięta, ściółka ochronna |

Styczeń może i jest zimny, ale dla pasjonatów ogrodu **to początek nowego sezonu**. Wysiane teraz warzywa, zioła i kwiaty odwdzięczą się wcześniejszymi plonami i kwitnieniem, a ogród wiosną wybuchnie feerią kolorów i smaków. Mamy nadzieję, że dzięki powyższym wskazówkom już wiesz, **co siać i sadzić w styczniu**, aby **wyróżnić się ogrodem pełnym rozmaitości**. Powodzenia w styczniowych wysiewach i do zobaczenia przy kolejnych krokach kalendarza ogrodnika!

## Pozostałe miesiące:

* [Co siejemy i sadzimy w styczniu?](/articles/co-siejemy-i-sadzimy-w-styczniu.md)
* [Co siejemy i sadzimy w lutym?](/articles/co-siejemy-i-sadzimy-w-lutym-kompletna-lista.md)
* [Co siejemy i sadzimy w marcu?](/articles/co-siejemy-i-sadzimy-w-marcu-kompleksowy-przewodnik-dla-ogrodnikow.md)
* [Co siejemy i sadzimy w kwietniu?](/articles/co-siejemy-w-kwietniu-kalendarz-siewu-na-kwiecien.md)
* [Co siejemy i sadzimy w maju?](/articles/co-siejemy-w-maju-kalendarz-siewu-na-maj.md)
* [Co siejemy i sadzimy w czerwcu?](/articles/co-wysiewamy-w-czerwcu-ktore-warzywa-i-kwiaty.md)
* [Co siejemy i sadzimy w lipcu?](/articles/co-wysiewamy-w-lipcu-warzywa-ziola-i-kwiaty-do-siewu-latem.md)
* [Co siejemy i sadzimy w sierpniu?](/articles/co-siejemy-i-sadzimy-w-sierpniu.md)
* [Co siejemy i sadzimy we wrześniu?](/articles/co-siejemy-i-sadzimy-we-wrzesniu.md)
* [Co siejemy i sadzimy w październiku?](/articles/co-siejemy-i-sadzimy-w-pazdzierniku.md)
* [Co siejemy i sadzimy w listopadzie?](/articles/co-siejemy-i-sadzimy-w-listopadzie.md)
* [Co siejemy i sadzimy w gruniu?](/articles/co-siejemy-i-sadzimy-w-grudniu-kompletny-poradnik-ogrodnika-na-zimowy-miesiac.md)

## Najczęściej zadawane pytania o wysiew roślin i uprawę warzyw w styczniu

**1) Czy w styczniu w Polsce naprawdę można już coś siać?**  
Tak, ale głównie **pod osłonami i w domu**. Styczeń to start rozsady roślin o długim okresie wegetacji (np. papryka, seler) oraz wysiewy warzyw liściowych w chłodnym tunelu (np. szpinak, rzodkiewka). W gruncie na zewnątrz to raczej wyjątki przy odwilży.

**2) Co jest numerem 1 do wysiewu w styczniu, jeśli zależy mi na sukcesie?**  
Jeśli chcesz pewniaka: **papryka** (słodka lub ostra) oraz **seler korzeniowy**. Obie rośliny rosną długo i wczesny siew realnie przekłada się na lepszy plon w sezonie.

**3) Czy styczniowy siew pomidorów ma sens?**  
Ma sens **wyłącznie wtedy**, gdy planujesz uprawę w szklarni/tunelu i masz warunki: ciepło oraz dużo światła (często także doświetlanie). Bez tego pomidory „wybiegają”, robią się słabe i trudniej je potem uratować.

**4) Jakie warzywa mogę siać w nieogrzewanym tunelu w styczniu?**  
Najlepiej sprawdzą się: **szpinak, rzodkiewka, roszponka, rukola, sałata (wczesna)**. To gatunki, które nie boją się chłodu i potrafią rosnąć wolno, ale stabilnie przy krótkim dniu.

**5) Dlaczego siewki w styczniu często są „wyciągnięte” i cienkie?**  
Najczęstszy powód to **niedobór światła** i zbyt wysoka temperatura. Roślina próbuje „dogonić” światło, więc rośnie w górę kosztem grubości łodygi. Pomaga: jaśniejsze miejsce, obniżenie temperatury po wschodach i ewentualne doświetlanie.

**6) Czy trzeba doświetlać rozsady w styczniu?**  
Przy roślinach ciepłolubnych i wymagających (papryka, pomidor, petunia, pelargonia) doświetlanie jest często tym, co decyduje o jakości rozsady. Jeśli nie doświetlasz, ustaw rośliny w najjaśniejszym oknie i kontroluj temperaturę, ale licz się z wolniejszym wzrostem.

**7) Co siać w styczniu, jeśli nie mam szklarni ani tunelu?**  
W domu możesz wysiewać: **paprykę, seler, por, cebulę z nasion, zioła (bazylia, oregano, tymianek, majeranek)** oraz produkować **kiełki i rzeżuchę**. Do tego pędzenie cebuli i pietruszki daje szybkie efekty bez specjalnych warunków.

**8) Jakie są najszybsze zbiory z „uprawy styczniowej”?**  
Bezkonkurencyjne są: **rzeżucha i kiełki** (zwykle 4–7 dni). Potem pędzenie cebuli na szczypior i natki pietruszki – zwykle **2–4 tygodnie**.

**9) Czy można w styczniu sadzić drzewka i krzewy owocowe?**  
Tak, ale tylko **w czasie odwilży**, gdy ziemia rozmarznie i da się wykopać dołek. Po posadzeniu ważne jest podlanie (przy dodatniej temperaturze) oraz ściółka/kopczyk jako ochrona przed powrotem mrozu.

**10) Jakie zioła najlepiej zacząć w styczniu, żeby latem mieć mocne kępy?**  
Bardzo dobrze wychodzą: **oregano, tymianek, szałwia**, a dla cierpliwych także **lawenda z nasion** (często z chłodnym startem/stratyfikacją). Te zioła budują system korzeniowy długo, więc wczesny siew działa na plus.

**11) Czy w styczniu sieje się coś z owoców?**  
Typowo **nie robi się styczniowej rozsady owoców** w amatorskim ogrodzie. Wyjątkiem są raczej działania szkółkarskie (np. stratyfikacja nasion niektórych krzewów) lub przygotowania do sadzenia krzewów owocowych z gołym korzeniem w czasie odwilży.

**12) Jak podlewać rozsady zimą, żeby nie zgnilizna i pleśń nie zniszczyły siewek?**  
Najważniejsze: **podlewać oszczędnie** i nie zostawiać wody w podstawce. Lepsze jest podlewanie „od dołu” (na chwilę wstawić doniczki do wody), wietrzenie i umiarkowana temperatura po wschodach.

**13) Kiedy pikować siewki i po co się to robi?**  
Pikuje się, gdy rośliny mają pierwsze liście właściwe i zaczynają się zagęszczać. Pikowanie daje **przestrzeń, mocniejsze korzenie i grubszą łodygę**, a przy tym ogranicza choroby wynikające z tłoku i wilgoci.

**14) Jakie kwiaty wysiewać w styczniu, żeby zakwitły jak najwcześniej?**  
Najczęściej sieje się wtedy gatunki o długim „rozruchu”: **petunie, begonie stale kwitnące, lobelie, pelargonie z nasion, szałwię błyszczącą, żeniszek**. One odpłacają się wcześniejszym kwitnieniem w sezonie.

**15) Jaki jest największy błąd przy styczniowych wysiewach?**  
Wysiew „wszystkiego naraz” bez warunków. W styczniu wygrywają rośliny, które **rzeczywiście potrzebują wczesnego startu** (papryka, seler, por) oraz te, które dobrze rosną w chłodzie (szpinak, rzodkiewka pod osłoną). Resztę lepiej zostawić na luty–marzec.
